Тиксі тилекейдегі ибіркі чир-чайаан кӱні
| Тиксі тилекейдегі ибіркі чир-чайаан кӱні | |
|---|---|
| 2013 чылдағы Тиксі тилекейдегі ибіркі чир-чайаан кӱнінің логотибі 2013 чылдағы Тиксі тилекейдегі ибіркі чир-чайаан кӱнінің логотибі | |
| Тип | Экология |
| Тузазы | ибіркі чир-чайаанның сидік сурығларына кізілернің хайиин тартары |
| Тӧстелген | 15 декабрьда 1972 чылда |
| Тӧстегҷі | ООН-ның Генеральнай Ассамблеязы |
| Таныхталчатхан орны | ООН-ның ибркі чир-чайаанҷа программазы |
| Кӱні | 5 июньда |
| Палғалыстығ | ибіркі чир-чайаанның сидік сурығларына чарыдылған Стокгольмдағы конференцияның тоғызы пасталғанынаң |
Тиксі тилекейдегі ибіркі чир-чайаан кӱні (орыс. Всемирный день окружающей среды), ( ООН-ның пасха хазна тіллерінде: англ. World Environment Day, араб. اليوم العالمي للبيئة, исп. Día mundial del medio ambiente, хыд. 世界环境日, фр. Journée mondiale de l'environnement ) — чонның хайиин прай планетадағы ибіркі чир-чайаанның сидіксіністеріне тартар тиксі тилекейдегі кӱн.
Тиксі тилекейдегі кӱн чир ӱстӱнде чыл сай 5 июньда таныхталча.
Тархын
ООН-ның Генеральнай Ассамблеязының 27-ҷі сессиязында чарлалған (15 декабрьда 1972 чылда сыххан A/RES/2994 (XXVII) № Резолюция).
Аны иртірер кӱн 1972 чылдағы ибіркі чир-чайаанның сидік сурығларына чарыдылған Стокгольмдағы конференцияның тоғызы пасталғанынаң палғалыстығ. Генеральнай Ассамблея пос резолюциязында хазналарны паза ООН-ның пірігістерін чыл сай пу кӱнде ибіркі чир-чайаанны хайраллир паза чахсыландырар аймах тоғысты апарарға хығырча. Ідӧк Генеральнай Ассамблеяның 27-ҷі сессиязында ООН-ның системазында Ибіркі чир-чайаанның ООН программазы (ЮНЕП) тіп наа пірігіс тӧстелген. ЮНЕП хойнында чыл сай Тиксі тилекейдегі ибіркі чир-чайаан кӱні таныхталча.
Тиксі тилекейдегі ибіркі чир-чайаан кӱнінің темалары паза девизтері
Полған на чыл тема паза девиз табылча, чоннар аразындағы мероприятиелерні иртірер орын таллалча.
- 2021 чыл — «Хатап сағынарға. Хатап тӧстирге. Айландырарға»
- 2020 чыл — «Чир-чайаан тузы»
- 2019 чыл — «Киині кірлирінең тоғыр кӱрезіг»
- 2018 чыл — «Пластиктең тоғыр кӱрезіг»
- 2017 чыл — «Мин чир-чайааннаң хадазым»
- 2016 чыл — «Законны хыйыстырып, сас аңнарның сатчатханынаң чараспас политика»
- 2015 чыл — «Читі миллиард тӱс. Пір Планета. Сизіктіг тузалан»
- 2014 чыл — «Ӱнніңні кӧдір, че талай синін нимес!» (англ. Raise Your Voice Not The Sea Level)[1]
- 2013 чыл — «Сағын. Чі. Хайралла» (англ. Think.Eat.Save)[2]
- 2012 чыл — «Ноған экономика: син аның чардығы полчазың ма?»
- 2011 чыл — «Арығлар: чир-чайааның кӱзінең тузаланып»
- 2010 чыл — «Кӧрімнер аймағы. Пір планета. Пір алнындағы чуртас»
- 2009 чыл — «Сірер планетаңарға кирексер»
- 2008 чыл — «Пос алынҷа пол! Углеродты асхынах тастаҷаң экономика чолына удур!»
- 2007 чыл — «Пус хайылызы — кирек тема!»
- 2006 чыл — «Хуу чазылар паза хуу чирлернің ӧскені — Суғ чидіспинчеткен чирлер хуу чазылар пол парбазыннар!»
- 2005 чыл — «„Ноған городтар“: Планета пӧгіні!»
- 2004 чыл — «Талайлар паза тиңістер киректер! Тіріг ползыннар, ӧліг нимес»
- 2003 чыл — «Суғ — ікі миллиард кізее кирек!»
