Шулбаев, Олег Петрович
| Олег Петрович Шулбаев | |
|---|---|
| |
| Тӧреен кӱні | 21 орғах айы 1954 |
| Тӧреен чирi | |
| Ӱреен чылы | 31 улуғ хырлас айы 2018 (64 час) |
| Ӱреен чирi | |
| Айғасчатхан кирее | писатель, хабарҷы, тілбесчі, хабарҷы |
| Чайаачы тоғыс чыллары | 1976-2018 |
| Жанр | проза |
| Произведениелер тiлi | хакас, орыс |
Олег Петрович Шулбаев — (21 орғах айы 1954, Индіркі Сир[d], Хызылчар крайы[d] — 31 улуғ хырлас айы 2018, Ағбан) — хабарҷы, писатель, тілбесчі, Россияның Хабарҷылар пірігізінің араласчызы, Россияның Писательлер пірігізінің араласчызы (1999), Хакасияның Писательлер пірігізінің араласчызы, Хакас Республиканың культуразының саблығ тоғынҷызы (2015)[1]. «Чыл кізізі» аарластығ атха турысхан, «Чахсы киректер ӱчӱн» орденнең таныхтатхан.
Чуртас чолы
Олег Шулбаев 21 августта 1954 чылда Тастып аймаандағы Индіркі Сир аалда тӧреен. Пабазы Петр Андреевич Шулбаев тархын ӱгретчізі полған, іҷезі Мария Григорьевна Шулбаева — орыс тілі ӱгретчізі.
1961 чылда Аңчулдағы школада ӱгреніп пастаан, 1968 чылда Чоғархы Тастып аалдағы ортымах школада ӱгредиин узаратхан. Аны тоосхан соонда 1970 чылда Ағбандағы хазна ӱгретчілер институдының хакас пӧлиинзер ӱгренерге кіріп алған. 1975 чылда институтты тоозып, Тастыптағы 1 № ортымах школада ӱгретчі полып тоғын сыххан[2]. 1976—1977 чылларда «Ленин чолы» газетада тоғынған.
1977—1978 чылларда — СССР-ның Тирігліг кӱстерінің службазы.
1979 −1984 — хабарҷы, «Ленин чолы» (Хабар, Хакас чирi аттары) газетаның пӧлиинің устағҷызы, газетаның нандырығлығ хачызы. 1986 чылда Новосибирсктегі партийнай школаның хабарҷылар пӧлиин тоосхан. 1999—2009 чылларда — хакас радиозының, «Сельская жизнь газетаның» хабарҷызы полған[3].
Олег Шулбаевтің пастағы очергі «Кӧңнім, хынызым — чирім» «Ленин чолы» газетада 1976 чылда чарыхха сыххан. Чайаачы тоғыстары санында «Ызылбаан пічік», «Кичігде», «Улуғ лейтенанттын хынызы», «Чалғыс тыт», «Ипчі кӧңні — Худай кӧңні», «Пастағы хыныстың чарии», «Синің не ӱчӱн», «Ачығ сарғай» паза пасха чоохтар паза очерктер.
Олег Шулбаевтің чайаачы тоғыстары чарыхха сыхханнар журналларда: «Ах тасхыл», «Хан тигір», «Инесай», «Тигір хуры»; газеталарда: «Ленин чолы» («Хакас чирі»), «Хакасия», «Абакан», «Советская Сибирь», «Вечерний Новосибирск»[2].
Орыс тілінең хакас тіліне, хакас тілінең орыс тіліне хоос, шор тілінең тілбестеглер иткен[4].
2013 чылда хакас кибелісчі Геннадий Маерковтың таллалған кибелістерін, рубаилерні, поэмазын хакас тіліне тілбестеп салған. 2016 чылда — Юлия Тарабарованың «Рябиновые бусы» кибелістер чыындызын[4].
Нинҷе-нинҷе чыл «Хакасия» газетада хакас тілін ӱгренчеткеннерге «Хакас тілінең хайди полар» рубрика апарған[4].
Олег Шулбаев 1999 чылдаң сығара Россияның Хабарҷылар пірігізінің кізізі полған.
2011 чылда Хакас чонның Улуғлар Чӧбінің «Чыл кізізі» аарластығ атха турысхан. 2014 чылда олох халых пірігізінің «Чахсы киректер ӱчӱн» орденінең таныхтатхан. 2015 чылда Хакас Республика культуразының саблығ тоғынҷызы аарластығ ат пирілген.
