Ағас тоғызы паза ағас промышленнозы тоғынҷыларының кӱні

Рувики тiп сайттаң
Ағас тоғызы паза ағас промышленнозы тоғынҷыларының кӱні
LUMBERJACK FROM TUPPER LAKE CUTTING LOGS INTO EIGHT FOOT SECTIONS FOR LOADING. HE IS WORKING ON INTERNATIONAL PAPER... - NARA - 554414.jpg
Тип Earth flag PD.jpg нациялар аразындағы, экология профессия ӱлӱкӱні
Ідӧк Ағас хадарчызы кӱні, Ағас тоғынҷыларының кӱні
Тузазы Пу отрасльны чииттер аразында сабландырып, оларны ӧнетін ӱгредіг аларға паза анаң андар пу тоғыста істенерге кӧӧктірері полча. Чыл сай хазнаның арығларын хайраллапчатхан тоғынҷыларны чеестирі.
Тӧстелген 1966 чылның орғах айының 13-ҷі кӱнінде («Ведомости Верховного Совета СССР», 1966, 33 №, 742 ст.)
Тӧстегҷі СССР-ның Ӧӧркі Чӧбінің Президиумы
Таныхталчатхан орны  СССР  РСФСР  Россия  Беларусь Республика  Киргизия  Украина
Кӱні ӱртӱн айы
Таныхталчатханы ӱртӱн айының ӱзінҷі позырағы
Палғалыстығ 1977 чылның ӱртӱн айының 18-ҷі кӱнінде "Ағас законодательствозы" тоғын сыххан.
Логотип РУВИКИ.Медиа Медиафайлы на РУВИКИ.Медиа

«Ағас тоғынҷыларының» паза ағас промышленнозы тоғынҷыларының кӱні (орыс. День работников леса и лесоперерабатывающей промышленности) — ағас хониинда істенчеткен кізілернің интернациональнай, экология профессия ӱлӱкӱні. 1966 чылдаң сығара СССР-да, анаң Россияда, Белоруссияда, Киргизияда, Украинада чыл сай ӱртӱн айының ӱзінҷі позырағында таныхталчатхан кӱн. Ӱлӱкӱнні СССР-ның Ӧӧркі Чӧбінің Президиумы тӧстеп алған.

Тархын

1966 чылның орғах айының 13-ҷі кӱнінде СССР-ның Ӧӧркі Чӧбінің Президиумының Чахиинаң («Ведомости Верховного Совета СССР», 1966, 33 №, 742 ст.) «Ағас тоғынҷыларының паза ағас промышленнозы  (орыс) (рус. кӱні» тӧстелген. Таныхтаҷаң кӱнге ӱртӱн айының ӱзінҷі позырағы алылған[1].

Тӧстелген кӱннің пӧгіні пу отрасльны чииттер аразында сабландырып, оларны ӧнетін ӱгредіг аларға паза пу тоғыста істенерге кӧӧктірері полча. Чыл сай хазнаның арығларын хайраллапчатхан тоғынҷыларны чеестирі полча[2].

1977 чылның ӱртӱн айының 18-ҷі кӱнінде «Ағас законодательствозы» тоғын сыххан, ол ағас хониин апарарынҷа сурығларны иптепче паза чарытча[3].

1980 чылда СССР-ның Ӧӧркінің Чӧбі Президиумының 3018-Х № «Ӱлӱкӱннердеңер паза хумартхы кӱннердеңер» Чахиинаң пу кӱн хатап тӧстелген паза «Ағас законодательствозына» чарыдылған[3].

