Филонов, Василий Матвеевич

Пу статья чахсы пазылған статьялар санына кiрче
Рувики тiп сайттаң
Василий Матвеевич Филонов
Василий Матвеевич Филонов.jpg
Тӧреен кӱні 6 сілкер айы 1920({{padleft:1920|4|0}}-{{padleft:5|2|0}}-{{padleft:6|2|0}})
Тӧреен чирi

Огни аал, Огни волозы, Бийск уезді

Томск губерниязы
(амғы тустағы Усть-Пристанскай аймах, Алтай крайы)
Ӱреен чылы 11 кічіг хырлас айы 2004({{padleft:2004|4|0}}-{{padleft:11|2|0}}-{{padleft:11|2|0}}) (84 час)
Ӱреен чирi Саяногорск, Хакас Республика, Россия Федерациязы
Хазна  СССР
Войско кӧрімі пехота
Служба чыллары 1940[1] алай 1941[2][3]—1946[2] алай 1947[1]
Аарластығ ады
Старшина
Часть 87-ҷі гвардия атығҷылар дивизиязы
Чаалазағлар/чаалар Илбек Адалығ чаа
Сыйыхтар паза премиялар

Василий Матвеевич Филонов (6 сілкер айы 1920, Бийск уезді[d], Алтай губерниязы[d]11 кічіг хырлас айы 2004, Саяногорск, Хакас Республика) — Хызыл армияның старшиназы, Илбек Адалығ чаа араласчызы паза Сабланыс орденінің толдыра кавалері, Чиңіс парадының араласчызы[1][2].

Чуртас чолы

1920 чылнын сілкер айының 6-ҷы кӱнінде Огни аалда — амғы туста Алтай крайының Усть-Пристань аймағы — орыс кресеннер сӧбірезінде тӧреен. Филонов пасталығ класстар школазын тоос салғанда, сӧбірезі Солтон аймаанзар  (орыс) кӧс парыбысхан[1], анда Василий Матвеевич колхозсар тоғынарға кірібіскен[2].

1940 чылда[1] (пасха танығларҷа, 1941 чылның чарыс айында[2][3]) Хызыл армияа тартылған. Ыраххы Востокта служба ирткен, пастап Советскай Гавань посёлокта (амғы туста город полча) (Приморскай край полған, амғы туста Хабаровск крайына кірче), анаң — Русскай  (орыс) олтырыхта[1].

1942 чылда кӱскӱде фронтха пос кӧңнінең парған Ыраххы Востокта служба иртчеткен солдаттар санында пол парған[1]. Пулемётчик полған. 1942 чылның улуғ хырлас айынаң сығара[2] Сталинградтағы чаалазығда  (орыс) араласхан. Ӏдӧк Крымны, Севастопольны паза Белоруссияны ыырҷы холынаң позытхан[1].

1945 чылның кӱрген айының 4-ҷі кӱнінің хараазынаң 5-ҷі кӱніне, азымахтаҷаң группа санында полып, Василий Филонов 11 немец солдатты чох идібіскен паза ыырҷының блиндажын гранаталарнаң чаалап салған, ідӧк группа унтер-офицерні сӱріге апарыбысхан. 1945 чылның кӱрген айының 11-ҷі кӱнінде 2-ҷі синніг Адалығ чаа орденінең сыйыхтатхан[1].

1945 чылның кӧрік айының 8-ҷі кӱнінде хараағы рейд тузында Дальвеннен  (орыс) хыринда (амғы туста Калининград облазы) тӧрт немец солдатты чох идібіскен паза пірсін сӱріге апарыбысхан. Ол кӱнде Василий Филоновты 3-ҷі синніг Сабланыс орденінең сыйыхтирынаңар чахығда хол салылған[2].

1945 чылның кӧрік айының 10-ҷы кӱнінде Дальвеннен хыринда Василия Филоновтың устаандағы разведка группазы 25 немец солдатты таап алған. Андох чаалазығ пар сыххан, он пис ыырҷы солдады чох иділген. Ол разведка рейді тузында Василий Филонов паза хада чааласхан арғызы ыырҷының блиндажын туйухтабысхан паза пір «тіл» (тузалығ кізіні) пленге алған[1]. 1945 чылның кӧрік айының 21-ҷі кӱнінде Филонов 2-ҷі синніг Сабланыс орденінең сыйыхтатхан[2].

