Хакас Республиканың национальнай библиотеказы

«Н. Г. Доможаковтың адынаң национальнай библиотека» Хакас Республиканың хазна бюджет культура учреждениезі
«Н. Г. Доможаковтың адынаң национальнай библиотека» Хакас Республиканың хазна бюджет культура учреждениезі
Хазна	Россия[d];
Адрес	655017 Хакас Республика, г. Ағбан, Чертыгаштің ор., 65
Тӧстелген	1925
Чыынды
Чыынды пӱдізі	кинделер, журналлар, газеталар, публикациялар, карталар паза пасхазы
Чыынды улии	прай пілістер отрасльларынҷа 450 муң единица
Алар оңдай паза тузаланары
Чыл сай пирілчеткені	500 муң экз.
Тоғынары	чыл сай 20 муң хығырығҷы
Пасха искіріглер
Директор	Юлия Викторовна Костякова
Тоғынҷылар	64 тоғынҷы, оларның аразында 93,8% пӧзік ӱгредігліг
Веб-сайт	nbdrx.ru

Н. Г. Доможаковтың адынаң национальнай библиотека — Хакас Республиканың кинде чығҷаң ӧӧн чирі, ӧӧн хазна универсальнай библиотеказы.

Хакас Республиканың Кинде палатазының тоғызын толдырча, библиотека киреендегі хазна политиказын, федеральнай паза республика синіндегі кӧстегліг программаларын тимнирінде паза аны чуртасха кирерінде араласча, регионның библиотека киреенде наука-методика кіні полча.

Тархын

1925 чылда Ағбан пилтіріндегі (амғы Ағбан) тоғысчы-кресен клубының библиотека-читальня хойнында тӧстелген. Библиотеканың пастағы устағҷызына Александр Александрович Мягких турғызылған. Хакасияның статузы алысханнаң библиотека ады адысчаң: уездтің ӧӧн библииотеказы, округтың, областьтың, республиканың^[1].

1938 чылда библиотека ікі пӧліктіг полған: хығырығҷылар залы паза абонемент. Илбек Ада чаа тузында библиотека тоғынҷылары городтың госпитальларында имненчеткен палығлатхан чааҷыларнаң улуғ тоғыс апарғаннар. Санитарнай поездтерге, госпитальларға, чааҷы частьтарына библиотекалар кӧзірчеңнер. 1948 чылда справка-библиография саринаң чоннаң тоғысты паза библиотеканың справка аппарадын чахсыландырар пӧгіннең, искіріг-библиография пӧлии азылған. 1950 чылларда библиотека аалдағы паза городтардағы библиотекаларға методика полызиин пирче. 1958 чылның сілкер айында методика-библиография пӧлии тӧстелген.

1965 чылдаң сығара библиотекаа ӧнетін пӱдірілген тураа кірген. Олох чылда библиотеканың наа структура-подразделениелері азылғаннар: кинде чығҷаң чирнің ӧӧн пӧлии, библиотекалар аразындағы абонемент, хығырығҷыларны пічікке кирҷең паза сыныхтаҷаң сектор. 1970 чылларда библиотекада хығырығҷыларнаң тоғысты чахсыландырар ӱчӱн, техническай паза аал хонии литературазының, искусствоҷа литература паза пасха хан тілі литературазының пӧліктері азылғаннар.

1988 чылда библиотекада чир-суғ ӱгренҷең паза национальнай литература, ідӧк чир-суғ ӱгренҷең библиография пӧліктері азылғаннар. Анзы библиотеканың пазағы чир-суғ ӱгренҷең тоғызының, ол санда чир-суғ ӱгренҷең библиографияның пик тӧстее пол парған. Олох чылда тӧреміл сыхчатхан изданиелер секторы азыл парған. 1992 чылдаң сығара библиотекада кірчеткен литератураа электроннай каталог апарыл сыххан.

1995 чылда библиотекаа ученай, писатель, Хакасияның халых кізізі Николай Доможаковтың ады пирілген.

1996 чылда Хакас Республиканың «Хакасиядағы библиотека киреенеңер» Закон, Хакас Республиканың Правительствозының «Россия Федерациязының «Пічіктернің хайди даа кирек экземплярынаңар» федеральнай законны чуртасха кирерінеңер» чарадии тимнелгеннер паза алылғаннар. Библиотека «национальнай» статустығ пол парған^[2]. 1997 чылның кӱрген айының 1-ғы кӱнінең сығара хазна библиографиязының пӧлии азылған, ол Хакас Республиканың Кинде палатазының тоғызын толдырча. Республикада сыхчатхан прай изданиелернің хайди даа кирек экземплярлары хоостыра, пӧлік «Хакас Республиканың печать летопизі» хазна библиография указательін орыс паза хакас тіллерінең сығарча.

Арам учурапчатхан чыындыға XVIII — XIX чӱс чыллардағы кинделер кірчелер, ол санда Н. Г. Чернышевскийнің, Л. Н. Толстойның чуртаан тузындағы изданиелер; тигірибтің «Псалтырь» рукопись кинделері (XIX чч.), «Службы в Великую субботу, службы в пасхальные дни» (XVIII чч. халғанҷызы —XIX чч пасталғаны.), «Минея общая с праздничной» (1916 ч.); автографтығ кинделер; Н. Г. Доможаковтың пос библиотеказы.

