Побызаков, Михаил Степанович

Рувики тiп сайттаң
Михаил Степанович Побызаков
Побызаков- полный кавалер орденов Славы.JPG
Тӧреен кӱні 3 от айы 1918({{padleft:1918|4|0}}-{{padleft:7|2|0}}-{{padleft:3|2|0}})
Тӧреен чирi
Ӱреен чылы 19 орғах айы 2014({{padleft:2014|4|0}}-{{padleft:8|2|0}}-{{padleft:19|2|0}}) (96 час)
Ӱреен чирi
Хазна  СССР
Войско кӧрімі тағ артиллерияның артиллеризі
Служба чыллары 1939—1946
Аарластығ ады
Совет гвардиязы Старшина
Чаалазағлар/чаалар

Илбек Адалығ чаа (1942—1945)

  • Курсктағы чаалазығ
  • Берлиннің штурмы
Сыйыхтар паза премиялар
Адалығ чааның II степень ордені — {{{1}}} Сабланыс орденінің III степеньі Сабланыс орденінің II степеньі
Сабланыс ордені III степеньі «Махачызы ӱчӱн» медаль (СССР) «Берлинні алған ӱчӱн» медаль «1941—1945 чыллардағы Илбек Ада чаада Германияны чиңіп алған ӱчӱн» медаль
Логотип РУВИКИ.Медиа Медиафайлы на РУВИКИ.Медиа

Михаил Степанович Побызаков (3 от айы 1918, Ис пилтірі[d], Ким губерниязы19 орғах айы 2014, Ағбан) — чаа паза істеніс ветераны, Илбек Адалығ чаа араласчызы. Сабланыс орденінің толдыра кавалері. Хакас Республиканың Аарластығ кізізі[1].

Чуртас чолы

Михаил Побызаков 1918 чылның от айының 3-ҷі кӱнінде Ис пилтірі аалда (Хакасияның Асхыс аймағы) хакас сӧбіреде тӧреен. Школа соонаң тағ промышленнозы училищезер ӱгренерге кірген, аны тоозып, Харатастағы шахтада электрослесарь полып тоғынған.

1939 чылда Асхыстағы аймах военкомады хоостыра чааҷы службазына тартылған, аны Ыраххы Востокта ирткен. 1942 чылда кидеркі фронтсар ызылған. Анда Центральнай паза 1-ғы Белорус фронттарының знамязының 2-ҷі гвардия кавалерия корпузының полк батареязының атыс взводының командир полысчызы полып служба ирткен. Курск тӱгеезіндегі чаалазығда  (орыс), Белоруссияны, Польшаны позытхан ӱчӱн чаалазығларда, Берлиннің штурмында  (орыс) махачы чааласхан ӱчӱн пӧзік сыйыхтарнаң таныхталған. «Махачызы ӱчӱн» медальны позы С. М. Будённай читірген.

1946 чылда демобилизацияа парған[2]. Тӧреен чирі Ис пилтірі аалзар айланған, анда слесарь, моторист полып істенген.

Ипчізі Елизавета Георгиевнанаң тӧрт пала ӧскір салғаннар. Пархалары паза кӧргенектері парлар.

Хакас Республиканың Правительствозының 2013 чылның от айының 3-ҷі кӱнінде сыххан чарадиинаң М. С. Побызаковха «Хакас Республиканың Аарластығ кізізі» ат пирілген[3]. Халғанҷы чылларда Побызаков Ағбанда чуртаан[4]. 2014 чылның орғах айының 19-ҷы кӱнінде ӱреен, сӧӧгі Ағбанда чатча[5].

Махачызы

Сабланыс орденнерінің толдыра кавалері М. С. Побызаковтың чааҷы биледінің кизегі (1963 чылның кӱрген айының 11-ҷі кӱніде пирілген.)

1943 чылның хандых айының 10-ҷы кӱнінде сыххан чахығ хоостыра Сабланыс орденінің 3-ҷі степеньінең сыйыхтатхан[6].

1943 чылның кічіг хырлас айының 17-ҷі кӱнінде гвардия сержанты Побызаковтың устаандағы тиріглер расчёды 2 танкты, чаа таарлағлығ 3 автомашинаны паза ыырҷыларны Речица город (Белоруссия) хыринда чох иткен. 1943 чылның улуғ хырлас айының 5-ҷі кӱнінде сыххан чахығҷа Хызыл Чылтыс орденінең сыйыхтатхан.