Хумартхызы
2021 чылда «След метеора» орыс тілінең пазылған киндезі чарыхха сыххан (ӱреен соонда). Хоос-публицистика повезі Михаил Григорьевичнең Владислав Михайлович Торосовтардаңар[5].
2022 чылда Юлия Тарабарованың «Моя Хакасия» паза «На тропинке детства» кибелістер чыындызы чарых кӧрген. Оларның хакас тілбестеглерін иткен полған Олег Шулбаев.
Сӧбіре
Ипчізі — Шулбаева Татьяна Павловна, Н. Ф. Катановтың адынаң Хакас хазна университедінде улуғ преподаватель полған, 2023 чылның ӱртӱн айының 3-ҷі кӱнінде ах чарыхтаң парыбысхан[6].
Ӱс палазы пар: пір оол паза ікі хыс. Алты парха ӧсче. Оолғы — Андрей Шулбаев, 2019 чылдаң сығара 2024 чылға теере Хакас Республикадағы кізі праволарынҷа уполномоченнай кізізі полған[7]. Мария — Н. Г. Доможаковтың адынаң Хакас Республиканың национальнай библиотеказында пӧлік устағҷызы, Айго — Хакас хазна университедінің хырығ озариндағы лингвистика паза тіл теориязы кафедраның доценті[2].
Хысхаҷах библиографиязы
- Ханға пурлуххан тӱлгӱ чылы. Повесть — Абакан: Отдел издательской деятельности ХРИПКиПРО, 2003. — 104 с.
- Анчуча. Чоох. — Абакан: Хакасское книжное издательство, 2006. — 28 с.
- Год кровавого лиса. Повесть. На русском языке— Абакан: Хакасское книжное издательство, 2010. — 112 с.
- Абек: Чоохтар паза очерктер чыындызы / О.Шулбаев. — Абакан: Дом литераторов Хакасии, 2012. — 162 с.
- Мой отец — мой герой: сборник повестей и рассказов / О. П. Шулбаев. — Абакан: Сервисный пункт, 2014. — 192 с.
- Хыныстың ирткен тузы чоғыл. Абакан: Дом литераторов Хакасии, 2014. — 216 с.
Алған орын
- ↑ Илья Топоев. Чыл тоозылза даа, тоғыс тохтадылбас. Хакас чирі (газета) (23 Улуғ хырлас айы 2023). Дата обращения: 24 Ӱртӱн айы 2025.
- ↑ 1 2 3 Шулбаев Олег Петрович. nbdrx.ru. Дата обращения: 24 Ӱртӱн айы 2025.
- ↑ Шулбаев Олег Петрович. nbdrx.ru. Дата обращения: 24 Ӱртӱн айы 2025.
- ↑ 1 2 3 21 августа исполнилось бы 70 лет выдающемуся хакасскому писателю Олегу Шулбаеву. Министерство культуры Республики Хакасия (21 Орғах айы 2024). Дата обращения: 24 Ӱртӱн айы 2025.
- ↑ Александра Карамчакова. Саблығ адалығ оолдаңар кинде. Хакас чирі (газета) (2 Хандых айы 2021). Дата обращения: 24 Ӱртӱн айы 2025.
- ↑ В Хакасии прощаются с Татьяной Шулбаевой. abakan.bezformata.com (6 Ӱртӱн айы 2023). Дата обращения: 24 Ӱртӱн айы 2025.
- ↑ Избран Уполномоченный по правам человека в Республике Хакасия (25 Ӱртӱн айы 2024). Дата обращения: 24 Ӱртӱн айы 2025.
Литература
- Кошелева, А. Л. Шулбаев Олег Петрович / А. Л. Кошелева // Писатели Хакасии: литературные портреты (посл. четв. XX века — нач. XXI века). — Ч. 1. — C. 189—226
- Энциклопедия Республики Хакасия : в 2 т. / гл. ред. В. А. Кузьмин. — Красноярск : Поликор, 2008. — Т. 2 : О — Я. — С. 292.
Ссылкалар
- 21 орғах айында тӧрееннері
- 1954 чылда тӧрееннері
- Тастып аймаанда тӧрееннері
- 31 улуғ хырлас айында ӱрееннері
- 2018 чылда ӱрееннері
- Ағбанда ӱрееннері
- Алфавит пастыра кізілер
- Алфавит пастыра писательлер
- Хакас хазна университедін тоосханнары
- Россияның Писательлер пірігізінің кізілері
- Россияның писательлері
- Хакасияның писательлері
- Хакас Республиканың культуразының саблығ тоғынҷылары
