Лыкова, Агафья Карповна
| Агафья Лыкова | |
|---|---|
| | |
| Тӧреен ады | Агафья Карповна Лыкова |
| Тӧреен кӱні | 17 хосхар айы 1944 (82 час) |
| Тӧреен чирі | Хакас автоном облазы, Хызылчар крайы, РСФСР, СССР |
| Гражданство |
|
| Айғасчатхан кирее | чоннаң тастыхти чуртапчатхан ипчі, кресен ипчі |
| Пабазы | Карп Осипович Лыков[d] |
| Іҷезі | Акулина Карповна Лыкова[d] |
Агафья Карповна Лыкова (тӧр. 17 хосхар айы 1944, Хакас автоном облазы, Хызылчар крайы[d]) — Сабына сындағы Улуғ арттығ сынның (Хакасия) ағастар аразындағы Лыковтар заимказында чуртапчатхан иргі киртіністіг Лыковтар сӧбірезінең сыххан Сибирьде (Тастып аймағы) чоннаң тастыхти чуртапчатхан кресен ипчі.
Чуртас чолы
Агафья Лыкова 1944 чылның хосхар айының 17-ҷі кӱнінде, киртініс ӱчӱн сӱрдіріп, чидерге сидік Сибирьнің тайғаларынзар тискен иргі киртіністіг Лыковтар сӧбірезінде тӧреен[1]. Пабазы — Карп Осипович Лыков, іҷезі — Акулина Карповна. 1930 чылларның соонзар Лыковтар сӧбірезі цивизизациянаң алынҷа парып чуртаан. 1946 чыл соонда Лыковтар Ағбан суғның азырығы Еринат суғның хазында чуртап сыхханнар.
Ӏҷе-пабазынаң пасха, Агафья Лыкованың пиҷезі, ікі харындазы полғаннар: Савин (1926-ҷа чылда тӧреен), Наталия (1936-ҷа), Димитрий (1940-ҷа). Иргі киртіністіг, чоннаң тастыхти чуртапчатхан сӧбіреде Агафья пічікті иң чахсы пілген. Ағаа ибдегі тигіриб службазын иртірері чахылҷаң.
Агафьяның іҷезі, Акулина Карповна, 1961 чылда ӱреп парған. Лыковтардаңар чон 1978 чылда піліп алған. Лыковтарнын заимказынзар Сибирьнің пу чирін істесчеткен геологтар сых килгеннер. Учёнайлар хуторны асханда, Лыковтар сӧбірезінде пис кізі полған. 1981 чылның чарыс айында Агафьяның Димитрий харындазы ӱреен, улуғ хырлас айында Савин, он кӱн пазынаң Агафьяның чалғыс Наталия пиҷезі ӱреп парған.
Читі чыл изере Агафья Карп пабазынаң хада чуртаан, ол 1988 чылның азығ айының 16-ҷы кӱнінде ӱреен. Пабазы парыбысханда, Агафья туған-чағыннарынаң палғалысха сыххан, че оларнаң піліс полбаан. 1990 чылда Агафья Лыкова иргі киртіністіг ипчілер монастырьынзар кӧс парыбысхан, монахиня полар кибірні ирткен. Нинҷе-де ай пазынаң, хазии уйан полыбысханына паза монахиняларнаң хайзы сағыстарында чараспинчатханына сылтанып, Агафья нандыра айлан килген.
Ол тустаң сығара Агафья, аар-пеер сыхпин даа, Лыковтар заимказында чуртапча. Пу тус аразына анда асхынах нимес чорыхчы, хабарҷы, писатель, аймах киртіністер общиналарының кізізі пол парыбысхан. Агафьянаң хада ідӧк монастырьдағы ипчілер, пос кӧңнінең полызар сағыстығлар чуртааннар, иб аразынҷа хайынарға хабасханнар. Агафья орындағы ӱлгӱлернең пічіктернең чоох алызып, пірееде полызығ сурап турҷаң.
Хонҷых Кемеров облазының губернаторы Аман Тулеев нинҷе-нинҷе хати тастыхти чуртапчатхан кізее прай кирек ниме апарарға, ідӧк имнег полызиин пирерге чахығ пир турған. 2011 чылда Агафья Лыкова Орыс сын сабланыс иргі киртіністіг тигірибтің кізізі митрополит Корнилийзер (Титов) пічік пастыра айланған, анда ол позын РПСЦ-ға кирерге сурынған, анзы толдырылған[2].
2019 чылның кічіг хырлас айында Агафьяның Антон Лыков чеені табылған паза позынзар ааллап килген[1].
Позынаң хости нинҷе-де тус улуғланыбысхан Ерофей Седов аңҷы чуртаан, ол Агафьяны тапхан группаа кірген полған, че соонаң хазии ӱчӱн ол полыс полбиныбысхан, Агафьянаң аар пілісчеңнер, 2015 чылда ол ӱреен[3].