1945 чылның кӧрік айының 5-ҷі кӱнінде батарея взводының командир полысчызы гвардияның старшиназы Побызаков артиллеристтерінең хада Польцин город хыринда (амғы Полчин-Здруй, Польша) ыырҷыны ат сыххан. Бронемашина, ӱс пулемёт точказы, паза 10 солдат чох иділген. 1945 чылның кӧрік айының 25-ҷі кӱнінде сыххан чахығҷа старшина Побызаков Сабланыс орденінің 2-ҷі степеньінең сыйыхтатхан.

1945 чылның хосхар айының 22-ҷі кӱнінде Шпрея суғны кисчеткен туста паза Штарков город ӱчӱн чаалазығларда старшина Побызаковтың артиллеристтері, ыырҷының арачыланызын атып, пис пулемёт точказын тохтатханнар, чааласчаң припастығ ӱс автомашинаны ӧртебіскеннер. Чаалазығның иң хыызында Побызаков атырт салған наводчикті алыстырған. Снаряд чох халған ыырҷы нандыра пас сыххан. Побызаков Сабланыс орденінің ӱзінҷі орденіне адалған, СССР-ның Ӧӧркі Чӧбінің Президиумының 1946 чылның сілкер айының 15-ҷі кӱнінде сыххан чахиинаң гвардияның старшиназы Побызаков Сабланыс орденінің 1-ғы степеньінең сыйыхтатхан[7][3].

Сыйыхтар

Файл:ДОКУМЕНТ О НАГРАДАХ М С ПОБЫЗАКОВА-.JPG
М. С. Побызаковтың сыйыхтарынаңар пічік. 1947 чылның хырлас айы

Хумартхы

Хакасияның Асхыс аймаанда меспектіг хоккейҷа школа ӧмелері аразында М. С. Побызаковтың кубогына марығ иртірілче.

2012 чылда Побызаков ӱгренген Ис пилтірі аалдағы ортымах школаның туразында хумартхы чарды хызылған[9].

Алған орын

  1. Энциклопедия «Хакасия» (Хакасско-Минусинская котловина) / В. С. Яблонский. — Хак. кн. изд-во им. В. М. Торосова, 2022. — Т. 5. — С. 191. — 496 с.
  2. 1 2 3 Побызаков Михаил Степанович. Бессмертный полк. Дата обращения: 30 Чарыс айы 2025.
  3. 1 2 Побызаков Михаил Степанович. ookn19.ru. Дата обращения: 30 Чарыс айы 2025.
  4. В День Героев Отечества в Хакасии поздравили полного кавалера Ордена Славы. Агентство Информационных Сообщений (9 Улуғ хырлас айы 2009). Дата обращения: 30 Чарыс айы 2025. Архивная копия от 24 Чарыс айы 2019 на Wayback Machine
  5. Умер почётный гражданин Республики Хакасия Михаил Побызаков. Агентство Информационных Сообщений (20 Орғах айы 2014). Дата обращения: 30 Чарыс айы 2025. Архивная копия от 21 Орғах айы 2014 на Wayback Machine
  6. Побызаков Михаил Степанович. Министерство обороны Российской Федерации. Дата обращения: 30 Чарыс айы 2025.
  7. 1 2 Побызаков Михаил Степанович. Герои страны. Дата обращения: 30 Чарыс айы 2025.
  8. В День Героев Отечества в Хакасии поздравили полного кавалера Ордена Славы. Агентство Информационных Сообщений (9 Улуғ хырлас айы 2009). Дата обращения: 30 Чарыс айы 2025.
  9. В Хакасии открыли мемориальную доску в честь Кавалера «Ордена Славы». sibnovosti.ru (11 Кӧрік айы 2012). Дата обращения: 30 Чарыс айы 2025.

Литература

  • Сенкевич И. Побызаков Михаил Степанович Архивная копия от 8 Хосхар айы 2014 на Wayback Machine // Кавалеры ордена Славы. — Красноярск: Красноярское книжное издательство, 1984. — С. 119—121.
  • Тугужекова В. Н. Побызаков Михаил Степанович // Энциклопедия Республики Хакасия. — Т. 2. — Абакан, 2008. — С. 50.
  • Шапошников Г. М. Побызаков Михаил Степанович // Славные люди хакасского народа. — Абакан, 2010. — С. 132.
  • Трошкина Галина От Москвы до Берлина // Хакасия. — 2013. — 3 июля.
  • Анненко А. Н. М. С. Побызаков — полный кавалер ордена Славы // Материалы республиканской научно-практической конференции «Вклад Хакасии в Победу в Великой Отечественной войне», посв. 70-летию Победы (23 апреля 2015 г.). — Абакан: Бригантина, 2015. — С. 88-91.

Ссылкалар