1992 чылдаң сығара СССР изел парған соонда  (орыс) (рус. ӱлӱкӱн мындағ республикаларда анаң андар таныхталған[1]:

  • Киргизия — 1993 чылның орғах айының 13-ҷі кӱнінде Кыргыстан Республиканың Правительствозына кірчеткен Хазна ағас инспекциязының тоғынҷылары айланған соонда 364 № чарадығ хоостыра «Ағас тоғызы паза ағас промышленнозы тоғынҷыларының кӱні» тӧстелген;
  • Украина — 1993 чылның орғах айының 28-ҷі кӱнінде президент Л. М. Кравчук 356/93 N «Ағас тоғызы паза ағас промышленнозы тоғынҷыларының кӱнін» тӧстирінеңер Чахығны чарыхха сығарыбысхан;
  • Беларусь Рсепублика — 1998 чылның кӧрік айының 26-ҷы кӱнінде Беларусь Республиканың Президентінің 157 № «Беларусь Республиканың хазна ӱлӱкӱннерінеңер паза хумартхы кӱннерінеңер» Чахиинаң «Ағас тоғызы паза ағас промышленнозы тоғынҷыларының кӱні» тӧстелген[4].

2000 чылның орғах айының 7-ҷі кӱнінде Россияда президент В. В. Путиннің 157 № Чахиинаң пу кӱн хатап тӧстелген[1].

2018 чылның чарыс айының 1-ғы кӱнінде «Арығларны хайраллиры» тіп федеральнай проект чуртасха кирілген[5].

Пу кӱн тынағ кӱні нимес[1].

Ӱс ағас кисчең кізі ус парған ағас хыриндалар

Палғалыстығ киректер

  • 1894 чылда ағас хадарчызы М. К. Турскийнің  (орыс) (рус. пастаанаң ӱгренҷілерге ағастарны одыртарға хығырчатхан пічік чарыхха сыххан. Ол туста ағастарны чоннаң одыртчаң пастағы чӧрімнер иртіріл сыхханнар, олар СССР изелгенҷе узарадылғаннар. Ідӧк «Ағастар одыртчаң кӱн» тӧстелген (хосхар айының халғанҷызы — сілкер айының пасталғаны)[6];
  • 1981 чылда «Хыдатта ағастар одыртчаң кӱн» тӧстелген, ол кӱн чыл сай кӧрік айының 12-ҷі кӱнінде таныхталча;
  • 2012 чылның улуғ хырлас айының 21-ҷі кӱнінде ООН-ның Ӧӧн Ассамблеязы «Чоннар аразындағы арығлар кӱні» ӱлӱкӱнні тӧстеп алған, ол чыл сай кӧрік айының 21-ҷі кӱнінде таныхталча[3].
бензопиланаң ағасты кисчеткені

Алғыстас телеграммалары

Чыл сай пу кӱнге чарыдылған Россия Федерациязының президентінің алғыстас телеграммалары чарыхха сыхчалар[7]:

Аарлығ арғыстар!

Профессия ӱлӱкӱні Ағас тоғынҷылары кӱнінең сірерні алғыстапчабын. Ағастар комплекзі Ада чирібістің экономиказына улуғ туза ағылча, регионнарның тилізіне, экологияа хорғыс чох поларын пиктиріне улуғ хозым итче. Отрасльның тархынынаң, алнындағы кӧп тӧлнің — чахсы істеніс кибірлерін тӧстеп, хазнабыстың сын национальнай достояниезі полчатхан «кӧк чыындыға» иптіг теелісті кӧзіткен аймах специальностьтар кізілерінің тоғызының салтарынаң поғдархапчазар.

Киртінчем, пілістерің, нандырығлығ тудынғаны сірерге Россияның паза кізілерібістің чахсызы ӱчӱн пӧгіннерні толдырарға полызар.В. В. Путин

Осановскай лесничество паза Кривандино тимір чол линиязы, Рязановка

Мероприятиелер

«Ағас тоғызы паза ағас промышленнозы тоғынҷыларының кӱнінде» Россияда чыл сай пу отрасльда тӱзімніг істенген тоғынҷыларны пайрамни сыйыхтапчалар, «Россия Федерациязының саблығ ағас хадарҷызы» аарластығ атнаң таныхтапчалар[1].

Мындағ профессиялығ кізілерні кибірли таныхтапчалар[6]:

  • ағас хадарчызы, ағас хонииның инженері, ағас тимнеҷең, егерь, ағаснаң тоғынҷаң технолог, эколог, ботаник, дендролог паза пасхазы.

