Тихонов, Василий Гаврилович

Рувики тiп сайттаң
Василий Гаврилович Тихонов
Василий Гаврилович Тихонов.jpg
Тӧреен кӱні 15 хандых айы 1909({{padleft:1909|4|0}}-{{padleft:6|2|0}}-{{padleft:15|2|0}})
Тӧреен чирi Ӧлең пос, Минсуғ уезді, Ким губерниязы [1]
Ӱреен чылы 6 ӱртӱн айы 1976({{padleft:1976|4|0}}-{{padleft:9|2|0}}-{{padleft:6|2|0}}) (67 час)
Ӱреен чирi Ағбан, Хакасия
Хазна  СССР
Войско кӧрімі Союз Советских Социалистических Республик ВВС
Служба чыллары 1930—1970
Аарластығ ады СССР ВВС генерал-лейтенанттары
авиация генерал-лейтенанты
Устаан 18-ҷі гвардияның бомбардировочнай авиация дивизиязы
2-ҷі гвардияның бомбардировочнай авиация дивизиязы
15-ҷі гвардияның бомбардировочнай авиация дивизиязы
Харьковтағы пӧзік чаа устағ-инженер училищезі
Чаалазағлар/чаалар Илбек Адалығ чаа
Сыйыхтар паза премиялар
Совет Союзының Матыры
Ленин орденінең Ленин орденінең Хызыл Знамя ордені SU Order of Suvorov 2nd class ribbon.svg
Кутузовтың II степень ордені Александр Невский ордені Орден Трудового Красного Знамени — {{{1}}}
— {{{1}}} «Чааласхан ӱчӱн» медаль «Махачы істеніс ӱчӱн (Чааҷы махачызы ӱчӱн) пайрамнығ медаль. Владимир Ильич Ленин тӧрееннең пеер 100 чылына чарыдылған» «Ленинградты арачылаан ӱчӱн» медаль
«Москваның арачыланызы ӱчӱн» медаль SU Medal For the Defence of Stalingrad ribbon.svg «1941—1945 чыллардағы Илбек Ада чаада Германияны чиңіп алған ӱчӱн» медаль SU Medal Twenty Years of Victory in the Great Patriotic War 1941-1945 ribbon.svg
SU Medal Thirty Years of Victory in the Great Patriotic War 1941-1945 ribbon.svg SU Medal For the Capture of Koenigsberg ribbon.svg «Берлинні алған ӱчӱн» медаль SU Medal Veteran of the Armed Forces of the USSR ribbon.svg
SU Medal 30 Years of the Soviet Army and Navy ribbon.svg SU Medal 40 Years of the Armed Forces of the USSR ribbon.svg SU Medal 50 Years of the Armed Forces of the USSR ribbon.svg SU Medal In Commemoration of the 250th Anniversary of Leningrad ribbon.svg

Василий Гаврилович Тихонов (15 хандых айы 1909, Ким губерниязы — 6 ӱртӱн айы 1976, Ағбан, Хызылчар крайы[d]) — совет чааҷылар устағҷызы, авиацияның генерал-лейтенанты (1959), Совет Союзының Матыры (1941).

Чуртас чолы

Чис руднигінің Ӧлең посёлогында (амғы Хакасияның Сыра аймағы) тоғысчылар сӧбірезінде тӧреен. Орыс. 1931 чылдаң сығара ВКП(б)/КПСС кізізі. Читі класстығ школаны тоозып, Анжерскай харатас шахтазында забойщик полған.

Чаа службазы

Чаалар алнындағы тус

1930 чылның кічіг хырлас айының 10-ҷы кӱнінде Тоғысчы-кресеннернің Хызыл Армиязы  (орыс) (рус. тартылған. Чита городтың Забайкальскай войсколар группазының 41-ҷі авиапаркына алылған. Улуғ хырлас айында Приморскай крайның Спасск городындағы кічіг авиаспециалисттернің 18-ҷі школазына ызылған. Аны тоозып, 1931 чылның сілкер айынаң сығара ОКДВА ВВС-ның 18-ҷі авиабригадазының 40-ҷы авиаэскадрильязында моторист пол сыххан. Улуғ хырлас айында Ленинград городтағы Краснознаменнай комсомол адынаң РККА ВВС Чаа-теория школазынзар ӱгренерге ызылған. 1932 чылның хандых айында Энгельск городтағы лётчиктернің 14-ҷі чаа школазынзар учуғарға ӱгретчеткен курстарны иртерге ызылған. 1933 чылның улуғ хырлас айында Воронеж городтағы МВО ВВС-тың 50-ҷі аар бомбардировочнай авиаэскадрильязынзар турғызылған. Анда ол кічіг лётчик паза корабль командирі полған. 1934 чылның от айында эскадрилья Ыраххы Востоксар кӧзірілген, анда Забайкальскай войсколар группазының ВВС-тың 101-ҷі авиабригадазына кірген. 1936 чылның улуғ хырлас айында ОКДВА ВВС-ның 67-ҷі авиабригадазының 78-ҷі аар бомбардировочнай авиаэскадрильязына ызылған. Анда ол корабль паза отряд командирі полған. 1938 чылның от айында улуғ лейтенант 2-ҷі Алынҷа Краснознаменнай армияның ВВС-на кірген 22-ҷі авиаполкының эскадриялья командирінің полысчызына турғызылған. 1939 чылның азығ айынаң сығара ӱр нимес пу полктың эскадрильязынаң устаан. 1940 чылда полк ыраххы бомбардировочнайға айлан парған паза 31-ҷі піріктірген авиадивизияның санына кірген. 1941 чылның хандых айының 21-ҷі кӱнінең сығара дивизиянаң хада кидеркі саринзар пар сыххан[2].