1945 чылның хосхар айының 5-ҷі кӱнінің хараазынаң 6-ҷы кӱніне Василий Филоновтың устаандағы разведка группазы алты немец солдатты чох идібіскен паза пір кирек искіріглер пирген офицерні пленге алған. 1945 чылның хандых айының 2-ҷі кӱнінде Хызыл Чылтыс орденінең сыйыхтатхан[1].

Кёнигсберг ӱчӱн чаалазығлар тузында Василий Филонов ыырҷының катерің сайбабысхан паза 10 немец солдатты чох идібіскен, сӱріге он читі солдат паза ӱс офицер апарыбысхан, ідӧк ікі пулемётты тохтадыбысхан. Филоновтың группазы ыырҷының ӱс складын холға кирген[1]. Дивизия разведказының пастығы майор Ситников аны 1-ғы синніг Адалығ чааның орденінең сыйыхтирға адаан, генерал А. П. Белобородовтың кӱстенізінең 1-ғы синніг Сабланыс орденіне адалған[3]. 1945 чылның хандых айының 29-ҷы кӱнінде 1-ғы синніг Сабланыс орденінең сыйыхтатхан, іди ол Сабланыс орденінің толдыра кавалері полыбысхан.

1945 чылның хандых айының 24-ҷі кӱнінде Хызыл площадьта Чиңіс парадында  (орыс) араласхан. Чаа соонаң Латвия ССР-ның чирінде чааҷы службазын узаратхан[1]. 1947 чылның орғах айында демобилизацияа кірген[1] (пасха танығларҷа 1946 чылда[2]).

Тӧреен чирінзер айланып, ӧрт ӱзірҷең частьта тоғынған. 1950 чылда Таштаголзар (Кемеров облазы) кӧс парыбысхан, анда лопатчик полған. 1963 чылда Ильскай город типтіг посёлоксар (Краснодар крайы) кӧс парыбысхан, анда тимір чолда істенген. Соонаң Горин аалзар (Солнечнай аймах) парыбысхан, анда Байкал-Амур магистральының пӱдіриинде араласхан. 1980 чылда тынаға сых парған[1].

Халғанҷы чылларда Саяногорскта чуртаан, анда 2004 чылның кічіг хырлас айының 11-ҷі кӱнінде ӱреен[1].

Сыйыхтар

  • 1 синніг Адалығ чааның ордені (1985 чылның кӧрік айының 11-ҷі кӱні)[4];
  • 2-ҷі синніг Адалығ чааның ордені (1945 чылның кӱрген айының 11-ҷі кӱні)[5];
  • Хызыл Чылтыс ордені (1945 чылның хандых айының 2-ҷі кӱні)[6];
  • 1-ғы синніг Сабланыс ордені (1945 чылның хандых айының 29-ҷы кӱні — 1292 №)[7];
  • 2-ҷі синніг Сабланыс ордені (1945 чылның кӧрік айының 21-ҷі кӱні — 12223 №)[8];
  • 3-ҷі синніг Сабланыс ордені (1945 чылның кӧрік айының 8-ҷі кӱні — 209091 №)[9];
  • «1941-1945 чч. Илбек Адалығ чаада Германияны чиңіп алған ӱчӱн» медаль[10];
  • «Сталинградты арачылаан ӱчӱн» медаль[3];
  • «Кёнигсбергті алған ӱчӱн» медаль[3];
  • ідӧк пасха медальлар[1].

Алған орын

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 Сергей Каргапольцев. Филонов, Василий Матвеевич. «Герои страны» сайт.
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Министерство обороны Российской Федерации (Минобороны России). Филонов Василий Матвеевич. Дата обращения: 2 Азығ айы 2026.
  3. 1 2 3 4 5 Иванова, Галина. По главной площади страны. — В: По главной площади страны // Газета «Хакасия». — 22.6.2016.
  4. Наградной лист в электронном банке документов «Подвиг народа».
  5. Наградной лист в электронном банке документов «Подвиг народа».
  6. Наградной лист в электронном банке документов «Подвиг народа».
  7. Наградной лист в электронном банке документов «Подвиг народа».
  8. Наградной лист в электронном банке документов «Подвиг народа».
  9. Наградной лист в электронном банке документов «Подвиг народа».
  10. Наградной лист в электронном банке документов «Подвиг народа».

Ссылкалар

. Министерство обороны Российской Федерации (Минобороны России). Дата обращения: 2 Азығ айы 2026.