Хазнаның аймах городтарында мындағ мероприятиелер иртчелер[6][1]:

  • Пу отрасльның производствозындағы тоғынҷыларға пайрамни мероприятиелер иртірілчелер, оларға аарластығ пічіктер паза ахчалығ сыйыхтар читірілчелер;
  • экология марығлары (ӧрттер ӱзірері, спорт ориентированиезі);
  • аймах СМИ-ларда алғыстас сӧстері;
  • конференциялар, лекциялар, экскурсиялар, кӧзідіглер, мастер-класстар;
  • школалардағы азых уроктар;
  • ағастар одыртчаң чӧрімнер, парктарны, пляжтарны паза пасха чирлерні сӧп-саптаң арығлиры.

Москвада полған на чыл ВДНХ-да пу кӱнге арығның тузазына, аның хоныхтағы тузаланызына, хайраллазына чарыдылған ӱгредігліг мероприятиелер иртірілчелер[1].

«Арығларны хайраллиры» федеральнай проектке хозылып, чыл сай «Арығны хайраллап аларбыс» чӧрім иртірілче[5].

2023 чылда мындағ мероприятиелер ирткеннер:

  • С. М. Кировтың адынаң Санкт-Петербургтағы хазна ағас техническай университедінде «Ағас тоғызы паза ағас промышленнозы тоғынҷыларының кӱніне» ТАСС-тың пресс-конференциязында ағастар ис-пайын ипти тузаланызынаңар паза хайраллазынаңар «Лесоохранение  (орыс) (рус.» тіп пастағы наука-популярнай фильмнің анонсы пирілген[8];
  • Иркутск облазында «Россияның арығлары» форум паза «Ағас кисчең ус-2023» чемпионат ирткен[9];
  • Тюменьде Алтынзархы Зауральенің Хазна аграрнай университедінде, инженер-технологическай институдында тегілек стол ирткен. «Чоннар аразындағы арығ кӱні», «Россияның саблығ ағас тоғынҷылары», «Ағастарны хайраллирынҷа сурығ» кӧстеглерҷе докладтар иділгеннер[10];
  • Татарстандағы Актанышскай культура туразында прай аалның чуртағҷыларына мероприятие ирткен[11];
  • Башкортостан Республикада Подлубов аалда ӱгредігліг мероприятие ирткен: шоу—программа, интерактивнай зоналар, охчаанаң атыс, арт—зона, фудкорт. «Ағас кисчең ус 2023» республика марии ирткен, спорт ориентированиезінең фестиваль[12].

2024 чылда Пермьде ӱс мероприятие ирткен[13]:

  • Тиксі Россиядағы «Россияның арығлары» форум;
  • IX Тиксі Россиядағы «Ағас кисчең ус 2024» чемпионат;
  • Россияның ағас промышленнозы отрасльының компанияларының регионнар аразындағы «ЛесПермьЭкспо» кӧзідіг.

Олох чылда Киров облазының Нагорскай аймаанда «Свои, деревенски» ансамбль паза аймахтағы культура туразының ырҷылары ойын кӧзіт пиргеннер[14].

Ханты-Мансийскай автоном округының Советскай городындағы Советская аймахтың тархын паза ремесло музейінде «От топора до харвестера» кӧзідии тимнелген[15].

Ағас тоғызы паза ағас промышленнозы тоғынҷыларының кӱні, Коряжма, 2009 чыл

Чапсых танығлар

  • ООН-ның танығларынҷа, 2020 чылға тилекейде арығларның тиксі улии 4,06 млрд га читче, ол хуруғ чирнің 31 % тиңнелче[2];
  • Тиксі ағастар массивінде тропическай арығларға 45 % килісче[2];
  • Тилекейнің ағастарының 7-ҷе % кізілер одыртханнар[16];
  • Ағастарның 54-ҷе % пис хазнаа килісче: Россия (20 %), Бразилия (12 %), Канада (9 %), США (8 %), Хыдат (5 %)[2];
  • Россияның 8,5 млн-ҷа м² чирінде ағастар ӧсчелер. Тилекейдегі сабаллығ ағастарның 50-ҷе % мында ӧсче[16];
  • Тайға — тилекейдегі иң улуғ ағастар ӧсчеткен чир[16];
  • Хазың — Россияның тании. Ах ӧңні бетулин пирче[6];
  • Хузух — Россияның арығларының иң иргі ағазы (175 чыл)[6];
  • Шмидттің хазың ағазы  (орыс) (рус. — Приморскай крайның ӱстӱнзархы-кидеркі чардығында ӧсче (чазы — 300-че чыл). Аның ағазы аар паза хатығ, палтынаң чар полбассың[6];
  • «Теелбек салчатхан арығ» — Калининград облазындағы Куршскай коса национальнай паркта орныхча (ээлген харағайлар ӧсче)[6].
    Арығны арығлапчатхан тус, сӧп-сапты ӧртеені

