Ленин ордені

Рувики тiп сайттаң
Ленин ордені
Изображение орденской планки Изображение награды
II степень
III степень
Хазна  СССР
Тип орден
Кем сыйыхтатча СССР-ның кізілері, предприятиелер, оюъединениелер, учреждениелер, пірігістер, чааҷы частьтары, чаа корабльлары, союз паза автоном республикалары, крайлар, областьтар, автоном областьтары, автоном округтары, аймахтар, городтар паза аал-посёлоктар
Сыйыхтир сылтағ чидіглерге паза улуғ киректер иткен ӱчӱн
Статус пирілбинче
Статистика
Параметрлер пӧзии: 38—45 мм
чалбаа: 38 мм
материал: алтын, платина
Тӧстелген кӱні 6 апрельде 1930 чылда
Пастағы сыйыхтас 23 майда 1930 чылда
Халғанҷы сыйыхтас 21 декабрьда 1991 чылда
Сыйыхтас саны 431 418
Теес
Улуғ сыйых чоғыл
Кічіг сыйых Октябрь революциязы ордені
Логотип РУВИКИ.Медиа Медиафайлы на РУВИКИ.Медиа

Ленин ордені — СССР-ның Ӧӧн толдырығ комитедінің Президиумының 6 апрельде 1930 чылда сыххан чарадиинаң тӧстелген Советскай Социалистическай Республикалар Союзының иң пӧзік хазна сыйии.

Тархын

Барельефтің тӧстее полыбысхан Москвадағы Коминтерннің II Конгрезінің чыылииның сом кизегі (сомҷы —В. К. Булла)

Орденнің тархыны 1926 чылның от айының 8-ҷі кӱнінең пасталча. Ол кӱнде РККА-ның Ӧӧн устанызының пастығы В. Н. Левичев наа сыйыхты — «Ильич ордені» — тӧрт хати Хызыл Знамя орденін алған кізілерге пирерге чӧпнең сыххан. Пу сыйых чааҷыларның иң пӧзік тании пол парарға кирек полған. Россиядағы Гражданскай чаа тоозыл парғанда, наа орден проекті алылбаан. Олох туста СССР-ның Чон комиссарларының чӧбі Совет Союзының чааласхан ӱчӱн не нимес иң пӧзік сыйии киректелчеткенінең чарасхан.

1930 чыл пасталчатханда, наа орденнің проектін, аны «Ленин ордені» адап салғаннар, хатап тимнеп сыхханнар. Москвадағы «Гознак» фабриканың хоосчыларына орденнің хоозын ит саларға чахығ пирілген: аның ӧӧн хоозы Владимир Ильич Лениннің сомы поларға кирек полған. Кӧп эскизтер аразынаң хоосчы И. И. Дубасовтың тоғызын таллап алғаннар, хайзы 1920 чылның от—орғах айында Москвада Коминтерннернің II Конгрезінде сомҷы Виктор Булла суурған Лениннің сомына тӧстенген. Анда Владимир Ленин сол саринаң сомға суурылых полған.

1930 чылның часхызында орденнің эскизі макет иттірерге скульпторлар Иван Шадрға паза Петр Таёжныйға пирілген. Олох чылда пастағы Ленин орденнері «Гознак» фабрикада иділгеннер. «Ленин ордені» сыныхтағлығ кӧзідімнің штампын Алексей Пугачёв иткен.

Орден СССР ЦИК-ның Президиумының 6 апрельде алылған чарадиинаң тӧстелген, аның статуты — 5 майда 1930 чылда. 11 январьда 1932 чылда сыххан чарадиинаң СССР-ның орденнерін сыйыхтирынҷа оңдайлар, оларны читірер изеріс алылған[1]. Орден статутына паза аны чарыдарына СССР ЦИК-ның 27 сентябрьда 1934 чылда алылған Чарадиинҷа, СССР-ның Ӧӧркі Чӧбінің Президиумының 19 июньда 1943 чылда паза 16 декабрьда 1947 чылда сыххан чахығларҷа тӱзеліглер кирілгеннер.

Орденні ал чӧрчең правилолар, чаламазының ӧӧ, аны сыйых колодказына хаптырҷаң орны СССР-ның Ӧӧркі Чӧбінің Президиумының 19 июньда 1943 чылда сыххан «СССР-ның орденнерінің паза медальларының кӧзідімнерін паза чаламаларын чарыдары паза орденнерні, медальларны, орден чаламаларын паза кӧксіндегі танығларны ал чӧрчең правилоларны тӧстирінеңер» чахиинаң кирілгеннер[2].

СССР-ның Ӧӧркі Чӧбінің Президиумының 28 мартта 1980 чылда сыххан чахиинаң орден статутының халғанҷы тӱзедии алыл парған.

Статус

1. Ленин ордені революция чӧрімінде, істеніс киреенде, социалистическай Ада чир-суун арачылирында, чоннар аразындағы ынархасты паза хада-пірге тудынғанын тилідерінде, амыр хоныхты тыыдарында паза Совет хазназы паза халых алнында улуғ киректер ӱчӱн пирілген СССР-ның иң пӧзік сыйии полған.
2. Ленин орденінең сыйыхтатханнар:

  • СССР кізілері;
  • предприятиелер, оюъединениелер, учреждениелер, пірігістер, чааҷы частьтары, чаа корабльлары, союз паза автоном республикалары, крайлар, областьтар, автоном областьтары, автоном округтары, аймахтар, городтар паза аал-посёлоктар

Ідӧк СССР-ның кізілері полбинчатхан, пасха хан чирінің предприятиелері, учреждениелері, пірігістері, аал-городтары.

3. Ленин орденінең сыйыхтатчаңңар:

  • совет халығының экономика, наука-техника, социальнай паза культура тилізі киреендегі улуғ чидіглер паза манңаныс ӱчӱн, тоғыс синін паза качествозын ӧскірген ӱчӱн, Совет хазназының кӱзін пиктирінде улуғ хозым иткені, СССР-ның чоннарының ынархазы ӱчӱн;
  • социалистическай Ада чир-сууның арачыланызына улуғ хозым иткен ӱчӱн, ССР Союзының арачыланыс оңдайларын тыытхан ӱчӱн;
  • саблығ революция, хазна паза халых-политика кирее ӱчӱн;
  • Совет Союзының паза пасха хазналарның чоннар аразындағы ынархасты паза хада-пірге поларын тилідерінде улуғ хозым иткен ӱчӱн;
  • социалистическай содружество пиктирінде, чоннар аразындағы коммунисттер, тоғысчылар паза национальнай-позыдығ чӧрімін тилідерінде, амыр чуртас, демократия, социальнай процесс ӱчӱн кӱрезігде улуғ киректер иткен ӱчӱн;
  • Совет хазназына паза халығына улуғ киректер иткен ӱчӱн.

4. Істеніс киректері ӱчӱн Ленин орденінең прай сағыс-чӱреенең істенген ӱчӱн пасха орденнер алған кізілер таныхталҷаңнар
5. Ленин ордені Совет Союзының Матыры, Социалистическай Істеніс Матыры аттығ кізілерге паза «Город-матырлар», «Крепость-матырлар» аттығ городтарға паза крепостьтарға пирілҷең.
6. Ленин ордені кӧксінің сол саринда хазалча паза СССР-ның пасха орденнері полза, оларның алнында орныхча.

Орден чарыдии

Тастындағы кӧрімі, улии паза орден материалы орденні итчеткенде паза ол алылғанда даа кӧп хати алыстырылған.

Пастап, кіндегі тегілек медальонның, серпнең молотнаң, «СССР» пазылғанынаң хыринҷа ирткен веноктаң паза пазахтаң пасха, композицияа ідӧк орденнің алтындағы паза тоғысчылар, істеніс кресеннер паза интеллигенция пірігізін таныхтапчатхан ӱс пулуң кірген. Орденнің пу кӧрімі алылбаан.

Хати сыйыхтирында ідӧк орденнің сын сариндағы щитогында сыйыхтың изеріс номерін кирері кӧріл парған, іди Хызыл Знамя орденінде иділік полған. Ол сағыс ідӧк хыйа иділген.

Ленин орденінің сыйыхталған варианттарын тӧрт типке чарарға чарир.

I тип

Ленин орденінің пастағы тибі (1930—1932)

Пастағызы 23 майда 1930 чылда алылған. 700-че орден сығарылған[3].

1930 чылдағы Ленин ордені тегілек портрет-медальон полған. Аның ортызында Лениннің барельефі полған, соонда — индустриальнай пейзаж. Барельеф алтында трактор хоозы полған. Медальонға алтын ободок чапсырылған. Орденнің сын саринда алтын ободок хызыл эмальнаң сырлалых полған. Медальон ибіре, алтын ободок тастында, пуғдай пазахтары полғаннар, оларның ӱстӱнде алтыннаң сырлалған серпнең молот салылғаннар, алтында — «СССР» пазыл парған. Буквалар алтыннаң иділгеннер паза хызыл сырнаң сырлалғаннар. Полған на буква алынҷа элемент полған, алынҷа чапсырылҷаң.

Орден 925 таңмалығ кӱмӱснең иділҷең. Улии: пӧзии: — 38 мм, чалбаа — 37,5 мм.

Ленин орденінің пастағы тибі ӱр сығарылбаан, 1932 чылның азығ айына теере. Сығарысты тохтатхан сылтағларның пірсі: СССР-ның ӧӧн хазна сыйиинаң хыринда СССР-ның пасха сыйыхтары паза пірее кӧксіндегі танығлары ӧңніг эмальларнаң пай арах чазалых полғаннар.

II тип

Ленин орденінің ікінҷі тибі (1934—1936)

Ленин орденінің пастағы тибінде пролетарийнің ӧӧн танығлары — Хызыл Чылтыс паза Хызыл Знамязы — чох полғанда, аның тастындағы кӧрімін алыстырар чарадығ алылған.

Орденнің наа статуты СССР ЦИК-ның 27 сентябрьда 1934 чылда сыххан Чахиинаң алылған. Сыйых кӱмӱснең нимес, алтынның 740 таңмазынаң иділ сыххан. Орденнің сын саринаң трактор паза индустиальнай пейзаж паза «СССР» пазылғаны чох иділгеннер. Орденнің наа тибінде «ЛЕНИН» пазылған Хызыл знамя паза Хызыл чылтыс пол килгеннер. Серпнең молот ӱстӱнең алтынзар парыбысханнар. Хызыл знамя, Хызыл чылтыс, сернең молот хызыл эмальнай сырлалғаннар. Кіндегі тегілек вождьтың портрет-медальоны кӱмӱснең сырлалған. Медальон ибіре пазахтар алтыннаң сырлалғаннар.

Улии: пӧзии — 38,5 мм, чалбаа — 38 мм.

III тип

Ленин орденінің ӱзінҷі тибі (1936—1943)

Ленин орденінің ӱзінҷі тибі 1936 чылның 11 июньынаң сығара 1943 чылның 19 июньына теере пирілген.

