Хара кӧл (Сыра аймағы)
| Кӧл | |
| Хара кӧл | |
|---|---|
![]() | |
| Морфометрия | |
| Тиксі пӧзии | 435,4 м |
| Сині | 7,5 × 5,1 км |
| Улии | 30,8 км² |
| Чар линиязы | 23,3 км |
| Иң тирең орны | 5 м |
| Суғ істі | |
| Суғ істінің улии | 236 км² |
| Чирі | |
| 54°38′53″ с. ш. 89°26′48″ в. д.GЯO | |
| Хазна | |
| РФ-ның субъекті | Хакасия |
| Аймах | Сыра аймағы |
| Идентификаторлар | |
| Код ГВР-да: 13010400111115200000979[1] | |
Хара кӧл[2][3][4][5] — Хакасиядағы Сыра аймааның алтынзархы-кидеркі сариндағы кӧл. Андағох аттығ аалның хыринда, Сыра аалдаң алтынзарых-іскер 35 км оортах, Хуба сӧл чирінде[6], Ах Ӱӱс паза Хара Ӱӱс суғлар аразында турча[2].
География
Кӧл Сыра аалдаң алтынзарых-іскер 35 км оортах турча. Аның алтынзархы пазында — Хара кӧл. 30 км аар «Сыра кӧл» курорт турча.
Кӧл талай синінең 435,4 метр пӧзік чирде орныхча[5]. Ӱстӱнзарыхтаң алтынзарыхсар сӧӧ тартылча. Кӧлнің узуны — 7,5 км-ҷе, ӱстунзархы чардығындағы иң чалбах чирі 5,1 км-ге тиңнелче[4]. Кӧлнің иң тирең чирі 5 метрге чит парча[7]. Суғның ӱстӱнің улии 30,8 км² читче[3]. Прай суғның улии — 236 км²[3]. Чар линиязының узуны — 23,3 км[6].
Гидрология
Кӧлге ӱс сууҷах кірче. Аның ӱстӱнзархы-іскеркі саринаң Ах Ӱӱс суғның оң азырығы Хара суғ сыхча. Кӧлнің кидеркі саринда тӧңнер паза пӧзік чирлер, аннаңар ол чарлар чікім ниместер. Ӱстӱнзархы паза алтынзархы-іскеркі хазы сас чирліг[8]. Ӱстунзархы пазында Черноозернай сас турча[5], іскеркі хазында, тізең, хуҷур тоғасча. Кӧлнің тӱбінің 80 % пора палғасха килісче[6], халған 20 % той паза хум. Суғ ӧӧнінде хар-наңмырнаң толдырылча.
Кӧл сала тустығ, аның сині 8 гр/л чағын, аразында шелочтар тоғасча, аның суу натрий, хлорид-сульфаттығ чіли таныхталча.
Хоныхтағы тузаланыс
Орындағы чон паза туристтер пеер хазыхты пиктирге кил парадырлар, мында им-том палғас, хара суғлар парлар. Ідӧк палыхтаҷаң паза тынаңҷаң орыннар кізі хайиин тартчалар. Палыхтар аразында иң кӧп пазыр, сортан, ала пуға, чабак тоғасча[6]. Кӧл хазында «Прасковья» фитоцентр тоғынча.
Алған орын
- ↑ Ресурсы поверхностных вод СССР: Гидрологическая изученность. Т. 15. Алтай и Западная Сибирь. Вып. 2. Средняя Обь / под ред. В. В. Зееберг. — Л.: Гидрометеоиздат, 1967. — 351 с.
- ↑ 1 2 Чёрное (№ 0564117) / Реестр наименований географических объектов на территорию Республики Хакасия по состоянию на 16.12.2022 // Государственный каталог географических названий / rosreestr.ru.
- ↑ 1 2 3 Озеро Чёрное : [рус.] / verum.wiki // Государственный водный реестр : [арх. 15 октября 2013] / Минприроды России. — 2009. — 29 марта.
- ↑ 1 2 Данные получены при помощи картографического сервиса Яндекс Карты.
- ↑ 1 2 3 Лист карты N-45-59 Коммунар. Масштаб: 1 : 100 000. Состояние местности на 1984 год. Издание 1991 г.
- ↑ 1 2 3 4 Н. А. Петрова. Черное // Энциклопедия Республики Хакасия : Т. 2 : О—Я / гл. ред. В. А. Кузьмин. — Красноярск: Поликор, 2008. — С. 274. — 5000 экз. — ISBN 978-5-91502-008-4.
- ↑ Туристический портал Хакасии. khakassia.travel. Дата обращения: 11 Орғах айы 2025.
- ↑ Олег Плаксин. Водные ресурсы Ширинского района. Святой источник (21 Азығ айы 2022). Дата обращения: 11 Орғах айы 2025.