Пӱӱнгі библиотека

2002 чылда хығырығҷыларға Интернет палғалызының искіріг ресурстарынаң тузаланҷаң оңдай пирілген.2005 чылда «Электроннай Хакасия» республиканың кӧстегліг программазы хоостыра Искіріглер алҷаң кін азылған. Олох чылда «Полония» КНОО-ның хабазиинаң библиотекада Сибирьдегі чалғыс «Польскай кинде кіні» тоғын сыххан.

2006 чылда библиотека сайты иділген. 2007 чылда Н. Г. Доможаковтың адынаң национальнай библиотекада Хығырығ кіні азылған. Хакасияда ол кинделернің паза хығырыға тартчатханының координаторы паза Хакас Республиканың Культура министерствозының «Хығырчатхан Хакасия» тіп кӧстегліг программазының мероприятиелерінің тимнегҷізі полыбысхан.

2009 чылда библиотеканың зданиезі тыхтал сыххан паза хоза Б. Н. Ельциннің адынаң Президент библиотеказының региондағы кіні пӱдіріл сыххан. Тоғыс 2016 чылда тоозылған.

2013 чылның хандых айында библиотекада Хакасиядағы паза Хызылчар крайының ӱстӱнзархы сариндағы чииттернің пастағы Медиа кіні азылған. Амғы тусха килістіре искіріг кіні хығырығҷыларның чоох алысчаң, чииттер аразында наа технологиялар паза оңдайлар хабазиинаң социальнай паза тынағ мероприятиелерін иртірҷең орын полча. Библиотекада 11 клуб паза хынған киректерҷе пірігістер тоғынчалар.

2015 чылда библиотека пайрамнығ 90 чылын таныхтабысхан^[3].

Пӱдізі

Абонемент
Универсальнай хығырығҷылар залы
Халыхха азых кін
Национальнай паза чир-суғ ӱгренҷең литература пӧлии
Тӧреміл сыхчатхан изданиелер пӧлии
Искусствоҷа литература пӧлии
Пасха хан тілі литературазының пӧлии
Хығырығ паза культура-чарыдығлығ программалар кіні
Искіріг-библиография пӧлии
Библиотекалар аразындағы абонемент паза электроннай оңдайҷа пічіктерні ағылҷаң сектор
Сыныхтағ паза сананыс секторы
Кинде чығҷаң чир пӧлии
Хазна библиографиязының пӧлии
Чир-суғ ӱгренҷең библиография пӧлии
Наука-методика пӧлии
Комплектование пӧлии
Обработка пӧлии
Автоматизация пӧлии
Экономика паза юридическай обеспечение пӧлии

2014 чылда «Россия культуразы» федеральнай кӧстегліг программа хоостыра Н. Г. Доможаковтың адынаң национальнай библиотекаа «Библиомобиль» алылған. Хакасиядағы паза Хызылчар крайының ӱстӱнзархы сариндағы амғы тусха килістіре искіріг-библиотека обслуживаниезінің пастағы мобильнай комплекзі (КИБО) полча. Анда компьютер, сервис паза мультимедия тирии, стационарнай паза кӧзірілчеткен мебель; Интернетке сыхчаң оңдай пар. Гидролифт хазыхтаң уйан кізілерге Библиомобильнең тузаланарға оңдай пирче; ырах чирге устап полчатхан маркиза табырах паза ниик оңдайнаң автомобиль хыринда хығырығҷылар залына алай аймах-пасха мероприятиелерге ачых тимнеп пирче.

Литература

Ананьина Л. К. От первых изб-читален // Советская Хакасия. — 1977. — 5 ноября.
Асочаков В. А. Культурное строительство в Хакасии (1917—1937). — Абакан, 1983.
Григорьева Г. Я. Национальная библиотека им. Н. Г. Доможакова Республики Хакасия // Энциклопедия Республики Хакасия. Т. I. — Абакан, 2007. — С. 412.
Аева Марина Главная библиотека республики: история возникновения. — Абакан. — 2015. — 26 августа. — С. 6.

Алған орын

↑ Аева Марина Главная библиотека республики: история возникновения. — Абакан. — 2015. — 26 августа.
↑ Григорьева Г. Я. Национальная библиотека им. Н. Г. Доможакова Республики Хакасия // Энциклопедия Республики Хакасия. Т. I. — Абакан, 2007. — С. 412.
↑ Викторова Людмила Главной библиотеке Хакасии исполняется 90 лет Архивная копия от 25 Ӱртӱн айы 2015 на Wayback Machine // Хакасия. — 2015. — 21 сентября.

Ссылкалар

Национальная библиотека имени Н. Г. Доможакова. Государственное бюджетное учреждение культуры Республики Хакасия // Сайт РБА
Национальная библиотека имени Н. Г. Доможакова // Сайт Министерства культуры РХ
библиотека Хакасии

[1] Аева Марина Главная библиотека республики: история возникновения. — Абакан. — 2015. — 26 августа.

[2] Григорьева Г. Я. Национальная библиотека им. Н. Г. Доможакова Республики Хакасия // Энциклопедия Республики Хакасия. Т. I. — Абакан, 2007. — С. 412.

[3] Викторова Людмила Главной библиотеке Хакасии исполняется 90 лет Архивная копия от 25 Ӱртӱн айы 2015 на Wayback Machine // Хакасия. — 2015. — 21 сентября.

[1]

[2]

[3]