Алнындағы типнең тиңнестірзе, ӧӧн алызығ Лениннің барельефінең палғалыстығ полған: ол алынҷа платина чардых полыбысхан (кӧдірімі 2,4-2,75 г). Барельеф ӱс чирде орденге чапсырылған. Кіндегі медальонның ӱстӱ пора-кӧгілбей эмальнаң чабылған. Орденнің алтын таңмазы ӧскірілген: 950-ҷі таңмалығ пол парған.

Улии: пӧзии — 38—39 мм, чалбаа — 38 мм.

IV тип

Ленин орденінің тӧртінҷі тибі (1943—1991)

Орденнің тӧртінҷі тибі 1943 чылның 19 июнынаң сығара Совет Союзы изелгенҷе пирілген.

19 июньда 1943 чылда сыххан чахығ хоостыра, чылтыс пӱдістіг орденнерні штифттерде кӧксінің оң саринда, сӧӧлчік паза тегілек орденнерні, пис пулуңнығ чаламанаң тартылых колодкаларға хаптырып, кӧксінің сол саринда кис чӧрер оңдайлар алылғаннар. Андадох СССР-ның орденнер паза сыйыхтар саны илееде ӧс парыбысхан сылтаанда, орденнер орнына муар чаламалығ планкаларны киргеннер. Орденнің ӱстӱнде тизік пол килген, андар пис пулуңнығ колодканаң піріктірілген колечке кизіртілҷең. Аның алнында пирілген орденнерні алыстырары кӧріл парған. Ленин орденінің I—III типтері орнына наа сыйых пирілҷең, орден киндезіндегі аның серия номері артызылҷаң. Пурнада ол кадр чааҷыларына теелген, оларның чааҷы формазын паза сыйыхтарны кис чӧрҷең правилолар хатығ кӧріл парғаннар. Орденнің алтындағы типтері кӧп сабазын Илбек Ада чаа соонаң алыстырылғаннар.

28 мартта 1980 чылда сыххан статуттағы Ленин орденінің чарыдии:

Ленин ордені В. И. Лениннің портрет-медальоны хоостығ платинанаң иділген танығ, ол алтын веноктаң паза пуғдай пазахтарынаң ибірілген тегілекке кирілік. Портрет-медальон ибіре хара-пора эмаль чирі чылбыраң, аның ибіре ікі алтын ободок, аралары хызыл эмальнаң сырлал парған. Веноктың сол саринда пис пастығ чылтыс полған, алтында — Хызыл Знамяның чазалған чаламазы. Чылтыс, серпнең молот ідӧк хызыл эмальнаң сырлалыхтар паза алтын ободоктығлар. Знамяда алтын букваларнаң «ЛЕНИН» пазыл парған.

Ленин ордені алтыннаң иділген, В. И. Лениннің барельефі, тізең, платинанаң. Орденнің алтын сині 28,604±1,1 г, платина — 2,75 г (1975 чылның 18 сентябрьына). Орденнің тиксі кӧдірімі 33,6±1,75 г.

Орден тизігі паза кольцозынаң пис пулуңнығ колодкаа хаптырылҷаң, аның чаламазы торғы муар полған, чалбаан 24 мм читкен, чалама ортызында узунға тартылчатхан чалбаа 16 мм хызыл чоллығ полған, ортын чолыҷахтың хыринҷа чалбаа 1,5 мм ікі хызыл чолыҷах паза чалбаа 1 мм ікі алтын чолыҷах полған.

Пӧзии — 43—45 мм (ол санда ӱстӱндегі тизігі), чалбаа — 38 мм, портрет медальонының диаметрі — 25 мм.

Cыйыхтас

Пастағы сыйыхтар

  • Ленин орденінің пастағы сыйыхтазы СССР ЦИК-ның Президиумының 23 майда 1930 чылда сыххан чарадиинаң иділген. Чарадығ хоостыра, 1 № Ленин орденінең «социалистическай пудірігні табырах идеріне ӧткін хабасхан ӱчӱн паза тӧстелгенінең пис чыл толчатханына» «Комсомольская правда» газета сыйыхталған[4].
«Комсомольская правда» газетаның иң ӧткін хабарҷызы, 24 майда 1930
  • Орденге турысхан пастағы пасха хан чирінің пис кізізі полған, олар совет промышленнозында паза аал хониинда істенгеннер:
    • хара тас аныҷаң немец специалист Иоганн Георг Либхард (8 февральда 1931 чылда);
    • американ агроном Джордж Горфилд Макдауэлл (7 июльда 1931 чылда);
    • трактор техниказының американ специалисттері Фрэнк Бруно Хоней (17 майда 1932 чылда) паза Леон Эвнис Сважиан (23 майда 1931 чылда);
    • американ автомеханик Майк Трайкович Кадарьян (27 мартта 1934 чылда)[5].
  • 20 апрельде 1934 чылда «Челюскин» пароходты арачылирға хабасхан ӱчӱн орден американ авиамеханиктер Клайд Армстедке (Clyde Armistead) паза Уильям Левериге пирілген (William Lavery)[6].
  • Орденге турысхан пастағы чааҷылар ӧмезі 5 августта1932 чылда он чылы толчатханынаң паза «Серго Орджоникидзе адынаң Харьковтағы трактор заводының пӱдіриине ӧткін хабасхан большевиктер кӧзідімі ӱчӱн» 23-ҷі Краснознамённай атығҷылар дивизиязы полыбысхан.
  • Чааласхан ӱчӱн ордленнең сыйыхтатхан пастағы кізі ОГПУ-ның 11-ҷі кавалерия Хорезм полкының 1-ғы дивизионының хызыл армеезі Роман Панченко полыбысхан, ол 1933 чылда часхыда басмачтардаң тоғыр чаалазып махачызын кӧзіткен. Орден пирілген олох чылның 29 октябрьында.
  • Учёнайлар аразында орденнің пастағы кавалері И. В. Мичурин полыбысхан (1931 чылның хандых айы), культура деятельлері аразында — Максим Горький (17 сентябрьда 1932 чылда), хоосчылардаң — Исаак Бродский (28 мартта 1934 чылда).
  • Орденнең сыйыхтатхан пастағы композитор Узеир Гаджибеков полыбысхан (1938 чыл).
  • Ӱреен соонда пастағызын на «Осоавиахим-1» аэростаттың экипаждының кізілері сыйыхтатханнар. 30 январьда 1934 чылда аэростат иң пӧзік чирге читкен — 22 000 м, че хомай кӱннер полған ӱчӱн, аппарат пуснаң тартыл парып, Мордовияда тӱс парған. Экипажтың прай ӱс кізізі — командир П. Ф. Федосеенко, аэростат конструкторы А. Б. Васенко паза физик И. Д. Усыскин саайда ӱреп парғаннар.
  • Ікі Ленин орденінің пастағы кавалері лётчик-сынағҷы В. П. Чкалов (24 июльда 1936 чылда).
  • Ӱс Ленин орденінің пастағы кавалері — лётчик-сынағҷы В. К. Коккинаки (11 июньда 1939 чылда).
  • Алты Ленин орденінің пастағы кавалері Совет Союзының Маршалы Василий Данилович Соколовский полыбысхан (24 июньда 1948 чылда).
  • Читі, сигіс паза тоғыс Ленин орденінің пастағы кавалері оборона промышленнозын тимнеен кізілернің пірсі Василий Михайлович Рябиков полыбысхан (16 январьда 1957 чылда, 21 декабрьда 1957 чылда паза 17 июньда 1961 чылда).
  • Он паза он пір Ленин орденінің пастағы кавалері СССР-ның тастындағы садығ министрі Николай Семёнович Патоличев полыбысхан (22 сентябрьда 1978 чылда паза 5 августта 1982 чылда).
  • Ленин орденінің иң чиит кавалері — таджик пионер, хлопок теерген кізі Мамлакат Нахангова (25 декабрьда 1935 чылда). Сыйыхтас тузында ол 11 частығ полған.
  • Ленин орденінің иң улуғ частығ кавалері — поляк-украин композиторы С. Ф. Людкевич (23 январьда 1979 чылда). Ол 100 чазынаң сыйыхтатхан (Социалистическай Істеніс Матыры ат пирілген).

Пастағы 10 номерліг орден танығлары пирілгеннер:

Танығ № Сыйыхтатхан Чарадығ кӱні Сыйыхтас кӱні
1 «Комсомольская правда» газета 23 майда 1930 3 июльда 1931
2 «МЭЛЗ», Москва город 3 октябрьда 1930 июльда 1931
3 А. С. Енукидзе, СССР ЦИК-ның хачызы 17 декабрьда 1932[7] 17 декабрьда 1932
4 В. С. Молоков, лётчик 20 апрельде 1934 23 июньда 1934
5 Г. В. Грибакин, бортмеханик 20 апрельде 1934 23 июньда 1934
6 М. П. Шелыганов, штурман 20 апреля 1934 23 июня 1934
7 «Красная Заря» завод, Ленинград 16 апрельде 1931 3 июльда 1931
8 «Светлана» завод, Ленинград 16 апрельде 1931 3 июльда 1931
9 Карл Маркстың адынаң завод, Ленинград 16 майда 1931 3 июльда 1931
10 «Мосэлектрик» завод, Москва г. 16 майда 1931 3 июльда 1931

Кӧп хати орден кавалерлері

Ленин орденінең прай даа совет устағҷылары паза пӧзік рангтығ чааҷылар устағҷылары сыйыхтатчаңнар, кӧбізі — кӧп хати.

Он пір хати кавалерлер

  • 11 хати Ленин орденіне турысханнар:
    • Hero of Socialist Labor medal.pngHero of Socialist Labor medal.png Патоличев Николай Семёнович[8](17.05.1939; 30.09.1943; 05.08.1944; 31.03.1945; 31.07.1958; 17.12.1966; 20.09.1968; 21.12.1973; 30.12.1975; 22.09.1978; 05.08.1982)
    • Hero of the Soviet Union medal.pngHero of Socialist Labor medal.pngHero of Socialist Labor medal.png Устинов Дмитрий Фёдорович (08.02.1939; 03.06.1942; 05.08.1944; 08.12.1951; 20.04.1956; 21.12.1957; 29.10.1958; 29.10.1968; 02.12.1971; 27.10.1978; 28.10.1983)

Он хати кавалерлер

  • 10 хати Ленин орденіне турысханнар:
    • Hero of Socialist Labor medal.pngHero of Socialist Labor medal.png Рашидов Шараф Рашидович (16.01.1950; 11.01.1957; 01.03.1965; 04.11.1967; 02.12.1971; 10.12.1973; 30.12.1974; 25.12.1976; 04.11.1977; 06.03.1980)
    • Hero of Socialist Labor medal.pngHero of Socialist Labor medal.pngHero of Socialist Labor medal.png Славский Ефим Павлович (25.07.1942, 10.02.1944, 23.02.1945, 29.10.1949, 11.09.1956, 25.10.1958, 25.10.1968, 25.10.1971, 25.10.1978, 25.10.1983)
    • Hero of Socialist Labor medal.pngHero of Socialist Labor medal.png Яковлев Александр Сергеевич (27.04.1939; 28.10.1940; 06.09.1942; 25.05.1944; 02.07.1945; 15.11.1950; 31.03.1956; 31.03.1966; 23.06.1981; 17.08.1984)