Алған орын

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 Анна Пынзарь. Как отмечают День работников леса. secrets.tbank.ru (25 Хандых айы 2025). Дата обращения: 21 Орғах айы 2025.
  2. ↑ 1 2 3 4 День работников леса 2025 в России: какого числа, история и традиции праздника. Дата обращения: 28 Кічіг хырлас айы 2025.
  3. ↑ 1 2 3 День работников леса в 2025 в России: дата, история праздника работников леса. www.astromeridian.ru. Дата обращения: 28 Кічіг хырлас айы 2025.
  4. ↑ Указ Президента Республики Беларусь от 26.03.1998 N 157 (PDF). research.bsu.by. Дата обращения: 28 Кічіг хырлас айы 2025.
  5. ↑ 1 2 Харланова, Дарья. День работников леса в 2025 году: праздник специалистов зеленого богатства, ВФокусе Mail (6 Ӱртӱн айы 2024). Дата обращения: 28 Кічіг хырлас айы 2025.
  6. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 Андреева, Юлия. День работников леса в России: история и традиции праздника, Пятый канал (15 Ӱртӱн айы 2024). Дата обращения: 28 Кічіг хырлас айы 2025.
  7. ↑ Работникам и ветеранам лесного комплекса России, Президент России. Дата обращения: 28 Кічіг хырлас айы 2025.
  8. ↑ Петербургский вуз готовит научно-популярный фильм о сохранении лесов | Лесной комплекс, Лесной комплекс (18 Ӱртӱн айы 2023). Дата обращения: 28 Кічіг хырлас айы 2025.
  9. ↑ 17 сентября — День работников леса в России: история и традиции праздника, Известия (16 Ӱртӱн айы 2023). Дата обращения: 28 Кічіг хырлас айы 2025.
  10. ↑ В этом году День работников леса и лесоперерабатывающей промышленности отмечается 17 сентября. gausz.ru. Дата обращения: 28 Кічіг хырлас айы 2025.
  11. ↑ День работников леса и лесоперерабатывающей промышленности 2023, Актанышский район — дата и место проведения, программа мероприятия., Культура.РФ. Дата обращения: 21 Орғах айы 2025.
  12. ↑ День работников леса и лесоперерабатывающей промышленности. – Администрация сельского поселения Подлубовский сельсовет, Администрация сельского поселения Подлубовский сельсовет (14 Ӱртӱн айы 2023). Дата обращения: 28 Кічіг хырлас айы 2025.
  13. ↑ Всероссийские мероприятия ко Дню работников леса пройдут в Пермском крае. www.wood.ru. Дата обращения: 21 Орғах айы 2025.
  14. ↑ Праздничный концерт, посвященный работникам Лесной промышленности - Агентство городских новостей «Москва» - информационное агентство. www.mskagency.ru. Дата обращения: 28 Кічіг хырлас айы 2025.
  15. ↑ Выставка «От топора до харвестера» (неопр.). meganews.life. Дата обращения: 28 Кічіг хырлас айы 2025.
  16. ↑ 1 2 3 Праздник лесника: Традиции и история Дня работника леса в России, Life.ru (17 Ӱртӱн айы 2023). Дата обращения: 28 Кічіг хырлас айы 2025.

Ссылкалар

Алған орны - https://kjh.ruwiki.ru/w/index.php?title=Ағас_тоғызы_паза_ағас_промышленнозы_тоғынҷыларының_кӱні&oldid=154195