Кронит, Альберт Викторович

Рувики тiп сайттаң
Кронит Альберт Викторович
Кронит Альберт Викторич (Герой Советского Союза).jpg
Тӧреен кӱні 11 орғах айы 1925({{padleft:1925|4|0}}-{{padleft:8|2|0}}-{{padleft:11|2|0}})
Тӧреен чирi Семипалатинск
Ӱреен чылы 14 ӱртӱн айы 1983({{padleft:1983|4|0}}-{{padleft:9|2|0}}-{{padleft:14|2|0}}) (58 час)
Ӱреен чирi Пермь
Войско кӧрімі пехота
Служба чыллары 1943—1949
Аарластығ ады гвардияның улуғ лейтенанты
Часть 75-ҷі гвардия атығҷылар дивизиязы
Должность 241-ҷі гвардия атығҷылар полкының 2-ҷі атығҷылар батальонының ПТР кӧстегҷізі
Чаалазағлар/чаалар Илбек Адалығ чаа:
Сыйыхтар паза премиялар
Совет Союзының Матыры
Ленин орденінең Адалығ чааның II степень ордені «1941—1945 чыллардағы Илбек Ада чаада Германияны чиңіп алған ӱчӱн» медаль

Кронит Альберт Викторович (11 орғах айы 1925, Семей[d], Казах Автономнай Социалистическай Советскай Республика[d]14 ӱртӱн айы 1983, Пермь[d]) — Илбек Ада чаа араласчызы, Центральнай фронттың 60-ҷы армиязының 30-ҷы атығҷылар корпузының 75-ҷі гвардия атығҷылар дивизиязының 241-ҷі гвардия атығҷылар полкының 2-ҷі атығҷылар батальонының танктардаң тоғыр тиріг кӧстегҷізі, гвардия кічіг сержанты, Совет Союзының Матыры (1943)[1], анаң — гвардияның улуғ лейтенанты.

Чуртас чолы

1925 чылның орғах айының 11-ҷі кӱнінде Семипалатинск городта тӧреен. Пабазы — Виктор Кронит, имҷі полған, 1928 чылда ӱреен[2], іҷезі — Вера Михайловна Кронит, ӱгретчі полып тоғынған[2]. Боград аймаандағы Сон станциядағы школаны тоос салған. Хызылчар крайындағы Рыбинскай аймахта  (орыс) чуртаан.

Тоғысчы-кресеннернің Хызыл Армиязына 1943 чылда тартылған. 1943 чылның орғах айынаң сығара 75-ҷі гвардия атығҷылар дивизиязының 241-ҷі гвардия атығҷылар полкының 2-ҷі атығҷылар батальонының танктардаң тоғыр тиріг кӧстегҷізі полған.

Гвардия кічіг сержанты Альберт Кронит 1943 чылда кӱскӱде Киевтің алтынзархы саринда Днепрні кисчеткенінде, суғның оң хазындағы Глебовка паза Ясногородка (Киев облазының Вышгород аймағы) ааллар хыринда плацдармны холға алып, аны тударында махачы чааласхан. Сыйыхты пирҷең пічікте 241-ҷі гвардия атығҷылар полкының командирі гвардия подполковнигі Бударин Н. П.  (орыс) пас салған[3]:

Киевсер парчатхан чаалазығларда позын махачы, хорыхпас, пик хылыхтығ чааҷы чіли кӧзіт пирген. 1943 чылның ӱртӱн айының 24-ҷі кӱнінде пастағҷылар санында Днепрні ол-пу материалларнаң иділген салнаң кис парыбысхан. Танктардаң тоғыр чааласчаң тиріглерні паза ухтарны хайраллап халып, оларны холында тудып, Днепрнің иргі чолынҷа кизірген, анаң атығҷылар взводынаң хада кӱзінең асчатхан, танктарнаң атчатхан ыырҷыны удура ат сыххан. Позы ікі ортымах танкты ӧртебіскен. Ыырҷы миназы ПТР-ны атыбысханда, ниик палығлатхан Кронит чаа чазызын тастабаан, ыырҷы пулемёдын хаап алып, удура кірчеткен немецтерні ат сыххан.

1943 чылның ӱртӱн айының 24—25 кӱннерінде позының пулемёдынаң ыырҷыға 13 хати удурланған. Прай ухтары тоозыл парғанда, холында гранаталығ пурнада ыырҷыға сегірген, аның соонҷа пасхазы парған. Холнаң тудызып, 9 немецті чох иткен.

СССР-ның Ӧӧркі Чӧбінің Президиумының 1943 чылның чарыс айының 17-ҷі кӱнінде сыххан чахиинаң, Киевтің алтынзархы саринда Днепрні маңнаныстығ кизібіскен, плацдармны пиктебіскен ӱчӱн паза пу киректе махачызын кӧзіткен ӱчӱн гвардия кічіг сержанты Альберт Кронитке Совет Союзының Матыры ат пирілген, Ленин ордені паза «Алтын Чылтыс» медаль читірілген[4] .

Пермь городтағы Молотовтың адынаң Чаа-талай авиация-техническай училищезінзер ӱгредіге ызылған. Аны тоозып, Балтийскай паза Алтынзархы флотта служба ирткен. 1949 чылдаң сығара улуғ лейтенант Кронит запасха сығыбысхан.

Пермьде чуртаан паза тоғынған. 1983 чылның ӱртӱн айының 14-ҷі кӱнінде хурсахтың хомай ағыриинаң ӱреен[5]. Пермь городтың Ӱстӱнзархы сыырадында сӧӧгі чатча[6].

Сыйыхтар

Хумартхы

  • Альберт Крониттің адынаң Пермь городтың орамаларының пірсі адал парған[7].
  • Матырның ады Ағбандағы Чиңіс паркындағы Матырлар аллеязындағы хумартхы таста хумартхылалған[8].
  • 2019 чылның сілкер айының 9-ҷы кунінде Сонскай аалның школада Кронитке хумартхы чарды азылған[9].

Алған орын

  1. Должность и воинское звание приведены на дату совершения подвига.
  2. 1 2 [Из фондов "Пермского краеведческого музея" Трудовой список].
  3. ЦАМО, ф. 33, оп. 793756, д. 24, запись 150016883, стр. 478.
  4. ЦАМО, ф. 33. оп. 682525, д. 48, запись 12057300.
  5. Свидетельство о смерти, Мотовилихинский РайЗАГС.
  6. Южное кладбище города Перми. oldperm.clan.su (5 Кӧрік айы 2016). Дата обращения: 27 Чарыс айы 2025.
  7. И помнит мир спасённый… — Справочник — Список улиц. web.archive.org (28 Улуғ хырлас айы 2010). Дата обращения: 27 Чарыс айы 2025.
  8. Аллея Героев (Абакан, город). Национальная библиотека имени Н. Г. Доможакова. Дата обращения: 27 Чарыс айы 2025.
  9. Мемориальная доска Крониту Альберту Викторовичу. Национальная библиотека имени Н. Г. Доможакова. Дата обращения: 27 Чарыс айы 2025.

Литература

  • Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс., Рег. № в РКП 87-95382.
  • Днепр — река героев. — 2-е изд., доп. — Киев: Изд. полит. лит Украины, 1988. — ISBN 5-319-00085-5.
  • Герои Советского Союза — семипалатинцы / Сост. Перебеева М. И. — Семипалатинск: Семей — печать, 2004. — С. 34.

Ссылкалар