Тоғыс хати кавалерлер

  • 9 хати Ленин орденіне турысханнар:
    • Hero of Socialist Labor medal.pngHero of Socialist Labor medal.pngHero of Socialist Labor medal.png Александров Анатолий Петрович (06.03.1945; 29.10.1949; 19.09.1953; 04.01.1954; 11.09.1956; 12.02.1963; 17.09.1975; 10.02.1978; 11.02.1983)
    • Hero of Socialist Labor medal.pngHero of Socialist Labor medal.png Дементьев Пётр Васильевич (5.03.1939; 8.09.1941; 25.05.1944; 6.12.1949; 23.01.1957; 28.04.1963; 24.01.1967, 25.10.1971, 21.01.1977)
    • Hero of the Soviet Union medal.pngHero of the Soviet Union medal.png Папанин Иван Дмитриевич (27.06.1937; 22.03.1938; 01.05.1944; 26.11.1944; 02.12.1945; 30.12.1956; 26.11.1964; 26.11.1974; 23.11.1984)
    • Hero of Socialist Labor medal.png Расулов Джабар Расулович (03.01.1944; 29.12.1946; 24.02.1948; 17.12.1949; 23.10.1954; 17.01.1957; 09.07.1963; 09.07.1973; 26.02.1981)
    • Hero of Socialist Labor medal.png Рябиков Василий Михайлович (08.02.1939; 03.06.1942; 05.08.1944; 16.09.1945; 06.12.1949; 20.04.1956; 16.01.1957; 21.12.1957; 17.06.1961)
    • Hero of Socialist Labor medal.pngHero of Socialist Labor medal.png Семёнов Николай Николаевич (10.06.1945; 29.10.1949; 19.09.1953; 04.01.1954; 08.05.1956; 14.04.1966; 20.07.1971; 14.04.1976; 18.12.1981)
    • Hero of Socialist Labor medal.pngHero of Socialist Labor medal.png Тихонов Николай Александрович (26.03.1939; 31.03.1945; 04.09.1948; 05.11.1954; 19.07.1958; 26.11.1971; 13.05.1975; 12.10.1982; 13.05.1985)
    • Hero of the Soviet Union medal.pngHero of the Soviet Union medal.png Чуйков Василий Иванович (26.10.1943; 19.03.1944; 21.02.1945; 11.02.1950; 11.02.1960; 11.02.1970; 11.02.1975; 21.02.1978; 11.02.1980)

Сигіс хати кавалерлер

  • 8 хати Ленин орденіне турысханнар:
    • Hero of the Soviet Union medal.pngHero of the Soviet Union medal.png Батов Павел Иванович (04.07.1937; 11.03.1940; 30.10.1943; 21.02.1945; 31.05.1957; 31.05.1967; 31.05.1977; 31.05.1982)
    • Hero of the Soviet Union medal.pngHero of the Soviet Union medal.pngHero of the Soviet Union medal.pngHero of the Soviet Union medal.pngHero of Socialist Labor medal.png Брежнев Леонид Ильич (02.12.1947; 18.12.1956; 17.06.1961; 18.12.1966; 02.12.1971; 18.12.1976; 19.12.1978; 18.12.1981)
    • Hero of the Soviet Union medal.pngHero of the Soviet Union medal.pngHero of the Soviet Union medal.png Будённый Семён Михайлович (23.02.1935; 17.11.1939; 24.04.1943; 21.02.1945; 24.04.1953; 01.02.1958; 24.04.1958; 24.04.1973)
    • Hero of the Soviet Union medal.pngHero of the Soviet Union medal.png Василевский Александр Михайлович (21.05.1942; 29.07.1944; 21.02.1945; 29.09.1945; 19.09.1955; 29.09.1965; 29.09.1970; 29.09.1975)
    • Hero of the Soviet Union medal.pngHero of the Soviet Union medal.pngHero of Socialist Labor medal.png Ворошилов Климент Ефремович (23.02.1935; 22.02.1938; 03.02.1941; 21.02.1945; 03.02.1951; 03.02.1956; 07.05.1960; 03.02.1961)
    • Hero of Socialist Labor medal.pngHero of Socialist Labor medal.pngHero of Socialist Labor medal.png Ильюшин Сергей Владимирович (30.08.1936; 25.11.1941; 21.02.1945; 02.07.1945; 30.03.1954; 30.03.1964; 26.04.1971; 29.03.1974)
    • Hero of Socialist Labor medal.png Кальченко Никифор Тимофеевич (07.02.1939; 29.05.1945; 23.01.1948; 08.02.1956; 26.02.1958; 08.02.1966; 08.12.1963; 06.12.1976)
    • Hero of Socialist Labor medal.pngHero of Socialist Labor medal.pngHero of Socialist Labor medal.png Кунаев Динмухамед Ахмедович (11.01.1957; 11.01.1962; 02.12.1971; 11.01.1972; 10.12.1973; 06.10.1976; 01.11.1979; 11.01.1982)
    • Hero of Socialist Labor medal.png Лысенко Трофим Денисович (30.12.1935; 10.06.1945; 10.09.1945; 29.09.1948; 27.10.1949; 19.09.1953; 27.09.1958; 15.09.1961)
    • Hero of Socialist Labor medal.png Снечкус Антанас Юозович (08.04.1947; 20.07.1950; 06.01.1953; 05.04.1958; 05.01.1963; 01.10.1965; 27.08.1971; 05.01.1973)
    • Hero of the Soviet Union medal.png Соколовский Василий Данилович (22.02.1941; 02.01.1942; 21.02.1945; 29.05.1945; 20.07.1947; 24.06.1948; 20.07.1957; 20.07.1967)
    • Hero of Socialist Labor medal.pngHero of Socialist Labor medal.pngHero of Socialist Labor medal.png Туполев Андрей Николаевич (21.02.1933; 16.09.1945; 10.08.1946; 14.01.1949; 06.12.1949; 03.02.1953; 09.11.1958; 06.11.1968)
    • Hero of the Soviet Union medal.pngHero of the Soviet Union medal.png Фёдоров Алексей Фёдорович (07.02.1939; 18.05.1942; 23.01.1948; 26.02.1958; 24.04.1961; 23.10.1967; 27.03.1981; 28.03.1986)
    • Hero of Socialist Labor medal.pngHero of Socialist Labor medal.png Щербицкий Владимир Васильевич (26.02.1958; 16.02.1968; 02.12.1971; 08.12.1973; 30.12.1974; 13.09.1977; 16.02.1983; 16.02.1988)

Читі хати кавалерлер

  • 7 хати Ленин орденіне турысханнар:
    • Hero of Socialist Labor medal.pngHero of Socialist Labor medal.png Афанасьев Сергей Александрович (25.07.1958; 17.06.1961; 26.07.1966; 29.08.1968; 25.10.1971; 14.02.1975; 29.08.1978)
    • Hero of the Soviet Union medal.pngHero of the Soviet Union medal.png Баграмян Иван Христофорович (29.07.1944; 06.11.1945; 01.12.1947; 02.12.1957; 02.12.1967; 01.12.1972; 01.12.1977)
    • Hero of Socialist Labor medal.png Бардин Иван Павлович (15.12.1934; 12.11.1943; 31.03.1945; 10.06.1945; 19.09.1953; 12.11.1953; 19.07.1958)
    • Hero of Socialist Labor medal.png Бещев Борис Павлович (23.11.1939; 29.07.1945; 15.07.1953; 01.08.1959; 15.07.1963; 04.08.1966; 25.08.1971)
    • Hero of Socialist Labor medal.pngHero of Socialist Labor medal.png Воронин Павел Андреевич (05.03.1939; 08.09.1941; 25.05.1944; 12.07.1957; 22.07.1966; 11.07.1973; 02.02.1982)
    • Hero of the Soviet Union medal.pngHero of the Soviet Union medal.png Горшков Сергей Георгиевич (26.02.1953; 23.02.1960; 28.04.1963; 07.05.1965; 25.02.1970; 21.02.1978; 21.12.1982)
    • Hero of Socialist Labor medal.pngHero of Socialist Labor medal.png Громыко Андрей Андреевич (03.11.1944; 05.11.1945; 17.07.1959; 31.12.1966; 17.07.1969; 17.07.1979; 17.07.1984)
    • Hero of Socialist Labor medal.pngHero of Socialist Labor medal.png Грушин Пётр Дмитриевич (21.06.1943; 02.07.1945; 20.04.1956; 25.07.1958; 15.01.1966; 20.04.1981; 15.01.1986)
    • Hero of Socialist Labor medal.png Дымшиц Вениамин Эммануилович (16.01.1943; 31.03.1945; 02.12.1947; 09.08.1958; 31.12.1966; 15.09.1970; 26.09.1980)
    • Hero of Socialist Labor medal.png Калмыков Валерий Дмитриевич (10.04.1945; 20.04.1956; 21.12.1957; 27.08.1958; 17.06.1961; 29.07.1966; 25.10.1971)
    • Hero of Socialist Labor medal.png Калнберзин Ян Эдуардович (28.06.1945; 31.05.1946; 20.07.1950; 19.09.1953; 15.02.1958; 16.09.1963; 01.10.1965)
    • Hero of Socialist Labor medal.pngHero of Socialist Labor medal.pngHero of Socialist Labor medal.png Келдыш Мстислав Всеволодович (16.09.1945; 04.01.1954; 27.03.1954; 11.09.1956, 09.02.1961; 27.04.1967; 17.09.1975)
    • Hero of Socialist Labor medal.pngHero of Socialist Labor medal.png Кикоин Исаак Константинович (10.05.1945; 8.12.1951; 19.09.1953; 04.01.1954; 27.03.1958; 28.03.1968; 27.03.1978)
    • Hero of Socialist Labor medal.pngHero of Socialist Labor medal.png Кириленко Андрей Павлович (23.01.1948; 02.03.1953; 07.09.1956; 08.03.1958; 07.09.1966; 02.12.1971; 07.09.1976)
    • Hero of Socialist Labor medal.png Колмогоров Андрей Николаевич (04.11.1944; 10.06.1945; 19.09.1953; 15.09.1961; 24.04.1963; 25.04.1973; 17.09.1975)
    • Hero of Socialist Labor medal.png Комаровский Александр Николаевич (14.07.1937; 29.04.1943; 16.05.1945; 29.10.1949; 11.09.1956; 07.03.1962; 19.05.1966)
    • Hero of the Soviet Union medal.pngHero of the Soviet Union medal.png Конев Иван Степанович (29.07.1944; 21.02.1945; 27.12.1947; 18.12.1956; 27.12.1957; 27.12.1967; 27.12.1972)
    • Hero of Socialist Labor medal.pngHero of Socialist Labor medal.png Кузнецов Василий Васильевич (30.09.1943; 17.02.1951; 11.02.1961; 31.12.1966; 12.02.1971; 12.02.1981; 12.02.1986)
    • Hero of Socialist Labor medal.png Ломако Пётр Фаддеевич (25.07.1942; 10.02.1944; 08.12.1951; 15.07.1954; 11.07.1964; 25.08.1971; 11.07.1974)
    • Hero of Socialist Labor medal.png Максарёв Юрий Евгеньевич (19.09.1941; 05.06.1942; 20.01.1943; 05.08.1944; 08.12.1951; 04.01.1954; 22.01.1954)
    • Hero of Socialist Labor medal.png Махмадалиев Мирали (17.12.1949; 17.04.1951; 17.01.1957; 03.04.1965; 10.12.1973; 25.12.1976; 24.07.1986)
    • Hero of the Soviet Union medal.pngHero of Socialist Labor medal.png Машеров Пётр Миронович (15.08.1944; 28.10.1948; 18.01.1958; 12.02.1968; 02.12.1971; 12.12.1973; 10.02.1978)
    • Hero of the Soviet Union medal.png Мерецков Кирилл Афанасьевич (03.01.1937; 21.03.1940; 02.11.1944; 21.02.1945; 06.06.1947; 06.06.1957; 06.06.1967)
    • Hero of the Soviet Union medal.pngHero of the Soviet Union medal.png Москаленко Кирилл Семёнович (22.07.1941; 23.10.1943; 06.11.1945; 07.03.1962; 10.05.1972; 21.02.1978; 10.05.1982)
    • Hero of Socialist Labor medal.pngHero of Socialist Labor medal.png Несмеянов Александр Николаевич (04.11.1944; 10.06.1945; 19.09.1953; 08.09.1959; 27.04.1967; 13.03.1969; 07.09.1979)
    • Hero of Socialist Labor medal.png Новиков Владимир Николаевич (03.06.1942; 05.08.1944; 05.12.1957; 03.12.1967; 26.11.1971; 05.12.1977)
    • Hero of Socialist Labor medal.pngHero of Socialist Labor medal.png Пельше Арвид Янович (31.05.1946; 20.07.1950; 15.02.1958; 01.10.1965; 06.02.1969; 02.12.1971; 06.02.1979)
    • Hero of the Soviet Union medal.pngHero of the Soviet Union medal.png Рокоссовский Константин Константинович (16.08.1936; 02.01.1942; 29.07.1944; 21.02.1945; 25.12.1946; 20.12.1956; 20.12.1966)
    • Hero of Socialist Labor medal.png Смирнов Ефим Иванович (03.03.1942; 11.07.1945; 08.12.1951; 03.11.1953; 11.01.1966; 24.04.1973; 21.02.1978)
    • Hero of Socialist Labor medal.png Соболев Сергей Львович (10.06.1945; 29.10.1949; 8.12.1951; 19.09.1953; 30.10.1958; 29.04.1967; 17.09.1975)
    • Hero of Socialist Labor medal.png Тока Салчак Калбакхорекович (05.05.1942; 11.08.1944; 16.08.1946; 10.10.1949; 23.08.1957; 14.12.1961; 14.12.1971)
    • Hero of Socialist Labor medal.png Хруничев Михаил Васильевич (08.09.1941; 24.11.1942; 05.08.1944; 16.09.1945; 29.10.949; 03.04.1951; 12.07.1957)
    • Hero of the Soviet Union medal.pngHero of Socialist Labor medal.pngHero of Socialist Labor medal.pngHero of Socialist Labor medal.png Хрущёв Никита Сергеевич (13.05.1935; 16.04.1944; 23.01.1948; 16.04.1954; 8.04.1957; 17.06.1961; 16.04.1964)
    • Hero of Socialist Labor medal.pngHero of Socialist Labor medal.png Цицин Николай Васильевич (30.12.1935; 10.06.1945; 10.11.1945; 19.11.1953; 17.12.1968; 17.09.1975; 15.12.1978)
    • Hero of Socialist Labor medal.pngHero of Socialist Labor medal.png Шокин Александр Иванович (29.03.1939; 17.06.1961; 29.07.1966; 08.10.1969; 25.10.1971; 17.02.1975; 26.10.1979)
    • Hero of Socialist Labor medal.png Яснов Михаил Алексеевич (06.09.1947; 04.06.1956; 01.02.1957; 04.06.1966; 26.08.1971; 11.12.1973; 04.06.1976)

