Нербышев, Каркей Трофимович
| Каркей Трофимович Нербышев | |
|---|---|
 | |
| Тӧреен кӱні | 20 от айы 1936[1] |
| Тӧреен чирi | Хызыл хара суғ аал, Хакас АО, СССР |
| Ӱреен чылы | 10 сілкер айы 2004 (67 час) |
| Ӱреен чирi | |
| Гражданство | СССР, Россия |
| Айғасчатхан кирее | писатель, кибелісчі |
| Произведениелер тiлi | хакас, орыс |
Каркей Трофимович Нербышев (20 от айы 1936, Хызыл хара суғ[d], Хызылчар крайы[d] алай Пии аймағы, Хызылчар крайы[d] — 10 сілкер айы 2004, Ағбан) — хакас писатель. Россияның Писательлер пірігізінің кізізі, Россияның Хабарҷылар пірігізінің кізізі. Хакасияның культуразының саблығ тоғынҷызы[2].
Чуртас чолы
Каркей Нербышев 1936 чылда амғы Пии аймааның Хызыл хара суғ аалда 1936 чылда тӧреен[3]. 1956 чылда Асхыстағы ортымах школаны тоос салған. Кічіг Нонып аалның 7 класстығ ортымах школазында ӱгретчі полып тоғынған. Ағбандағы ӱгретчілер институдының филология факультедінің хакас пӧлиин тоос салған[3]. Армияда служба ирткен. Бондаревтегі ортымах школада ӱгретчі хакас тілі паза литература ӱгретчізі полып тоғынған. 1961 чылдаң сығара «Ленин чолы» газетаның хабарҷызы полған. Олғаннарға газетаның «Хола пырғыҷах» тіп хоза сығарызын чарыхха сығарған.
Чайаачызы
Пастағы кибелістерін школа тузындох пас сыххан. Пастағы чарых кӧрген «Азыр чолда» чооғы «Ленин чолы» газетада 1958 чылда сыххан. Нербышевтің тоғыстары «Хорлаңа хара суғ» чыындыда 1972 чылда чарых кӧргеннер. Андар чоохтар паза повестьтер кіргеннер. Литература істезігҷілерінің танығларынаң, «Хорлаңа хара суғ» повесть хакас литературазында лирика прозазының чолын асхан. Пу произведениені лирика поэмазы тіп адапчалар. Анда хакас чирінеңер, аның матыр кізілерінеңер, олған тузы Илбек Адалығ чаа тузына киліс парған аалдағы чииттернің чуртазынаңар чарыдылча[3].
1978 чылда Нербышевтің «Кӧӧрес кӧглері» тіп кибелістер чыындызы, 1983 чылда иң килкім произведениезі, «Кӧгім хорымнарда» роман, чарыхха сыхханнар[4]. Пу чайаачы тоғыста коллективизация тузынаңар чоохталча.
Нербышевтің чайаачы тоғыстары аймах литература журналларында паза альманахтарда чарых кӧргеннер: «Ағбан суғ», «Ах тасхыл», «Тигір хуры», «Абакан», «Хан тигір» паза пасх. Ідӧк тоғыстары пасха тіллерге тілбестелгеннер.
1982 чылда Нербышев Россияның Писательлер пірігізінің кізізі полыбысхан. 1998 чылда ағаа Хакасияның культуразының саблығ тоғынҷызы ат пирілген[2][4].
Каркей Нербышев 2004 чылның сілкер айының 10-ҷы кӱнінде Ағбанда ах чарыхтаң парыбысхан[3].
Алынҷа кинделер
- Хорлаңа хара суғ (Хорлана ручеек): Рассказы. — Абакан, 1972. — 128 с.;
- Кӧӧрес коглерi (Песни счастья): Сб. стихов. — Абакан, 1978. — 47 с.;
- Кӧгiм хорымнарда (У синих утесов): Роман. — Абакан, 1983. — 208 с.;
Алған орын
- ↑ Нербышев Николай (Каркей) Трофимович // Энциклопедия Республики Хакасия (рус.) — 750 с.
- ↑ 1 2 В. И. Челтыгмашева. Нербышев Николай (Каркей) Трофимович // Энциклопедия Республики Хакасия : Т. 1 : А—Н / гл. ред. В. А. Кузьмин. — Красноярск: Поликор, 2007. — С. 417. — 5000 экз. — ISBN 978-5-91502-001-5.
- ↑ 1 2 3 4 Л. В. Челтыгмашева, Г. М. Шапошников. Энциклопедия «Хакасия». Кто есть кто? / В. С. Яблонский. — Абакан: Хак. кн. изд-во им. В. М. Торосова, 2022. — Т. 5. — С. 423—424. — 496 с.
- ↑ 1 2 Нербышев Николай (Каркей) Трофимович. Национальнай библиотека им. Н. Г. Доможакова. Дата обращения: 21 От айы 2025.
Ссылкалар
- Литературы народов России: XX в.: словарь / Н. С. Надъярных. — М.: Наука, 2005. — С. 315. — 365 с. — 1100 экз. — ISBN 5-02-010208-3.
- Нербышев Николай (Каркей) Трофимович. Национальнай библиотека им. Н. Г. Доможакова. Дата обращения: 21 От айы 2025.