- 2002 чыл — «Чирге оңдай пирерге»
- 2001 чыл — «Тиксі тилекейдегі чуртас хылына кірерге»
- 2000 чыл — «Ибіркі чир-чайаанның муң чылы — тоғынар тус читті»
- 1999 чыл — «Пістің Чирібіс — пістің таңдағы чуртазыбыс. Аны арачылаалар!»
- 1998 чыл — «Чир ӱстӱндегі чуртас ӱчӱн талайларыбысты арачылаалар»
- 1997 чыл — «Чир ӱстӱндегі чуртас ӱчӱн»
- 1996 чыл — «Пістін Чирібіс, пісті ибірчеткен чир, пістің турабыс»
- 1995 чыл — «Піс, чоннар:чир ӱстӱндегі прай ибіркі чир-чайаан ӱчӱн пірігерге»
- 1994 чыл — «Пір Чир — пір сӧбіре»
- 1993 чыл — «Чуға чуртас паза ибіркі чир-чайаан — палғалысты ӱзібізерге»
- 1992 чыл — «Прайзының пір Чир — хада ағаа хабас пиреелер»
- 1991 чыл — «Климат алызии. Хада-пірге полар кирексініс»
- 1990 чыл — «Олғаннар паза ибіркі чир-чайаан»
- 1989 чыл — «Чир ӱстӱнің хайылғаны, чир ӱстӱне сизіндіріг»
- 1988 чыл — «Кізілер ибіркі чир-чайаанны пастағы орынға турғыссалар, тиліс тохтабас»
- 1987 чыл — «Ибіркі чир-чайаан паза чурт: хыр нимес»
- 1986 чыл — «Тилекейге ағас»
- 1985 чыл — «Чииттер: чон паза ибіркі чир-чайаан»
- 1984 чыл — «Хуу чирлер ӧскені»
- 1983 чыл — «Хорғыс ағылчатхан сӧп-сапты чыыры, чох идері паза чыып салары: кислота наңмырлары паза энергия»
- 1982 чыл — «Стокгольм соонаң он чыл пазынаң (чир-чайаанны хайраллир сурығларны кӧрері)»
- 1981 чыл — «Чир алтындағы суғлар; оолығ химия веществолары кізінің чиис цебінде»
- 1980 чыл — «Наа он чылның наа пӧгіні: изеліс чох тиліс»
- 1979 чыл — «Палаларыбысха пір ле алнындағы чуртас — изеліс чох тиліс»
- 1978 чыл — «Изеліс чох тиліс»
- 1977 чыл — «Озон хадылындағы чир-чайаанны хайраллир сурығ; чирлер чох халғаны»
- 1976 чыл — «Суғ — чуртастың ӧӧн чардығы»
- 1975 чыл — «Аал-городтар»
- 1974 чыл — «Пір ле Чир»
Россия
Россияда, 2008 чылдағы Ибіркі чир-чайаан кӱнінең хада ідӧк Эколог кӱні таныхталча.
Италия
Италияда, Ибіркі чир-чайаан кӱніне чарыдып 2010 чыл, компания OIKOS чир-чайаанны чахсыландырарға хабасчатхан аймах чӧрімнер иртірче.
Ідӧк кӧріңер
- Ибіркі чир-чайаан кӱні (Украина)
- Ибіркі чир-чайаанны хайраллиры
- Ибіркі чир-чайаанны хайраллаҷаң чоннар аразындағы право
Алған орын
- ↑ Совет по экологическому строительству. Дата обращения: 10 Хандых айы 2014. Архивировано из оригинала 14 От айы 2014 года.
- ↑ World Environment Day — Theme. Сайт программы ООН по окружающей среде. Дата обращения: 5 Хандых айы 2013. Архивировано 5 Хандых айы 2013 года. (англ.)
Ссылкалар
- unep.org/wed — официальнай сайт Всемирного дня окружающей среды (англ.)
- A/RES/2994(XXVII) (PDF). Генеральная Ассамблея — Двадцать седьмая сессия. Official Documents System of the United Nations (15 Улуғ хырлас айы 1972). Дата обращения: 5 Хандых айы 2013. Архивировано 5 Хандых айы 2013 года.
- Официальный сайт
- Программа Организации Объединённых Наций по окружающей среде
- Всемирный день в 2007 чылу Архивная копия от 7 Азығ айы 2017 на Wayback Machine
- Всемирный день в 2008 чылу Архивная копия от 4 Кӧрік айы 2016 на Wayback Machine
- Всемирный день окружающей среды в 2010 чылу Архивная копия от 1 Хандых айы 2014 на Wayback Machine (англ.)
- Акции компании OIKOS в поддержку Всемирного дня окружающей среды в 2010 чылу (многоязычный сайт)