Алты хати кавалерлер

  • 6 хати Ленин орденіне турысханнар:
    • Hero of Socialist Labor medal.png Александров Павел Сергеевич (10.06.1945; 19.09.1953; 15.09.1961; 06.05.1966; 13.03.1969; 17.09.1975)
    • Hero of Socialist Labor medal.png Арбузов Александр Ерминингельдович (31.07.1944; 10.06.1945; 24.06.1950; 19.09.1953; 11.09.1957; 09.09.1967)
    • Hero of Socialist Labor medal.png Архангельский Александр Александрович (22.12.1933; 16.09.1945; 08.08.1947; 06.12.1949; 27.03.1953; 12.07.1958)
    • Hero of Socialist Labor medal.png Байбаков Николай Константинович (06.02.1942; 24.01.1944; 08.05.1948; 31.12.1966; 05.03.1971; 05.03.1981)
    • Hero of Socialist Labor medal.png Бармин Владимир Павлович (15.03.1943; 20.04.1956; 17.03.1959; 17.06.1961; 17.03.1969; 16.03.1979)
    • Hero of Socialist Labor medal.pngHero of Socialist Labor medal.png Боголюбов Николай Николаевич (19.09.1953; 20.08.1959; 29.04.1967; 13.03.1969; 17.09.1975; 20.08.1979)
    • Hero of Socialist Labor medal.png Бородин Андрей Михайлович (11.01.1957; 22.03.1966; 27.08.1971; 13.10.1972; 24.12.1976; 03.03.1980)
    • Hero of Socialist Labor medal.pngHero of Socialist Labor medal.png Бочвар Андрей Анатольевич (29.10.1949; 19.09.1953; 11.09.1956; 07.03.1962; 17.09.1975; 06.08.1982)
    • Hero of Socialist Labor medal.pngHero of Socialist Labor medal.png Брага Марк Андронович (17.06.1949; 22.05.1950; 21.04.1952; 24.08.1953; 10.06.1954; 24.12.1976)
    • Hero of Socialist Labor medal.pngHero of Socialist Labor medal.pngHero of Socialist Labor medal.png Ванников Борис Львович (23.02.1939; 03.06.1942; 05.08.1944; 06.09.1947; 11.09.1956; 16.09.1957)
    • Hero of the Soviet Union medal.png Вершинин Константин Андреевич (13.12.1942; 21.07.1944; 19.08.1944; 21.02.1945; 20.05.1960; 22.05.1970)
    • Hero of Socialist Labor medal.pngHero of Socialist Labor medal.png Виноградов Александр Павлович (29.10.1949; 19.09.1953; 04.01.1954; 23.08.1965; 09.11.1970; 20.08.1975)
    • Hero of Socialist Labor medal.pngHero of Socialist Labor medal.png Виштак Степанида Демидовна (11.04.1949; 03.07.1950; 20.06.1951; 13.07.1954; 26.02.1958; 31.12.1965)
    • Hero of the Soviet Union medal.png Воронов Николай Николаевич (03.01.1937; 21.03.1940; 21.02.1945; 05.05.1949; 04.05.1959; 07.05.1965)
    • Вышинский Андрей Януарьевич (20.07.1937; 21.11.1943; 10.06.1945; 05.11.1945; 09.12.1953; 03.10.1954)
    • Гафуров Бободжан Гафурович (ол санда 03.01.1944; 29.12.1946; 21.02.1948; 23.10.1954)
    • Hero of Socialist Labor medal.pngHero of Socialist Labor medal.png Головацкий Николай Никитич (11.01.1957; 23.06.1966; 14.02.1975; 24.12.1976; 22.02.1982; 17.01.1985)
    • Hero of the Soviet Union medal.pngHero of the Soviet Union medal.png Гречко Андрей Антонович (13.12.1942; 21.02.1945; 01.02.1958; 15.10.1963; 22.02.1968; 16.10.1973)
    • Hero of Socialist Labor medal.png Грушецкий Иван Самойлович (23.01.1948; 04.10.1954; 26.02.1958; 28.08.1964; 08.12.1973; 21.08.1974)
    • Hero of Socialist Labor medal.pngHero of Socialist Labor medal.png Долгих Владимир Иванович (09.06.1961; 04.12.1965; 25.08.1971; 13.12.1972; 04.12.1974; 04.12.1984)
    • Hero of Socialist Labor medal.pngHero of Socialist Labor medal.png Доллежаль Николай Антонович (29.10.1949; 11.10.1956; 23.07.1959; 31.10.1969; 26.10.1979; 26.10.1984)
    • Hero of Socialist Labor medal.png Егоров Михаил Васильевич (29.03.1939; 15.11.1950; 28.04.1963; 06.04.1970; 14.01.1977; 02.02.1984)
    • Hero of the Soviet Union medal.png Желтов Алексей Сергеевич (24.03.1943; 15.11.1950; 28.08.1954; 29.08.1964; 21.02.1978; 27.08.1984)
    • Hero of the Soviet Union medal.pngHero of the Soviet Union medal.pngHero of the Soviet Union medal.pngHero of the Soviet Union medal.png Жуков Георгий Константинович (16.08.1936; 29.08.1939; 19.07.1944; 01.06.1945; 01.12.1956; 01.12.1971)
    • Hero of Socialist Labor medal.pngHero of Socialist Labor medal.png Завенягин Авраамий Павлович (23.03.1935; 17.01.1943; 24.02.1945; 29.10.1949; 16.04.1951; 11.09.1956)
    • Hero of Socialist Labor medal.png Зверев Сергей Алексеевич (05.08.1944; 25.07.1958; 17.06.1961; 28.07.1966; 25.10.1971; 17.10.1972)
    • Hero of the Soviet Union medal.png Исаков Иван Степанович (22.02.1938; 13.12.1942; 21.02.1945; 21.08.1954; 21.08.1964; 07.05.1965)
    • Hero of Socialist Labor medal.pngHero of Socialist Labor medal.png Капица Пётр Леонидович (30.04.1943; 09.07.1944; 30.04.1945; 09.07.1964; 20.07.1971; 08.07.1974)
    • Hero of the Soviet Union medal.png Кирхенштейн Август Мартынович (17.09.1942; 31.05.1946; 20.07.1950; 06.11.1951; 23.03.1956; 17.09.1957)
    • Hero of Socialist Labor medal.pngHero of Socialist Labor medal.png Коваленко Александр Власович (07.05.1948; 29.11.1968; 24.11.1969; 14.02.1975; 06.10.1976; 23.11.1979)
    • Hero of the Soviet Union medal.pngHero of the Soviet Union medal.png Коккинаки Владимир Константинович (25.05.1936; 17.07.1938; 11.06.1939; 16.09.1945; 17.05.1951; 22.06.1984)
    • Hero of Socialist Labor medal.png Корнейчук Александр Евдокимович (31.01.1939; 23.01.1948; 24.05.1955; 24.11.1960; 24.05.1965; 23.02.1967)
    • Hero of Socialist Labor medal.png Коротченко Демьян Сергеевич (7.02.1939; 13.09.1943; 29.11.1944; 23.01.1948; 26.02.1958; 28.11.1964)
    • Hero of Socialist Labor medal.pngHero of Socialist Labor medal.png Косыгин Алексей Николаевич (07.04.1939; 22.01.1944; 20.02.1954; 20.02.1964; 02.12.1971; 20.02.1974)
    • Hero of Socialist Labor medal.pngHero of Socialist Labor medal.png Котельников Владимир Александрович (20.04.1956; 21.12.1957; 27.04.1967; 13.03.1969; 17.09.1975; 05.09.1978)
    • Hero of Socialist Labor medal.pngHero of Socialist Labor medal.png Кочарянц Самвел Григорьевич (21.08.1953; 04.01.1954; 11.09.1956; 07.03.1962; 08.01.1979; 06.01.1984)
    • Hero of the Soviet Union medal.png Красовский Степан Акимович (19.01.1943; 21.02.1945; 06.04.1945; 29.05.1945; 15.09.1961; 07.08.1967)
    • Hero of the Soviet Union medal.png Курочкин Павел Алексеевич (07.04.1940; 21.02.1945; 29.06.1945; 18.11.1960; 18.11.1980; 18.11.1985)
    • Hero of the Soviet Union medal.pngHero of the Soviet Union medal.png Лелюшенко Дмитрий Данилович (07.04.1940; 02.01.1942; 21.02.1945; 01.11.1961; 30.10.1981; 31.10.1986)
    • Hero of Socialist Labor medal.png Леонов Леонид Максимович (18.02.1946; 30.05.1959; 23.02.1967, 30.05.1969; 30.05.1974; 30.05.1979)
    • Hero of Socialist Labor medal.png Ляшко Александр Павлович (29.12.1965; 25.08.1971; 08.12.1973; 29.12.1975; 22.12.1977; 29.12.1985)
    • Hero of Socialist Labor medal.pngHero of Socialist Labor medal.png Малинина Прасковья Андреевна (01.06.1945; 23.07.1948; 04.07.1949; 13.12.1950; 26.08.1953; 06.11.1974)
