Кузнецов, Иван Фёдорович

Иван Фёдорович Кузнецов
Иван Фёдорович Кузнецов
Тӧреен кӱні	5 сілкер айы 1920
Тӧреен чирі	Комзол аал, амғы Даурск аймағы, Хызылчар крайы
Ӱреен кӱні	11 улуғ хырлас айы 1995 (75 час)
Ӱреен чирі	Сыра аймағы, Хакас Республика, Россия[d];
Хазна	СССР[d]; Россия[d];

Ива́н Фёдорович Кузнецо́в (5 сілкер айы 1920, Даурск аймағы^[d], Хызылчар крайы^[d] — 11 улуғ хырлас айы 1995, Сыра аймағы, Хакас Республика) — аал хонииндағы совет тоғынҷызы, Социалистическай Ӏстеніс Матыры (1949).

Чуртас чолы

Иван Кузнецов 1920 чылның сілкер айының 5-ҷі кӱнінде Комзол аалда (амғы туста чоғыл, Хызылчар крайының Даурск аймааның (орыс) (рус. чирінде полған) тӧреен. Алты частығдаң сығара сӧбірезінең хада Хызылчар крайының Хакас автоном облазындағы Боград аймааның Нымырттығ аалында чуртаан. Читі класстығ школаны тоос салып, іҷе-пабазына тӧл салҷаң хучаларны хадарып, істеніс чолын пастаан. 1938 чылда Хызылчар городсар кӧс парыбысхан, анда ол машина пудірҷең «Красмаш» заводта слесарь ӱгренҷізі полып тоғын сыххан, слесарь-тирігҷі специальностьха ӱгреніп алған. 1940 чылның хосхар айында Нымырттығ аалзар айланған, анда «Новая жизнь» колхозтағы хырада тоғынҷаң бригадада учётчик пол сыххан^[1].

1940 чылның чарыс айында Кузнецов Тоғысчы-кресен Хызыл Армиязына Хызылчар городтың чаа комиссариадынаң сығара службаа тартылған. 1942 чылның орғах айынаң сығара — Илбек Адалығ чаа фронттарында. 126-ҷы атығҷылар дивизиязының (орыс) (рус. 233-ҷі алынҷа палғалыс батальонының радиостанция пастығы полып чааласхан. Кӧп хати ыырҷының авиация бомбардировкалары паза миномётнан пулемёт атыстары тузында ағаа пирілген радиостанцияны тохтағ чох тоғындыртхан, анзы пірееде чаалазығ тузында чалғыс палғалыс средствозы пол парҷаң. Соонаң Иван Фёдорович 50-ҷі атығҷылар корпузының 640-ҷы алынҷа палғалыс батальонының СНР-283 радиостанциязының улуғ радизі полыбысхан. Ыырҷыға парчатхан чаалазығ операцияларында наа позицияларға аппаратураны апарҷаң, марштаң сығара чааҷыларға палғалыс пирҷең. Чааның халғанҷы кӱннерін Прагада удурлаан. 1946 чылның ӱртӱн айында гвардияның старшиназы аттығ демобилизацияа кірген^[2].

Нымырттығзар айланып, Кузнецов хатап «Новая жизнь» колхозта тоғын сыххан, аттар фермазынаң устаан, колхоз устаана кірген. 1948 чылның кӱрген айынаң сығара хыра тоғызын апарчатхан звенонаң устаан, андар сигіс колхоз тоғысчызы кірген. Пастағы тоғыс чылында істеністе пӧзік чидіглерге читкен, ағаа пирілген 20,4 гектар чирдең полғанынаң на ортымахти 29,2 центнер чыып алған.

Пазағы даа чылларда маңңаныстығ тоғынған. Боград аймаандағы Дзержинскийнің адынаң колхозтың кнезі полған, анаң устағҷының политика чардығынҷа орынҷызы, Харасуғдағы машина-трактор станциязының устағҷы тоғызын толдырҷаң кізізі. 1955—1957 чылларда Сталиннің адынаң колхозтың кнезі полған, соонаң «Карасукскай» совхозтың фермазынаң, Сыра аймаандағы «Борец» совхозтың пӧлиинең устаан. 1971 чылның кӱрген айынаң сығара Хакас автоном облазындағы Сыра аймааның «Сонскай» племсовхозының фермазының управляющайы полып тоғынған. 1984 чылда тынаға сых парған.

1995 чылның улуғ хырлас айының 11-ҷі кӱнінде ӱреен, Хакасияның Сыра аймаанда сӧӧгі чатча^[1].

Сыйыхтар

3020 номерліг Социалистическай Ӏстеніс Матыры (орыс) (рус. хазна сыйиинаң хада Ленин орденінең паза «Серп и Молот» медальнаң сыйыхтатхан (1949 чылның азығ айының 21-ҷі кӱнінде, «1948 чылда пуғдайның чахсы тӱзімін алған ӱчӱн»);
Істеніс Хызыл Знамя ордені (1957 чылның кӱрген айының 11-ҷі кӱні);
«Чахсы чааласхан ӱчӱн» 2 медаль (1942 чылның ӱртӱн айының 30-ҷы кӱні, 1944 чылның хандых айының 30-ҷы кӱні);
«Чахсы істеніс тании» медаль (1948 чылның хосхар айының 12-ҷі кӱні) паза пасха медальлар^[1].

Алған орын

↑ ¹ ² ³ Иван Фёдорович Кузнецов (рус.). «Герои страны» сайт.
↑ Кузнецов Иван Фёдорович (неопр.) . Подвиг народа. Дата обращения: 19 Кӱрген айы 2026. Архивировано 23 Чарыс айы 2025 года.

[wh-1] ¹ ² ³ Иван Фёдорович Кузнецов (рус.). «Герои страны» сайт.

[пн-2] Кузнецов Иван Фёдорович (неопр.) . Подвиг народа. Дата обращения: 19 Кӱрген айы 2026. Архивировано 23 Чарыс айы 2025 года.

[1]

[2]