Илбек Ада чаа

1941 чылның от айында Бологое ст. сариндағы Алтынзархы-Кидеркі фронтсар читкен. Аннаң сығара ыырҷының ӧӧн чаа паза промышленнай объекттерін бомбаларнаң чаалап сыххан. Орғах айында капитан Тихонов, ДБА-ның 81-ҷі ыраххы бомбардировочнай авиадивизиязының полкының эскадрилья командирі полып, Берлинні чаалирға ӱс хати маңңаныстығ учух пар килген. Аның ӱчӱн СССР-ның Ӧӧркі Чӧбінің Президиумының 1941 чылның ӱртӱн айының 16-ҷы кӱнінде алылған чахиинаң Совет Союзының Матыры ат пирілген, Ленин ордені паза 515 номер Алтын Чылтыс медаль читірілген. 1941 чылның ӱртӱн айында ВГК Ставказының 579-ҷы алынҷа ыраххы бомбардировочнай авиация полкының устағҷызы пол сыххан. Улуғ хырлас айында полк 17-ҷі бомбардировочнай авиадивизиязына кірген паза АДД-ның 751-ҷі авиаполкы адал сыххан. 1942 чылның кӧрік айында командованиенің чаа чахығларын маңнаныстығ толдырған ӱчӱн, полк ДД-ның 8-ҷі гвардия авиаполкы адал сыххан. 1943 чылның хандых айында полк хойнында АДД-ның 8-ҷі гвардия авиадивизиязы тӧстелген, полковник Тихонов аның командиріне турғызылған. Аның устаандағы дивизия частьтары Хызыл Армияның Орлов, Белгород, Полтава, Брянск, Рославль паза Смоленск городтарзар чаанаң кірҷең операцияларны апарғаннар, ідӧк Ленинград фронтында Беззаботное сариндағы ыырҷының артиллерия группазынҷа бомбалар тӱзіргеннер. 1944 чылда дивизия Белоруссия, Минск операцияларында маңңаныстығ хайынған, ідӧк Германияның, Румынияның, Польшаның паза Венгрияның чаа объекттеріне маңңаныстың бомбалар тастаан. Командованиенің чахығларын маңңаныстығ толдырған ӱчӱн, аның полктары «Рославльскай» паза «Ржевскай» адал парғаннар паза Хызыл Знамя орденнерінең сыйыхтатханнар, позы дивизияа «Орловскай» ат пирілген. 1945 чылның азығ айында дивизия ДА-ның 18-ҷі кии армиязының 18-ҷі гвардияның бомбардировочнай авиация Орлов-Будапешт дивизиязы  (орыс) (рус. адал сыххан[2]. Генерал Тихонов чаа тузында 21 хати чаа учуғызын идібіскен[3].

Чаа соондағы чыллар

Чаа соонаң авиация генерал-майоры Тихонов дивизиянаң устаан. Ол сайбалған соонда 1946 чылның улуғ хырлас айынаң сығара ДА-ның Хызыл Чылтыс ордені 73-ҷі полызығ авиация дивизиязының командир орынҷызы полған. 1947 чылның орғах айынаң сығара ДА-ның 2-ҷі гвардиязының бомбардировочнай авиация Севастополь-Берлин дивизиязынаң устаан. 1950 чылның улуғ хырлас айынаң сығара 1952 чылның чарыс айына теере К. Е. Ворошиловтың адынаң Пӧзік ӱгредіг чаа академиязында  (орыс) (рус. ӱгренген, аны тоозып, ДА-ның 81-ҷі гвардияның бомбардировочнай авиакорпузының командир орынҷызына турғызылған. 1953 чылның орғах айында ӱр нимес ДА-ның 43-ҷі кии армиязының 15-ҷі гвардияның аар бомбардировочнай авиадивизиязынаң устаан. Анаң пу армияның командующай орынҷызы паза командующайның 1-ғы орынҷызы полған. 1960 чылның кічіг хырлас айынаң сығара авиацияның генерал-лейтенанты В. Г. Тихонов — командующайның 1-ғы орынҷызы паза 43-ҷі ракета армиязының Чаа чӧбінің кізізі. 1962 чылның сілкер айында Харьковтағы пӧзік авиация-инженер чаа училищезінің пастығына турғызылған[2].

1970 чылның орғах айының 5-ҷі кӱнінде запасха сығыбысхан. Москвада чуртаан. 1976 чылның ӱртӱн айының 6-ҷ кӱнінде ах чарыхтаң парыбысхан. Сӧӧгі Ағбанда чатча[4].