    • Hero of Socialist Labor medal.pngHero of Socialist Labor medal.png Мальцев Терентий Семёнович (11.05.1942; 09.11.1955; 23.06.1966; 11.12.1973; 06.11.1975; 06.11.1985)
    • Hero of Socialist Labor medal.png Микоян Анастас Иванович (17.01.1936; 30.09.1943; 24.11.1945; 24.11.1955; 24.11.1965; 25.11.1975)
    • Hero of Socialist Labor medal.pngHero of Socialist Labor medal.png Микоян Артём Иванович (31.12.1940; 03.02.1953; 05.11.1954; 04.08.1955; 20.04.1956; 04.08.1965)
    • Hero of Socialist Labor medal.png Павловский Евгений Никанорович (05.03.1944; 21.02.1945; 10.06.1945; 04.03.1954; 11.02.1961; 04.03.1964)
    • Hero of Socialist Labor medal.png Палецкис Юстас Игнович (08.04.1947; 21.01.1949; 20.07.1950; 05.04.1958; 01.10.1965; 22.01.1969)
    • Hero of Socialist Labor medal.png Палладин Александр Владимирович (02.03.1944; 09.09.1945; 23.01.1948; 19.09.1953; 13.09.1955; 10.09.1965)
    • Hero of the Soviet Union medal.pngHero of the Soviet Union medal.png Плиев Исса Александрович (03.11.1941; 16.04.1944; 30.04.1947; 23.11.1962; 01.10.1963; 21.02.1978)
    • Hero of the Soviet Union medal.pngHero of the Soviet Union medal.pngHero of the Soviet Union medal.png Покрышкин Александр Иванович (22.12.1941; 24.05.1943; 06.03.1963; 21.10.1967; 21.02.1978; 05.03.1983)
    • Hero of Socialist Labor medal.png Пономарёв Борис Николаевич (27.06.1945; 3.03.1958; 16.01.1965; 2.12.1971; 16.01.1975; 16.01.1985)
    • Hero of Socialist Labor medal.png Поспелов Пётр Николаевич (13.06.1945; 19.06.1948; 19.06.1958; 19.06.1968; 17.09.1975; 19.06.1978)
    • Hero of the Soviet Union medal.png Ротмистров Павел Алексеевич (05.05.1942; 2.07.1944; 21.02.1945; 22.06.1961; 07.05.1965; 03.07.1981)
    • Hero of Socialist Labor medal.png Руденко Роман Андреевич (26.03.1945; 27.05.1947; 29.07.1957; 29.07.1967; 25.05.1972; 29.07.1977)
    • Hero of the Soviet Union medal.png Руденко Сергей Игнатьевич (25.05.1936; 19.08.1944; 20.06.1949; 19.10.1964; 31.10.1967; 19.10.1984)
    • Hero of Socialist Labor medal.png Руднев Константин Николаевич (05.08.1944; 20.04.1956; 21.12.1957; 17.06.1961; 02.07.1966; 21.06.1971)
    • Hero of Socialist Labor medal.png Седов Леонид Иванович (27.03.1954; 28.04.1963; 13.11.1967; 17.09.1975; 23.01.1980; 13.11.1987)
    • Hero of the Soviet Union medal.png Серов Иван Александрович (26.04.1940; 13.12.1942; 29.05.1945, алдыртыбысхан 12.03.1963; 30.01.1951; 19.09.1952; 25.08.1955)
    • Hero of Socialist Labor medal.png Скобельцын Дмитрий Владимирович (29.10.1949; 19.09.1953; 23.11.1962; 13.03.1969; 02.12.1972; 17.09.1975)
    • Hero of Socialist Labor medal.png Скрябин Константин Иванович (22.02.1936; 27.10.1949; 19.09.1953; 06.12.1953; 06.12.1958; 04.12.1968)
    • Hero of Socialist Labor medal.pngHero of Socialist Labor medal.png Смирнов Леонид Васильевич (26.06.1959; 17.06.1961; 15.04.1966; 26.11.1971; 15.04.1976; 06.10.1982)
    • Hero of Socialist Labor medal.png Соболев Сергей Львович (10.06.1945; 08.12.1951; 19.09.1953; 30.10.1958; 29.04.1967; 17.09.1975)
    • Hero of Socialist Labor medal.png Титов Георгий Алексеевич (06.03.1945; 20.04.1956; 25.07.1958; 28.04.1963; 07.02.1969; 07.02.1979)
    • Hero of Socialist Labor medal.pngHero of Socialist Labor medal.png Тихонов Андрей Николаевич (19.09.1953; 04.01.1954; 11.09.1956; 29.10.1966; 20.07.1971; 29.10.1986)
    • Hero of Socialist Labor medal.pngHero of Socialist Labor medal.png Ткачук Григорий Иванович (26.02.1958; 31.12.1965; 08.04.1971; 06.09.1973; 22.12.1977; 07.07.1986)
    • Hero of Socialist Labor medal.png Трофимук Андрей Алексеевич (24.01.1944; 08.05.1948; 29.04.1967; 17.09.1975; 14.08.1981; 20.08.1986)
    • Hero of Socialist Labor medal.pngHero of Socialist Labor medal.pngHero of Socialist Labor medal.png Турсункулов Хамракул (25.12.1944; 23.01.1946; 19.03.1947; 27.04.1948; 07.07.1949; 13.06.1950)
    • Hero of Socialist Labor medal.pngHero of Socialist Labor medal.png Уткин Владимир Фёдорович (17.06.1961; 26.07.1966; 29.08.1969; 16.10.1973; 12.08.1976; 17.10.1983)
    • Hero of the Soviet Union medal.png Фёдоров Евгений Константинович (27.06.1937; 12.03.1938; 11.09.1956; 17.06.1961; 09.04.1970; 09.04.1980)
    • Hero of Socialist Labor medal.pngHero of Socialist Labor medal.pngHero of Socialist Labor medal.png Харитон Юлий Борисович (29.10.1949; 11.09.1956; 07.03.1962; 27.02.1964; 26.02.1974; 24.02.1984)
    • Hero of Socialist Labor medal.png Христианович Сергей Алексеевич (11.07.1943; 29.03.1944; 19.09.1953; 13.11.1958; 29.04.1967; 13.03.1969)
    • Hero of Socialist Labor medal.png Школьников Алексей Михайлович (15.01.1957; 15.01.1964; 26.08.1971; 14.01.1974; 24.04.1981; 13.01.1984)
    • Hero of Socialist Labor medal.pngHero of Socialist Labor medal.png Шолохов Михаил Александрович (31.01.1939; 23.05.1955; 22.05.1965; 23.02.1967; 22.05.1975; 23.05.1980)
    • Hero of Socialist Labor medal.png Штейман Станислав Иванович (01.06.1945; 25.08.1948; 12.07.1949; 16.10.1950; 03.12.1951; 04.03.1953)
    • Hero of Socialist Labor medal.png Шумаускас Мотеюс Юозович (22.03.1944; 20.07.1950; 5.04.1958; 1.10.1965; 27.08.1971; 14.11.1975)
    • Hero of Socialist Labor medal.png Эйхфельд Иоган Гансович (30.12.1935; 27.10.1949; 20.07.1950; 13.07.1954; 01.03.1958; 25.01.1963)
    • Hero of Socialist Labor medal.pngHero of Socialist Labor medal.png Эрсарыев Оразгельды (13.12.1944; 19.03.1947; 11.04.1947; 05.04.1948; 21.07.1950; 30.07.1951)
    • Юдин Павел Александрович (06.01.1942; 09.01.1943; 31.03.1945; 02.02.1947; 29.10.1949; 30.05.1952)
    • Яковлев Николай Дмитриевич (22.02.1941; 02.06.1942; 21.02.1945; 30.12.1948; 20.04.1956; 30.12.1958)

Тоғын салған ӱчӱн сыйыхтас (1944—1958)

СССР-ның Ӧӧркі Чӧбінің Президиумының 4 июньда 1944 чылда сыххан Чахиинаң Ленин ордені Хызыл Армияда кӧп чыллар сружба апарған ӱчӱн пиріл сыххан (25 чыл матлама служба ӱчӱн). Соонаң ол кибір тарадыл сыххан:

  • Чаа-Талай флодына (25.09.1944 Чахығ);
  • НКВД-ның паза СССР НКГБ-ның пос составы (02.10.1944 Чахығ);
  • НКВД-ның, НКГБ-ның паза милицияның войсколары паза ӧнетін службалары (12.10.1944 Чахығ)[9]

1957 чылның 14 сентябрьында паза 25 декабрьында сыххан Чахығларҷа андағ сыйыхтас тохтадылған[10]:

Армияда паза флотта, служба тоғызын паза улуғ киректер иткенін санға албин, нинҷе-де чыл служба апарған ӱчӱн чааҷыларны сыйыхтиры, сыйыхтарның тузазын синдірібіскен, СССР-ның орден-мадальларынаң сыйыхтаҷаң кибір чаалазығ паза политика тимненізінде, чааҷы дисциплиназын пиктирінде паза войсколарның чааҷы тимнезінде пӧзік чидіглерге читкен ӱчӱн ӧӧн сыйыхтас ондайы полбиныбысхан.