Хабарлар таратчаң пірігістернің искіриинең, кічіг хырлас айында [2020 ч.] Дерипаска Лыкованың заиказынзар вертолётнаң чиис паза пасха ниме-ноолар, ідӧк хысхыда тастыхти чуртапчатхан кізее полызар хонҷыхты ағыларға полысханы пілдістіг пол парған. Ол Лыковтар сӧбірезін тайғыда тапхан, геология экспедиция санында полған паза соонаң позы заимкада чуртаан Ерофей Седовтың Николай Седов оолғы тіп искірген. 2015 чылда Ерофей Седов ӱреен[4].
2020 чылның кічіг хырлас айының 27-ҷі кӱнінде пресса Лыкова чуртапчатхан тайға чирлерін хайығда тутчатхан «Хакасский» заповедниктің устағҷызы Виктор Непомнящийнің искіриине сылтанып, Россиядағы идінҷек, миллиардер Олег Дерипаска Лыкованаң тайғада позына наа тура пӱдірердеңер сурынысты алғанын, паза бизнесменнің кізізі проекттің паза пӱдіріг материалларын апарарға тимдезін — олар суғҷа ла индірілерлер, сурығ пӧгістіг тіп — искірген[3].
2021 чылда часхыда Агафья Лыкова Дерипаскинің хабазиинан пӱдірілген наа тураа кӧскен[5]. Наа чуртты Орыс сын сабланыс иргі киртіністіг тигірибтің Московскай паза тиксі Русьтың митрополиді Корнилий чарыт пирген.
Восточнай космодромның Хакасия ӱстӱнҷе чолы парчатхан, чарылчатхан чардыхтары тӱзіп, хорғыс ағыларға айабас (анзы полар оңдайы асхынах) ракеталары позыдылчатса, Агафьязар ЦЕНКИ-ның кізілері килчелер. Олар ракета позыдылчатханынаңар, пасха чирзер парарға даа киліс парарын (Агафья анзынаң тоғыр полча) искірчелер, олар хада «сыйыхтар, имнер, чиис паза хатығ климатта паза ырахта кирек ниме-нооларны» ағылчалар[6].
2025 чылда часхыда Лыковазар ӧзӧкчеткен аба килген, ол ӱӱҷіксер кір сыххан. Петарданаң паза мылтыхтаң даа хорғытса, аң заимкада 2025 чылның кічіг хырлас айына теере пол парыбысчаң[7].
Киртінізі
Агафья Лыкова иргі киртіністің ӱгредиинҷе чоннаң тастыхти чуртапчатханын пӱкӱлее посха арачыланыс чіли кӧрче. Иргі киртіністе кіреске тӱскен, XVII чӱс чылда Орыс тигірибі чарылғанҷа Русьта полған тигіриб кибірлеріне тудынча. Агафья I Пётр императорның тузында Россияда пол килген паза амғы туста культурадағы паза чуртастағы наа нимелерні чағын итпинче. Иргі киртіністің пірее чарабас нимелерінең Лыкова тоғыр. Ӏди Лыковтар сӧбірезінде ӧӧн чиис яблах полған, аны чирге иргі киртіністің піреезінде чарадылбаҷаң.
Чоннаң тастыхти даа чуртаза, Лыкова абыс чохтарның духовнай антихристтің хан полчатхан ӱгредиинең паза тигіриб иерархиязы чох пол парғанынаң чараспинча. «Священство тохтадылған полза, хаҷанох чуртас чох поларҷых. Кӱгӱрт кӱзӱреп, піс мында полбасчыхпыс. Священство Христостың Ӏкінҷі килгенінҷе полар» тіп таныхтаан ол[8].
Паалағ
Агафья Лыковаа кӧп искіріг, кинде, электроннай СМИ-ның хабарлары чарыдылғаннар. Лыковтарның ӱлӱзінеңер паза Агафья Лыковадаңар саблығ тоғысха «Комсомольская правда» сығарыстың тоғынҷызы Василий Михайлович Песковтың «Таёжный тупик» киндезі саналча. Сынны кӧзітчеткен паза тархын саринаң аарлығ писатель Лев Степанович Черепановтың паза РАЕН-ның члена-корреспонденті, имҷі Игорь Павлович Назаровтың тоғыстары полчалар.
Совет тузында СМИ-да Лыковтарны киртіністері ӱчӱн пыролапчатхан искіріглер чарыхха сыхчаңнар. Амғы тустағы наука изданиелерш Агафья Лыкованы иргі киртініс тилекейінің тании чіли кӧрчелер[9][10][11].
Видео паза фильмнер
- «Жертвенность. МИРЭА у Агафьи Лыковой» фильм. 2018 чыл. Пис чылның тоғызы, суурғаны, Агафья Лыковазар студенттернің пос кӧңнінең чыл сай чӧргенінің салтары[12].
- «10 дней в Святой Руси» фильм. 2017 чыл. Агафья Лыковазар студенттернің экспедициязы[13].
- «Мир» телеканалнын фильмы. 2019 чыл[14].
- Surviving in the Siberian Wilderness for 70 Years (Full Length) — VICE. 2020 чыл[15]
- «Агафья». «Россия» телеканалның фильмы. 2021 чыл[16].