Сыйыхтар паза званиелер

  • Совет Союзының Матыры (16.09.1941);
  • ікі Ленин ордені (16.09.1941, 30.12.1956[5]);
  • Хызыл Знамя ордені (17.05.1951)[5];
  • Суворовтың 2-ҷі син ордені (29.05.1945);
  • Кутузовтың 2-ҷі степень ордені (13.03.1944);
  • Александр Невский ордені (31.12.1942);
  • Істеніс Хызыл Знамязы ордені;
  • ікі Хызыл Чылтыс ордені (30.04.1946[5]);
  • «Чааласхан ӱчӱн» медаль (3.11.1944, тоғын салған чыллар ӱчӱн)
  • «Ленинградты арачылаан ӱчӱн» медаль
  • «Москваны арачылаан ӱчӱн»
  • «Сталинградты арачылаан ӱчӱн»
  • «Кёнигсбергті алған ӱчӱн»
  • «Берлинні алған ӱчӱн»
  • СССР-ның пасха медальлары[4].

Хумартхызы

  • Василий Тихонов Харатас городтың Аарластығ кізізі полча[4].
  • Аның адынаң Харастағы паза Ағбан городтағы орамалар адал парғаннар. Хакасиядағы Чоннар аразындағы Ағбан хыриндағы аэропорт адын ал чӧрче[6].
  • В. Г. Тихоновтың ады «Чааҷылар-сибиряктарға» хумартхы комплекзіндегі плитада киртілік.

    В. Г. Тихоновтың ады «Чааҷылар-сибиряктарға» хумартхы комплекзіндегі плитада киртілік.

  • «Чааҷылар-сибиряктарға» хумартхы комплекзі, Ленин-Снегирёвскай чаа-тархын музейі.

    «Чааҷылар-сибиряктарға» хумартхы комплекзі, Ленин-Снегирёвскай чаа-тархын музейі.

Алған орын

  1. ↑ Амғы Сыра аймағы, Хакас Республика, Россия
  2. ↑ 1 2 3 Коллектив авторов. Великая Отечественная: Комдивы. Военный биографический словарь / В. П. Горемыкин. — М.: Кучково поле, 2014. — Т. 2. — С. 850-852. — 1000 экз. — ISBN 978-5-9950-0341-0.
  3. ↑ Наградной лист на награждение В. Г. Тихонова орденом Суворова в мае 1945 года. Память народа. Дата обращения: 1 Кічіг хырлас айы 2025.
  4. ↑ 1 2 3 Плотников Ю. Тихонов Василий Гаврилович // Наши отважные земляки (Красноярцы — Герои Советского Союза). — Красноярск: Красноярское книжное издательство, 1990. — С. 268—270. Архивная копия от 25 Орғах айы 2017 на Wayback Machine Архивированная копия. Дата обращения: 10 Хосхар айы 2011. Архивировано из оригинала 25 Орғах айы 2017 года.
  5. ↑ 1 2 3 Награждён в соответствии с Указом Президиума Верховного Совета СССР от 04.06.1944 «О награждении орденами и медалями за выслугу лет в Красной Армии»
  6. ↑ Аэропорту Абакана присвоено имя Героя Советского Союза Василия Тихонова. 2021-07-12 (12 От айы 2021). Дата обращения: 30 Кӱрген айы 2025.

Литература

  • Коллектив авторов. Великая Отечественная: Комдивы. Военный биографический словарь / В. П. Горемыкин. — М.: Кучково поле, 2014. — Т. 2. — С. 850-852. — 1000 экз. — ISBN 978-5-9950-0341-0.
  • Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1988. — Т. 2 /Любов — Ящук/. — 863 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-203-00536-2.
  • Военный энциклопедический словарь ракетных войск стратегического назначения / Министерство обороны РФ; Гл. ред.: И. Д. Сергеев, В. Н. Яковлев, Н. Е. Соловцов. — М.: Большая Российская энциклопедия, 1999. — 632 с. — 8500 экз. — ISBN 5-85270-315-X.. — С.535.
  • Рева И. Т. Тихонов Василий Гаврилович // Енисейский энциклопедический словарь / Глав. ред. Н. И. Дроздов. — Красноярск: Русская энциклопедия, 1998. — С. 617. Архивная копия от 25 Орғах айы 2017 на Wayback Machine
  • Глазков М. Д. Рубежи бессмертия. — Красноярск, 1975. — С. 7—12.
  • Достоин звания героя. — 2-е изд. — Красноярск: Красноярское кн. изд., 1975. — С. 16—18.
  • Киньдюшев И. И. К победным рассветам. — М.: Воениздат, 1978. — 246 с. — (Военные мемуары).
  • Люди героической профессии. — М.: ДОСААФ, 1977. — С. 29—51. — 208 с.
  • Виноградов Ю. Иду на Берлин. — М.: Красноярское кн. изд., 1980. — 223 с.
  • Голованов А.Е. Дальняя бомбардировочная. — М., 2004.

Ссылкалар

Алған орны - https://kjh.ruwiki.ru/w/index.php?title=Тихонов,_Василий_Гаврилович&oldid=145214