1948 чылдаң сығара СССР-ның Ӧӧркі Чӧбінің Президиумының 1948—1954 чыллардағы Чахығлар хоостыра, Ленин орденінең «ӱр паза тӱзімніг істенген ӱчӱн» ідӧк гражданскай кізілерні — чон хонииның аймах отрасльларның тоғысчыларын (30, пірееде 20 чыл істен салған ӱчӱн) — сыйыхтап сыхханнар[11]:

  • 14 октябрьда 1947 чылда алылған Чахығ — буровой паза тағ тоғысчыларын, тағ устарын, Геология министерствозының устағҷыларын паза инженерлер-техническай тоғынҷыларын сыйыхтирынаңар;
  • 10 декабрьда 1947 чылда алылған Чахығ — ӧӧн профессияларның тоғысчыларын, мастерлерін, хара металлургияның устағҷыларын паза инженерлер-техническай тоғынҷыларын сыйыхтирынаңар;
  • 12 февральда 1948 чылда — ӱгретчілерні сыйыхтирынаңар;
  • 20 мартта 1948 чылда алылған Чахығ — ӧӧн профессияларның тоғысчыларын, мастерлерін, ӧңніг металлургияның устағҷыларын паза инженерлер-техническай тоғынҷыларын сыйыхтирынаңар;
  • 8 ноябрьда 1948 чылда — ӧӧн профессияларның тоғысчыларын, мастерлерін, химия промышленнозының устағҷыларын паза инженерлер-техническай тоғынҷыларын сыйыхтирынаңар;
  • 20 апрельде 1949 чылда алылған Чахығ — аал хонииның мал ӧскірізінең айғасчатхан специалисттерін паза устағҷыларын сыйыхтирынаңар;
  • 10 июньда 1949 чылда — СССР-ның Министрлер Чобінің Геодезия паза картография ӧӧн устанызының тоғысчыларын, устағҷыларын инженерлер-техническай тоғынҷыларын сыйыхтирынаңар;
  • 24 июньда 1949 чылда — Заготовка министерствозының Ит паза сӱт промышленнозы министерствозының паза Центрсоюзының устағҷыларын, нандырығлығ тоғынҷыларын паза специалисттерін сыйыхтирынаңар;
  • 13 июльда 1949 чылда алылған Чахығ — палых промышленнозының тоғысчыларын, бригадирлерін, флот тоғынҷыларын, устағҷыларын паза инженер-техническай тоғынҷыларын сыйыхтирынаңар;
  • 28 июльда 1949 чылда алылған Чахығ — тимір чол транспортындағы ӧӧн профессияларның тоғысчыларын, пӧзік, улуғ паза ортын пастых составын сыйыхтирынаңар;
  • 22 сентябрьда 1949 чылда алылған Чахығ — СССР-ның Финанстар министерствозының Гознагының ӧӧн профессиялар тоғысчыларын, мастерлерін, устағҷыларын паза инженер-техническай тоғынҷыларын сыйыхтирынаңар;
  • 10 октябрьда 1949 чылда алылған Чахығ — имҷілерні паза пасха имнег тоғынҷыларын сыйыхтирынаңар;
  • 20 октябрьда 1949 чылда алылған Чахығ — судно пӱдірии промышленнозының ӧӧн профессияларының тоғысчыларын, мастерлерін, устағҷыларын паза инженер-техническай тоғынҷыларын орден-медальларнаң сыйыхтирынаңар;
  • 17 ноябрьда 1949 чылда алылған Чахығ — наука тоғынҷыларын сыйыхтирынаңар;
  • 11 январьда 1950 чылда алылған Чахығ — нефть промышленнозының ӧӧн профессиялар тоғысчыларын, мастерлерін, устағҷыларын паза инженер-техническай тоғынҷыларын сыйыхтирынаңар;
  • 24 майда 1950 чылда алылған Чахығ — асбес промышленнозының паза асбест предприятиелерінің пӱдіриинің тоғысчыларын, мастерлерін, устағҷыларын паза инженер-техническай тоғынҷыларын сыйыхтирынаңар;
  • 18 ноябрьда 1950 чылда алылған Чахығ — плавсостав тоғынҷыларын, порттың ӧӧн профессияларының тоғынҷыларын, ідӧк талай флодының пӧзік, улуғ, ортын устағҷыларын талай транспортында кӧп чыллар істен салған ӱчӱн сыйыхтирынаңар;
  • 17 февральда 1951 чылда алылған Чахығ — Челябинск облазындағы Ӱстӱнзархы Уралдағы тимір чолның ӧӧн профессиялар тоғысчыларын, пӧзік, улуғ, ортын пастыхтарын сыйыхтирынаңар;
  • 7 мартта 1951 чылда — СССР-ның хазна сыныхтағ министерствозының паза контролёр званиеліг союз республикаларының хазна сыныхтағ министерстволарының хазна тоғынҷыларын сыйыхтирынаңар;
  • 28 мартта 1951 чылда алылған Чахығ — СССР-ның арығ промышленнозы министерствозының тоғысчыларын, мастерлерін, устағҷыларын паза инженер-техническай тоғынҷыларын сыйыхтирынаңар;
  • 18 июльда 1951 чылда алылған Чахығ — финанс-кредит системазының тоғынҷыларын сыйыхтирынаңар;
  • 14 августта 1951 чылда алылған Чахығ — СССР-ның таможня учреждениелерінің кізілерін сыйыхтирынаңар;
  • 4 октябрьда 1951 чылда алылған Чахығ — СССР-ның аал хонии министерствозының паза СССР-ның хлопководство министерствозының машина-трактор, арығ хайраллаҷаң, машина-мал ӧскірҷең паза пӱктер мелиорациязынаң айғасчаң станцияларның, тыхтағ заводтарының, аймахтар аразындағы тиксі тыхтағ мастерскойларның паза аал хонииның механизация школаларының устағҷыларын паза специалисттерін сыйыхтирынаңар;
  • 5 ноябрьда 1951 чылда алылған Чахығ — СССР-ның аар индустриязының предприятиелер пӱдірии министерствозының пӱдіріг, монтаж паза проект пірігістерінің, ідӧк СССР-ның хара металлургиязы министерствозында металлургия паза коксохимическай заводтар, агломерация паза обогатительнай фабрикалар, тағ рудазы, руда нимес паза огнеупорнай предприятиелер пӱдіриинде паза проектированиезінде істенчеткен ӧӧн профессиялар тоғысчыларын, мастерлерін, устағҷыларын паза инженер-техническай тоғынҷыларын, ідӧк СССР-ның аар индустриязының предприятиелер пӱдірии министерствозының Донбасстың, Приднестровьенің, Восток Главчерметстройларының, Главюгстройның, Главуралстройның Главцентростройның Министерства тоғынҷыларын сыйыхтирынаңар;
  • 3 январьда 1952 чылда алылған Чахығ — СССР-ның аар индустриязының предприятиелер пӱдірии министерствозының пӱдіріг, монтаж паза проект пірігістерінің, СССР-ның машиналар пӱдірии предприятиелерінің пӱдіріг министерствозының паза СССР-ның ӧңніг металлургия министерствозының чисті хайылдырчатхан, чис-электролит, чис-сера, чис-молибден паза чис рудазы предприятиелерінде істенчеткен ӧӧн профессиялар тоғысчыларын, мастерлерін, устағҷыларын паза инженер-техническай тоғынҷыларын сыйыхтирынаңар;
  • 18 апрельде 1952 чылда алылған Чахығ — СССР-ның лопок ӧскірҷең министерствозының хлопокты тимнепчеткен системаның паза хлопокты арығлапчатхан промышленностьтың устағҷыларын, нандырығлығ тоғынҷыларын сыйыхтирынаңар;
  • 15 ноябрьда 1952 чылда алылған Чахығ — СССР-ның кинематография министерствозының плёнка, чазындағы сом паха кино хобырҷаң промышленностьтың ӧӧн профессиялар тоғысчыларын, мастерлерін, устағҷыларын паза инженер-техническай тоғынҷыларын сыйыхтирынаңар;
  • 22 майда 1953 чылда алылған Чахығ — СССР-ның палғалыс министерствозының пӧзік, улуғ паза ортын составының пос званиеліг ӧӧн профессияларның тоғынҷыларын, ідӧк тоғынҷыларын сыйыхтирынаңар;
  • 25 декабрьда 1953 чылда алылған Чахығ — дипломатия тоғынҷыларын орден-медальларнаң сыйыхтирынаңар;
  • 16 мартта 1954 чылда алылған Чахығ — СССР-ның совхозтар министерствозының системазының специалисттерін паза устағҷы тоғынҷыларын сыйыхтирынаңар.

11 февральда 1958 чылда алылған Чахиинаң СССР-ның Ӧӧркі Чӧбінің Президиумы СССР-ның орден-медальларын (ол санда Ленин ордені) тоғын салған чыллар ӱчӱн сыйыхтир кибірні тохтат салған[11]:

Хоных паза культура пӱдіриинің пӧгіннерін толдырарында чайаачы ӧткінін паза пастағларын таныхтир пӧгіннең паза чаа чыллары соонаң СССР-ның кізілері ӧӧнінде тоғын салған чыллары ӱчӱн сыйыхтатханын алыстырар ӱчӱн

Аал-городтарның, пірігістернің паза объекттернің сыйыхтары

Тӧрт хати Ленин орденінең сыйыхтатхан:

  • С. П. Королёвтың адынаң «Энергия» ракета-хан тигір корпорациязы

Ӱс хати Ленин орденінең сыйыхтатхан:

  • Тиксі Союзтағы Лениннің чииттер коммунисттер пірігізі;
  • Армян ССР (1958, 1968, 1978);
  • Азербайджанская ССР (1935, 1964, 1980);
  • Казах ССР (1956, 1979, 1982);
  • Узбек ССР (1939, 1956, 1980);
  • . И. Лениннің адынаң Ленинградтағы оптика-механическай объединениезі (ЛОМО);
  • Москва облазы (1934).
  • И. А. Лихачевтың адынаң Москвадағы автомобильлер заводы (ЗИЛ).
  • Алтынзархы машина пӱдірҷең предприятие (Севмашпредприятие) (1959, 1976, 1984);
  • Серго Орджоникидзе адынаң Уралдағы аар машина пӱдірҷең завод (Уралмашзавод);

Ікі хати Ленин орденінең сыйыхтатханнар:

  • Хырғыс ССР (1957, 1963);
  • Башкир АССР (1935, 1957);
  • ССР Союзының хазна академиязының улуғ театры (1937, 1976);
  • С. П. Горбуновтың адынаң Казаньдағы авиация производствозының объединениезі;[12]
  • Уфадағы мотор пӱдірҷең производство объединениезі (1936, 1971);
  • Хызылчардағы машина пӱдірҷең завод (1945, 1975);
  • Горьковтағы машина пӱдірҷең завод;
  • Воронежтегі авиация заводы (1941,1966);
  • Москвадағы электролампа заводы (МЭЛЗ) —2 № (1931), 99 № (1939);
  • Пермьдегі мотор заводы (1936, 1970);
  • А. А. Ждановтың адынаң судно пӱдірҷең завод (1963, 1986)
  • Бронетанковай войсколар маршалы М. Е Катуковтың адынаң 1-ғы гвардия Чертковскай танктар полкы;
  • СССР-ның Наука академиязы (1969, 1974);
  • Ф. Э. Дзержинскийнің адынаң «Уралвагонзавод» наука-производство корпорациязы (1935, 1970);
  • Нижний Новгородтағы «Сокол» авиация пӱдіріг заводы (1936, 1970);
  • В. И. Лениннің адынаң тиксі Союзтағы пионерлер пірігізі;
  • Тиксі Союзтағы профессиональнай союзтарның ӧӧн чӧбі;
  • Радиоэлектроникаҷа «Альтаир» талай наука-істезіг институды (1945, 1985);
  • Сталинградтағы «Баррикады» завод (1942), 1971);
  • Кировтағы завод (1939, 1951);
  • «Красное Сормово» завод (1943, 1949);
  • Ленинградтағы металл заводы (1945, 1957);
  • Москвадағы «Мосэлектрик» электромеханическай завод (1931, 1939);
  • Москвадағы «Темп» радиозавод (1931, 1945);
  • Балтийскай завод (1940, 1985);
  • Ф. Э. Дзержинскийнің адынаң Сталинградтағы трактор заводы,
  • Серго Орджоникидзе адынаң Харьковтағы трактор заводы,
  • В. П. Чкаловтың адынаң Ташкенттегі авиацияның производство объединениезі (1945, 1982)
  • 61 коммунар адынаң Судно пӱдірҷең завод
  • Горьковтағы автомобиль заводы,
  • Воткинскай завод (1945, 1976);
  • Минсктегі автомобиль заводы,
  • Москвадағы теплотехника институды;
  • П. И. Чайковскийнің адынаң Москвадағы ікі хати Ленин ордені хазна консерваториязы;
  • «Правда» газета;
  • Николаевтегі Черноморскай судно пӱдірҷең завод (1949, 1977).
  • СССР-ның областьтары паза крайлары:
    • Воронеж облазы (1935, 1956);
    • Алтай крайы (1956, 1970);
    • Оренбург облазы (1956, 1968),
    • Курск облазы (1957, 1968),
    • Днепропетровск облазы (1958, 1968),
    • Харьков облазы (1958, 1968),
    • Донецк облазы (1958, 1970),
    • Куйбышев (Самара облазы) (1958, 1970),
    • Свердловск облазы (1959, 1970),
    • Кемеров облазы (1967, 1970),
    • Чита облазы (1957)
  • Городтар:
    • Ленинград (1945, 1957),
    • Москва (1947, 1965),
    • Киев (1954, 1961);

Ленин орденіне турысханнар:

Кокчетавскай областьты Ленин орденінең сыйыхтаанына чарыдылған Кокшетаудағы хумартхы тас
Файл:Order of Lenin in Perm.jpg
Пермьнің Октябрь ачығындағы Ленин ордені
Екатеринбургтың Челюскинцев орамазындағы Ленин ордені
  • совет республикалары, прай автоном республикалары, 8 автоном облазы, прай крайлар, 100 азыра область[13];
  • Удмуртия АССР (1958);
  • Областьтар:
    • Кокчетавскай (1958),
    • Кировоградскай, Одесса (1958),
    • Рязань (1959),
    • Брянск, Новгород, Орлов, Пенза (1967);
  • Город-матырлар:
    • Волгоград, Севастополь, Одесса, Брест крепость-матыр (1965),
    • Минск, Тула (1966),
    • Новороссийск, Керчь (1973),
    • Мурманск, Смоленск (1983);
  • Городтар:
    • Кишинёв (1966),
    • Комсомольск-на-Амуре (1967),
    • Ульяновск, Харьков, Запорожье, Горький, Ростов-на-Дону, Рига, Таллин, Вильнюс (1970),
    • Львов, Кривой Рог, Пермь, Самарканд (1971),
    • Свердловск (1973),
    • Днепропетровск (1976),
    • Баку (1977),
    • Донецк, Магнитогорск (1979),
    • Челябинск (1980)
    • Куйбышев, Новосибирск, Ереван, Тбилиси (1982),
    • Алма-Ата, Ташкент, Северодвинск (1983),
    • Казань, Архангельск (1984),
    • Владивосток (1985),
    • Воронеж (1986);
  • 380 азыра промышленность предприятиезі, ол санда:
  • «Малгобекнефть» тресттің 2 нефтепромысел ӧмезі
    • Алтай трактор заводы;
    • «Азнефть» нефть аныҷаң предприятие;
    • «Грознефть» нефть аныҷаң предприятие;
    • Куйбышев мотор заводы,
    • Ленин паза Октябрь Революциязы орденнерінің Онежскай заводы,
    • В. П. Чкаловтың адынаң Новосибирсктегі Ленин ордені, Октябрь Революциязы паза Істеніс Хызыл Знамязы орденнерінің авиация заводы,
    • Ново-Уфимскай нефтеперерабатывающай завод (амғы — Башнефть-Новойл)
    • В. И. Лениннің адынаң Челябинсктегі Ленин ордені, Кутузовтың I степень, Істеніс Хызыл Знамязы паза Хызыл Чылтыс орденнерінің трактор заводы,
    • Златоусттағы Ленин ордені, Октябрь Революциязы паза Істеніс Хызыл Знамязы орденнерінің машина пӱдірҷең заводы,
    • Кузнецктегі Ленин ордені, Кутузовтың I степень, Істеніс Хызыл Знамязы металлургия комбинады,
    • Иркутсктағы Ленин ордені, Октябрь Революциязы паза Істеніс Хызыл Знамязы орденнерінің авиация заводы,
    • Ульяновсктағы механическай завод,
    • Уфадағы нефтеперерабатывающай завод (амғы — Башнефть-УНПЗ)
    • Уфадағы прибор пӱдірҷең завод (амғы — Уфадағы прибор пӱдірҷең производство объединениезі)
    • Дулёвскай фарфор заводы,
    • Омсктағы Ленин ордені, Октябрь Революциязы паза Істеніс Хызыл Знамязы орденнерінің «Полёт» заводы]],
    • Наука-иістезіг электромеханическай институт,
    • Л. В. Люльевтың адынаң «Новатор» опытнай конструктор бюрозы,
    • «П. И. Барановтың адынаң Омсктағы Ленин ордені, Октябрь Революциязы паза Істеніс Хызыл Знамязы орденнерінің мотор пӱдірҷең объединениезі» ФГУП,
    • Ю. А. Гагариннің адынаң Комсомольское-на-Амуре Ленин орденінің авиация производство объединениезі;
    • Амурдағы Ленин ордені, Октябрь Революциязы паза Істеніс Хызыл Знамязы орденнерінің судно пӱдірҷең заводы;
    • Машина пӱдіри НПО-зы
    • М. И. Калининнің адынаң машина пӱдірҷең завод;
  • 180-ҷа аал хонии предприятитезі паза пірігізі;
  • 300 азыра чааҷы объединениезі, соединениезі, частьы, паза учреждениезі (округтар, дивизиялар, полктар паза пасхазы), оларның аразында 207 — Илбек Ада чаа тузында (1941—1945);
  • Тиксі Союзтағы «Знание» пірігіс;
  • СССР-ның имнег наукаларының академиязы;
  • СССР-ның художество академиязы;
  • СССР-ның Композиторлар пірігізі;
  • СССР-ның Хоосчылар пірігізі;
  • СССР-ның Писательлер пірігізі.
  • Пӧзік ӱгредіг зваедениелері, ол санда:
  • РККА-ның Чаа-кии академиязы (1933);
  • Ф. Э. Дзержинскийнің адынаң РККА-ның артиллерия академиязы (1938);
  • М. В. Фрунзенің адынаң пӧзік чаа-талай училищезі (1939);
  • Ф. Э. Дзержинскийнің адынаң пӧзік чаа-талай инженер училищезі (1939);
  • Д. И. Менделеевтің адынаң Москвадағы химия-технологическай институды (1940);
  • К. А. Тимирязевтің адынаң Москвадағы аал хонии академиязы (1940);
  • К. Е. Ворошиловтың адынаң Чаа-талай академиязы (1944);
  • М. В. Фрунзенің адынаң Одессадағы артиллерия училищезі (1944);
  • Тула пролетариады адынаң Туладағы тиріг-техническай училищезі (1944);
  • Ленинградтағы тимір чол транспортының инженерлер институды (1945);
  • Серго Орджоникидзе адынаң Москвадағы авиация институды (1945);
  • С. М. Кировтың адынаң Чаа-имнег академиязы (1954);
  • М. В. Ломоносовтың адынаң Москвадағы хазна университеді (1955);
  • Н. Э. Бауманның адынаң Москвадағы пӧзік техническай училище (1955);
  • Ленинградтағы корабльлар пӱдірҷең институт (1967);
  • СССР-ның Тирігліг кӱстерінің Ӧӧн штабының Чаа академиязы;
  • С. М. Будённыйның адынаң Чаа палғалыс академиязы (1968);
  • Ленин комсомолының адынаң Воронежтегі хазна университеді (1971);
  • Гражданскай авиация академиязы, Ленинград (1971);
  • В. И. Лениннің адынаң Москвадағы ӱгретчілер хазна институды (1972);
  • Пӧзік учуғыс тимненізінҷе школа, Ульяновск (1973);
  • В. И. Ульянов-Лениннің адынаң Казаньдағы хазна университеді (1979).
  • С. Орджоникидзе адынаң Уфадағы авиация институды (амғы — Уфадағы хазна иавиация техническай университеді)

Ідӧк:

  • А. М. Горькийнің адынаң Москвадағы академическай Ленин паза Істеніс Хызыл Знамязы орденнерінің хоос театры (1937),
  • Сталинградтағы Ленин ордені паза Адалығ Чааның паза Істеніс Хызыл Знамязы орденнерінің «Красный Октябрь» металлургия заводы (1939),
  • В. В. Куйбышевтің адынаң Коломнадағы Ленин ордені, Октябрь Революциязы паза Істеніс Хызыл Знамязы орденнерінің тепловоз пӱдірҷең заводы (1939),
  • С. А. Лавочкиннің Ленин ордені, ікі хати Істеніс Хызыл Знамязы орденнің наука-производство объединениезі (1944),
  • Тиксі Союзтағы Ленин ордені, Істеніс Хызыл Знамязы орденнің селекция-генетика институды (1962);
  • Высокогорскай тағ-обогатительнай Ленин ордені комбинады (1945),
  • В. А. Дегтярёвтың адынаң Ковровтағы Ленин, Октябрь Революциязы, Істеніс Хызыл Знамязы заводы (1945),
  • Октябрь Революциязы адынаң Лугансктағы Ленин ордені паза Октябрь Революциязы орденнерінің тепловоз пӱдірҷең заводы (1947),
  • Донецк облазының Макеевнка городындағы «Советскуголь» 13 № бис трест шахтазы (1948),
  • Ижевсктегі Ленин ордені, Октябрь Революциязы, Істеніс Хызыл Знамязы орденнернің мотозаводы (1961),
  • Москвадағы Ленин ордені тимір чолы (1966),
  • Донецктегі Ленин ордені тимір чолы (1966),
  • Тиксі Союзтағы «Союзгосцирк» хазна цирктар пірігізі (1969)[14],
  • Белоруссиядағы Ленин ордені тимір чолы (1971),
  • Куйбышевтегі Ленин ордені тимір чолы (1971),
  • Алтынзархы Кавказтағы Ленин ордені тимір чолы (1974),
  • Свердловсктағы Ленин ордені тимір чолы (1978),
  • Петровтың адынаң Сталинградтағы Ленин ордені нефть машина пӱдірҷең заводы (Волгограднефтемаш),
  • XVIII ВКП(б) чыылииның адынаң Кемеровтағы Ленин ордені, Істеніс Хызыл Знамязы орденнің коксохимия заводы
  • Новочеркассктағы Ленин ордені электровоз пӱдірҷең заводы,
  • Ленин ордені «Коксовая» шахтазы, Прокопьевск город, Кемеров облазы,
  • «Кузбассэлектромотор» заводтың Ленин ордені, Кемеров город,
  • СССР-ның 50 чылы адынаң Кидеркі Сибирьдегі Ленин ордені металлургия заводы, Новокузнецк, Кемеров облазы,
  • Одессадағы олған чиизінің консервнай заводы,
  • Одессадағы талай садығ порты (1966)
  • Пос кӧңнінең Ленин ордені, армияа, авиацияа паза флотха хабасчаң Краснознамённай пірігізі;
  • Ленин ордені хазна тархын музейі (Москва);
  • Ленин ордені, Октябрь Революциязы паза Істеніс Хызыл Знамязының орденнерінің «Известия» газета" (1967),
  • Ленин паза Чоннар ынархазы орденнерінің «Литературная газета»;
  • В. И. Лениннің адынаң Москвадағы Ленин паза Істеніс Хызыл Знамязының орденнерінің метрополитені;
  • В. И. Лениннің адынаң Ленинградтағы Ленин ордені метрополитені.
  • Ленин ордені авиацияның ӧӧн спорт клубы (ЦСКА)
  • Пос кӧңнінең Ленин ордені «Спартак» профессиональнай союзтар спорт пірігізі
  • Ленин ордені «Электроцентромонтаж» устаныс
  • Новокузнецктегі Ленин ордені город комсомоллар пірігізі
  • Лениградтағы Леноблгорисполкомнар ГУВД-ның Ленин ордені ӧрт ӱзірҷең охрана устанызы
  • Л. Н. Толстойның «Ясная поляна» хазна музей-усадьбазы (1978).

Чоннар аразындағы деятельлернің сыйыхтары

Сабланыстығ киректер иткен ӱчӱн Ленин орденінең чоннар аразындағы тоғысчылар паза коммунисттер чӧрімінің кізілері сыйыхтатханнар: Георгий Димитров (Болгария), Густав Гусак (Чехословакия), Янош Кадар (Венгрия), Долорес Ибаррури (Испания), Хо Ши Мин (Вьетнам), Белисарио Санчес Матеос (Испания), Фидель Кастро (Куба), Вальтер Ульбрихт (ГДР), Отто Гротеволь пазха пасхазы. Моол деятельлерінең сыйыхтатханнар: ікі хати —МНР маршалы Хорлоогийн Чойбалсан, ӱс хати — МНР маршалы Юмжагийн Цэдэнбал, ідӧк хазна паза чаа деятельлері, Кічіг Хазна Хуралы Президиумының Кнезі Гончигийн Бумцэнд, Илбек Чон Хуралы Президиумының Кнезі Жамсрангийн Самбуу, армия генералы Батын Дорж, генерал-полковник Сандивын Равдан, генерал-полковник Буточийн Цог, МНР матыры, полковник Лодонгийн Дандар, МНР партизаны Пунцагийн Тогтох, МНРП ЦК-ның Ӧӧн хачызы Жамбын Батмунх, МНР матыры, Совет Союзының Матыры, лётчик-хантигірҷі Гуррагча Жугдэрдэмидийн.

Пасха сыйыхтатхан кізілер

СССР-ның Cовет Союзының Матыры ат 16 апрельде 1934 чылда тӧстелген. Пу званиее танығ пастап кӧрілбеен, аннаңар пу пӧзік атха турысхан кізілерге Ленин ордені пиріл сыххан. «Алтын Чылтыс» медаль тӧстелгенде, 1939 чылда кибірні сайбабасха чарадығ алылған: Ленин ордені Совет Союзының Матыры атха турысхан кізілерге ідӧк ле пиріл сыххан.

Ідӧк Ленин ордені Социалистическай Істеніс Матырларына пирілген, «Город-матыр» алай «Крепость-матыр» пӧзік аттарға турысхан городтарға паза крепостьтарға[15].

1946 чылның кічіг хырлас айының 1-ғы кӱніне Ленин ордені 63 612 хати сыйыхталған (оларның аразында Совет Союзы Матыры атха 12 208 кізі турысхан, Социалистическай Істеніс Матыры — 216 кізі, чааҷы частьтары, пірігістер паза ӧмелер — 423)[16].

СССР-да Ленин орденінең халғанҷызын сыйыхтатхан кізі Новосибирск облазының Маслянинскай кірпис заводының устағҷызы Яков Яковлевич Муль полыбысхан (СССР Президентінің 21 декабрьда 1991 чылда сыххан УП-3143 № Чахии)[17][18].

СССР изелген парған соонда, орденге паза турыспааннар. 1994 паза 1996 чылда, тізең, 1991 чылға теере орденге турысхан, че орденнерні аның алнында албаан ікі сыйыхтас иділген. Ол ікі сыйыхты санға алза, Ленин ордені тӧстелгеннең сығара 431 418 сыйыхтас иділген[17].

Ленин ордені филателияда

Алған орын

  1. Постановлением Президиума ЦИК СССР // Правда : газета. — 1932. — 15 Азығ айы (№ 45). — С. 4.
  2. Указ Президиума Верховного Совета СССР «Об утверждении образцов и описание лент к орденам и медалям СССР и Правил ношения орденов, медалей, орденских лент и знаков отличия» от 19 июня 1943 года // Ведомости Верховного Совета Союза Советских Социалистических Республик : газета. — 1943. — 23 Хандых айы (№ 23 (229)). — С. 1 – 2.
  3. Дуров Валерий. Орден Ленина: история учреждения, эволюция и разновидности. Ч. I. Мир наград. Дата обращения: 3 Азығ айы 2019. Архивировано 21 Ӱртӱн айы 2020 года.
  4. Ордена «Комсомольской правды». Дата обращения: 24 Ӱртӱн айы 2011. Архивировано 18 Чарыс айы 2011 года.
  5. Дуров Валерий. Орден Ленина: история учреждения, эволюция и разновидности. Ч. I. Мир наград. Дата обращения: 30 От айы 2016. Архивировано 21 Ӱртӱн айы 2020 года.
  6. Дуров Валерий. Орден Ленина: история учреждения, эволюция и разновидности. Ч. II. Мир наград. Дата обращения: 30 От айы 2016. Архивировано 30 Кічіг хырлас айы 2016 года.
  7. Постановление Президиума ЦИК Союза ССР // Правда : газета. — 1932. — 18 Улуғ хырлас айы (№ 348). — С. 1.
  8. Позынаңар пічікте таныхталған сыйыхтар изерізі хоостыра, Ленин ордені он пірге читкен.
  9. Указ Президиума ВС СССР от 4.06.1944 о награждении орденами и медалями за выслугу лет в Красной Армии. Викитека. — Цитируется по книге: «Приказы народного комиссара обороны СССР. 1943 — 1945 гг». — М.: «Терра», 1997. — Т. 13 (2—3). — С. 320. — («Русский архив: Великая Отечественная»). — ISBN 5-25-01774-6.. Дата обращения: 18 Хосхар айы 2020. Архивировано 4 Орғах айы 2017 года.
  10. Указ Президиума Верховного Совета СССР от 14 сентября 1957 года. Библиотека нормативно-правовых акто СССР. Дата обращения: 12 Хосхар айы 2021. Архивировано 22 Хандых айы 2013 года.
  11. 1 2 Указ Президиума Верховного Совета СССР от 11 февраля 1958 г. // Ведомости Верховного Совета СССР. — 1958. — 28 Азығ айы (№ 4). — С. 225—236.
  12. ОАО «КАПО им. С. П. Горбунова». Дата обращения: 6 Хандых айы 2010. Архивировано из оригинала 8 Хандых айы 2010 года.
  13. Рязань облазы (1959), Приморскай край (1965), Хабаровск крайы (1965), Алтынзархы Казахстан облазы (1966), Калуга облазы (1967), Кызылординскай область (1967), Липецк облазы (1967), Новгород облазы (1967)Архивированная копия. Дата обращения: 27 Кӧрік айы 2012. Архивировано 20 От айы 2010 года. паза пасхазы.
  14. Всесоюзное объединение государственных цирков — Союзгосцирк. Дата обращения: 2 От айы 2020. Архивировано 3 От айы 2020 года.
  15. Положение о почётном звании «Город-Герой» утверждено Указом Президиума Верховного Совета СССР от 8 мая 1965 года (Ведомости Верховного Совета СССР, 1965, № 19, ст. 248, п. 7.)
  16. Справка о количестве награждений орденами и медалями СССР за время войны. Государственный архив Российской Федерации. Дата обращения: 4 Сілкер айы 2021. Архивировано 4 Сілкер айы 2021 года.
  17. 1 2 Дуров В. А. Часть IV. Орден Ленина. Знак IV типа // Орден Ленина. Орден Сталина. — М.: Collector's Book, 2005. — 144 с. — (Энциклопедия советских наград). — ISBN 978-1-9325-2523-6.
  18. Указ Президента СССР от 21.12.1991 N УП-3143 "О награждении орденом и медалью СССР работников Маслянинского кирпичного завода Новосибирской области". КонсультантПлюс. Дата обращения: 23 Хосхар айы 2024.

Литература

  • Дуров В. А. Энциклопедия советских наград. Орден Ленина. Орден Сталина (проект). — М.: Любимая книга, 2005. — 144 с. — ISBN 1-932525-23-8.
  • Ионина Н. А. Сто великих наград. — М.: Вече, 2003. — 432 с. — ISBN 5-7838-1171-8.
  • Савичев Н. П. Символы трудовой и ратной доблести. — Киев: Радяньска школа, 1987. — 233 с.
  • Смыслов О. С. Загадки советских наград. — М.: Вече, 2005. — 352 с. — ISBN 5-9533-0446-3.
  • Колесников Г. А., Рожков А. М. Ордена и медали СССР. — М.: Воениздат, 1983.
  • Сборник законодательных актов о государственных наградах СССР. — М., 1984.
  • Гребенникова Г. И., Каткова Р. С. Ордена и медали СССР. — М., 1982.
  • Шишков С. С., Музалевский М. В. Ордена и медали СССР. — Владивосток, 1996.
  • Балязин В. Н., Дуров В. А., Казакевич В. Н. Самые знаменитые награды России. — М., 2000.
  • Горбачёв А. Н. Многократные кавалеры орденов СССР. — М.: ПРО-КВАНТ, 2006.
  • Горбачёв А. Н. 10 000 генералов страны. — М., 2007.

Ссылкалар