- МИРЭА РТУ-ның доброволецтері Агафья Лыкованың наа чуртында. 2021 чыл[17].
Алған орын
- ↑ 1 2 Алексей Стрелец. Острый ум и прекрасная память. Как живет в глухой тайге отшельница Агафья Лыкова. ТАСС (11 Кічіг хырлас айы 2019). Дата обращения: 3 Азығ айы 2026. Архивировано 22 От айы 2020 года.
- ↑ Митрополит Корнилий посетил скит Лыковых. ruvera.ru (15 Хосхар айы 2014). Дата обращения: 3 Азығ айы 2026.
- ↑ 1 2 Дерипаска решил построить для Агафьи Лыковой новый дом. amp.rbc.ru. Дата обращения: 3 Азығ айы 2026. Архивировано 7 Улуғ хырлас айы 2020 года.
- ↑ Дерипаска решил построить для Агафьи Лыковой новый дом. РБК (27 Кічіг хырлас айы 2020). Дата обращения: 3 Азығ айы 2026.
- ↑ Агафье Лыковой возвели и обустроили дом при поддержке Олега Дерипаски. lenta (16 От айы 2021). Дата обращения: 3 Азығ айы 2026.
- ↑ Старообрядцы и космические ракеты: как ЦЭНКИ заботятся о сибирской затворнице Агафье Лыковой. Госкорпорация «Роскосмос». Дата обращения: 3 Азығ айы 2026.
- ↑ Медведь, который не давал выйти из дома отшельнице Агафье Лыковой, ушел, Проспект Мира (5 Кічіг хырлас айы 2025). Дата обращения: 3 Азығ айы 2026.
- ↑ Урушев Д.А. Глава 73. Семья Лыковых // «Русское старообрядчество. Традиции, история, культура» / Богословский А.. — Эксмо, 2016. — 352 с. — («Религия. Старообрядчество»). — ISBN 978-5-699-86250-4.
- ↑ Толстова Г.А. О словаре старообрядческой языковой личности Агафьи Карповны Лыковой // Вопросы лексикографии : Научный журнал. — Томск: Национальный исследовательский Томский государственный университет, 2016. — Вып. 9, № 1. — С. 64—81. — ISSN 2311-3758. — doi:10.17223/22274200/9/5. Архивировано 16 Сілкер айы 2017 года.
- ↑ Лебедев А.С. Том 1. В Агафьиной тайге // «Старообрядчество: история, культура, современность» / Широкалова Г.С.. — Нижний Новгород: Нижегородская государственная сельскохозяйственная академия, 2018. — 556 с. — ISBN 978-5-6041132-3-3.
- ↑ Митасова С.А. Икона как репрезентант трансформации современной культуры старообрядцев Сибири // Исторические, философские, политические и юридические науки, культурология и искусствоведение. Вопросы теории и практики] : Научный журнал. — Тамбов: ООО Издательство «Грамота», 2014. — Вып. 46, № 8. — С. 111—114. — ISSN 2618-9690. Архивировано 24 Чарыс айы 2020 года.
- ↑ МИРЭА у Агафьи Лыковой». Rutube (23 Хосхар айы 2022). Дата обращения: 3 Азығ айы 2026.
- ↑ 10 дней в Святой Руси.Агафья Лыкова. Rutube (18 Улуғ хырлас айы 2021). Дата обращения: 3 Азығ айы 2026.
- ↑ «Одна дома»: «МИР» покажет документальный фильм об отшельнице Агафье Лыковой. mir24 (13 Кічіг хырлас айы 2019). Дата обращения: 3 Азығ айы 2026.
- ↑ Surviving in the Siberian Wilderness for 70 Years (Full Length), Rutube. Дата обращения: 3 Азығ айы 2026.
- ↑ Премьера. «Агафья». Документальный фильм (Россия, 2021 г.), Rutube Телеканал Культура (21 Азығ айы 2021). Дата обращения: 3 Азығ айы 2026.
- ↑ Добровольцы РТУ МИРЭА навестили Агафью Лыкову в новом доме (23 Хосхар айы 2022). Дата обращения: 3 Азығ айы 2026.
Литература
- Песков В. А. Таёжный тупик. — М. : Правда, 1983. — 48 с.; 20 см. — (Б-ка «Комс. правды» ISSN 0132-2133. N3).
- Собецкий, Евгений Свет Таежного тупика / [Евгений Собецкий]. — М. : Московский технологический университет (МИРЭА), 2016. — 214 с. — (Духовные крепости России). — ISBN 978-5-7339-1380-3
Ссылкалар
- Тигрий Дулькейт. Лыковы. — 2015. — 108 с.
- Феномен Агафьи Лыковой, сайт «Русская вера»
- Василий Михайлович Песков. «Таёжный тупик»
- Игорь Павлович Назаров «Таёжные отшельники» (книга опубликована по решению РАЕН)
- Письмо от Агафьи Лыковой (2015 г.)
- В гостях у Агафьи Лыковой