Ағбан чазызы

Ағбан чазызы
Характеристики
Иң пӧзік сині	200—500 м
Кӧллер	Улуғ кӧл, Дикай
Орныхханы
53°43′00″ с. ш. 90°54′00″ в. д.
Хазна	Россия
РФ-ның субъекті	Хакасия
Ағбан чазызы
Ағбан чазызы

Ағбан чазызы (орыс. Абака́нская сте́пь) — Минсуғ ойымының істіндегі Хакасиядағы чазы чир-чайаан чирі (Россия). Ким суғның сол хазында чатча, аның чиріне Ағбан суғның ойымы паза азырыхтары кірчелер.

География

Ағбан чазызының талай синінең ортымах пӧзии 200—500 метрге тиңнелче. Тӱс чирде чатча, че кидеркі чардығында тӧңнер тоғасчалар. Чазы істінде кӧп кічіг кӧл тарадылых. Чазының улуғ чардығы аал хонии чирлері чіли тузаланылча.

Климат

Хатығ континентальнай климаттығ. Вегетация тузы 150 кӱнҷе иртче, соох чох тузы — 120 азыра кӱн. Чылның ортымах хар-наңмыр сині 250—300 мм-ге тиңнелче.

Чирлер паза ӧзімнер

Чирнің паза ӧзімнернің тибі хоостыра Ағбан чазызы кӱрең чирлерде паза ӱстӱнзархы хара чирлерде пӱткен хаал сарығ-типчак чазылар санына кірче, аразында солонец чирі тоғасча.

Ӧзімнер тӧңнер, сорах тағлар паза куэсталар паарындағы ӧӧнінде тастығ паза хумнығ чазыларнаң, ӧзендегі паза иніс чирдегі пӱк чазыларнаң таныхталчалар; тағ паарының паза суғ террасазының чирінде пірее-пірее хуу чазының кизектері тоғасчалар. Суғлығ пӱктерде паза пӱк-хуҷур ассоциациялар тарадылыхтар. Иң кӧп кічіг чарлығ пазахтығ ӧзімнер чирі учурапча, оларның аразында иң удаа тонконог паза типчак чазылары тоғасчалар, улуғ чарлығ Крыловтың хаал сарығ ӧзімінең арали паза кӧп хатығ арах кӧрең от тоғасча, анзы мал хадарҷаң чирі удаа полчатханын кӧзітче. Тӱс чирдегі унах тастығ участоктар кічіг чарлығ хатығ арах кӧрең оттығ чазыларнаң таныхталчалар, оларның аразында улуғ чарлығ пазах сырып полчатхан чылтырах чий ӧсче. Алтынзархы унах тастығ иністерде копеечник ӧсчеткен тастығ чазылар кизектері парлар. Прай ценозтарда пір хати алай кӧп хати чабыс хастырых сырыбы тоғасча.

Аал хонииндағы тузаланыс

Чазының тӱс чирдегі рельефі паза чахсы сығыстығ тобырағы анынаң аал хонии ондайларында тоғынарға ондай пирче, ӧӧнінде чазы хыра салҷаң паза мал хадарҷаң чир чіли тузаланылча.

Алған орын

Ссылкалар

• Абаканская степь // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.