Селицкий, Иван Степанович
| Иван Степанович Селицкий | |
|---|---|
| |
| Тӧреен кӱні | 11 улуғ хырлас айы 1917 |
| Тӧреен чирi | |
| Ӱреен чылы | 5 кӱрген айы 1987 (69 час) |
| Ӱреен чирi | |
| Хазна |
|
| Войско кӧрімі | пехота[d] |
| Служба чыллары | 1938—1946 |
| Аарластығ ады | |
| Чаалазағлар/чаалар | |
| Сыйыхтар паза премиялар | |
Иван Степанович Селицкий (11 улуғ хырлас айы 1917, Салба[d], Ким губерниязы — 5 кӱрген айы 1987, Вторые Левые Ламки[d], Тамбов облазы[d]) — Совет Армиязының старшиназы, Илбек Адалығ чаа араласчызы, Совет Союзының Матыры (1945).
Чуртас чолы
Иван Селицкий 1917 чылның улуғ хырлас айының 11-ҷі кӱнінде Салба-Мёрзлай аалда (амғы — Хызылчар крайындағы Краснотуранск аймағы Салба аал[1]). 1932 чылда Хакас автоном облазының Сыра станциязынзар сӧбірезінең хада кӧскен. Машинисттер курстарын тоос салғанда, алтын аныҷаң приисктерде тоғынған. 1938 чылда Селицкий Тоғысчы-кресеннернің Хызыл Армиязына службаа тартылған. 1939 чылның чайғызында Халхин-Гол суғдағы чаалазығларда араласхан. 1941 чылның чарыс айынаң сығара Илбек Ада чаа фронттарында чааласхан. Ікі хати палығлатхан[2].
1945 чылның кӱрген айында старшина Иван Селицкий 1-ғы Белорус фронтының 47-ҷі армиязының 328-ҷі атығҷылар дивизиязының 1105-ҷі атығҷылар полкының пӧлиинең устаан. Польшаның позыдығ тузында махачызын кӧзіт пирген. 1945 чылның кӱрген айының 15-ҷі кунінде Селицкийнің пӧлии, пастағҷылар санында ыырҷы траншеязына кіріп, холнаң тудыс сыххан, позы 5 ыырҷыны чох идібіскен. Пӧлии Висла суғның кидеркі саринзар пастағҷылар санында кис парыбызып, пулемёт точказын паза взводха чағын немец пехотазын чох идібіскеннер. Суғның сол саринда плацдармны холға киріп, аны тутханнар[2].
СССР-ның Ӧӧркі Чӧбінің Президиумының 1945 чылның азығ айының 27-ҷі кӱнінде сыххан чахиинаң «немец азымахчыларынаң тоғыр фронттағы кӱрезігде командованиенің чааҷы чахығларын турыстығ толдырған ӱчӱн паза пу киректе махачызын паза матыр хылиин кӧзіткен ӱчӱн» старшина Иван Селицкий Совет Союзының Матыры пӧзік атха турысхан. Ағаа Ленин ордені паза 7659 номерліг «Алтын Чылтыс» медаль читірілген[2].
Пазағы чаалазығларда Селицкий хатап аар палығлатхан. 1946 чылда старшина званиеде ол армиядаң парыбысхан. Тамбов облазындағы Сосновка аймааның Вторые Левые Ламки аалында чуртаан паза тоғынған. 1987 чылның кӱрген айының 5-ҷі кӱнінде ах чарыхтаң парыбысхан[2].
Ідӧк Адалығ чааның 1 син орденінең паза пасха медальларнаң сыйыхтатхан[2].
Хумартхы
Селицкий Вторые Левые Ламки аалда чуртаан турада хумартхы чарды хызылған[3].
Хакас Республикадағы Cыра аалның ӧӧн ачығында Совет Союзының Матыры Селицкийге хумартхы тас турғызылған[4]. Матырның ады Ағбандағы Чиңіс паркындағы хумартхы таста пазылых[5].
Алған орын
- ↑ Ковалевский А. Из ревизских сказок… : О возникновении деревни Салба : [рус.] // Эхо Турана. — 2019. — 3 октября.
- ↑ 1 2 3 4 5 Иван Степанович Селицкий. «Герои страны» сайт.
- ↑ Мемориальная доска на доме Героя СССР Селицкого Ивана Степановича. местопамяти.рф. Дата обращения: 30 Чарыс айы 2025.
- ↑ Мемориал «Слава Победы» (Шира, село). nbdrx.ru. Дата обращения: 30 Чарыс айы 2025.
- ↑ Аллея Героев (Абакан, город). Национальная библиотека им. Н. Г. Доможакова. Дата обращения: 30 Чарыс айы 2025.
Литература
- Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1988. — Т. 2 /Любов — Ящук/. — 863 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-203-00536-2.
- Дьячков Л. Г. Овеянные славой. — Тамбов, 2002.
- 11 улуғ хырлас айында тӧрееннері
- 1917 чылда тӧрееннері
- Минсуғ уездінде тӧрееннері
- 5 кӱрген айында ӱрееннері
- 1987 чылда ӱрееннері
- РСФСР-да ӱрееннері
- Алфавит пастыра кізілер
- Старшиналар (СССР)
- Совет Союзының Матырлары
- Ленин орденінің кавалерлері
- Адалығ чааның I степень орденінің кавалерлері
- «1941—1945 чыллардағы Илбек Ада чаада Германияны чиңіп алған ӱчӱн» медальнаң сыйыхтатханнары
- «1941—1945 чыллардағы Илбек Адалығ чаа Чиңізіне хырых чыл» медальнаң сыйыхтатханнары
- «Илбек Ада чаа чиңізіне 25 чыл» танығнаң сыйыхтатханнары
- Халхин-Голдағы чаалазығлар араласчылары (СССР)
- Илбек Ада чааның пехотинецтері
