Дурновцев, Андрей Егорович

Рувики тiп сайттаң
Андрей Егорович Дурновцев
Андрей Егорович Дурновцев (Герой Советского Союза).jpg
Тӧреен кӱні 14 кӱрген айы 1923({{padleft:1923|4|0}}-{{padleft:1|2|0}}-{{padleft:14|2|0}})
Тӧреен чирi Верхние Куряты, Каратуз аймағы, Хызылчар крайы
Ӱреен чылы 24 чарыс айы 1976({{padleft:1976|4|0}}-{{padleft:10|2|0}}-{{padleft:24|2|0}}) (53 час)
Ӱреен чирi Киев
Хазна  СССР
Войско кӧрімі авиация
Служба чыллары 1942—1965
Аарластығ ады СССР ВВС подполковнигі
Чаалазағлар/чаалар «Царь-бомбаның» сынағлары
Сыйыхтар паза премиялар
Совет Союзының Матыры
Ленин орденінең — {{{1}}} «Чааласхан ӱчӱн» медаль «Махачы істеніс ӱчӱн (Чааҷы махачызы ӱчӱн) пайрамнығ медаль. Владимир Ильич Ленин тӧрееннең пеер 100 чылына чарыдылған»
«1941—1945 чыллардағы Илбек Ада чаада Германияны чиңіп алған ӱчӱн» медаль SU Medal Twenty Years of Victory in the Great Patriotic War 1941-1945 ribbon.svg SU Medal Thirty Years of Victory in the Great Patriotic War 1941-1945 ribbon.svg SU Medal Veteran of the Armed Forces of the USSR ribbon.svg
SU Medal 30 Years of the Soviet Army and Navy ribbon.svg SU Medal 40 Years of the Armed Forces of the USSR ribbon.svg SU Medal 50 Years of the Armed Forces of the USSR ribbon.svg «Чалтырама служба ӱчӱн» 1-ғы степеньніг медаль
«Чалтырама служба ӱчӱн» 2-ҷі степеньніг медаль
1-ғы класс чаа лётчигі
Палғалыстар Иван Никифорович Клещ,
Владимир Фёдорович Мартыненко

Андрей Егорович Дурновцев (14 кӱрген айы 1923, Каратуз аймағы[d]24 чарыс айы 1976, Киев[d]) — лётчик, Совет Армиязының подполковнигі, Наа чирдегі ядернай тирігнің ӧӧн сынағҷызы, Совет Союзының Матыры (1962).

Чуртас чолы

Андрей Егорович Дурновцев 1923 чылның кӱрген айының 14-ҷі кӱнінде Верхние Куряты аалда тӧреен (амғы — Хызылчар крайының Каратуз аймағы). Ортымах школаны тоос салған. 1942 чылның от айында Тоғысчы-кресеннернің Хызыл Армиязына тартылған. 1943 чылда Иркутсктағы чаа авиация инженерлер училищезін тоос салған, 1948 чылда — Энгельсктегі чаа авиация лётчиктер училищезін[1]. Олох чылда 1948 чылда ыраххы авиацияның 330-ҷы бомбардировка авиаполкының лётчигіне турғызылған. Корабль, отряд командирі, эскадрилья командирінің орынҷызы полған.

1961 чылда Дурновцев — 409-ҷы аар бомбардировка авиаполкының Ту-95 самолёттар эскадрильязының командирі[2]. Ядернай сынағлар аразында иң кӱстіг термоядернай зарядты  (орыс) Наа чирде сынирға тимненчеткен туста подполковник Дурновцев ядернай тиріг сынағларында ӧӧн лётчикке турғызылған[3].

Сынағлар 1961 чылның чарыс айының 30-ҷы кӱнінде Митюшиха губанаң 15 километр оортах Маточкин Шар проливтің алтынзархы саринда Сухой Нос мыста  (орыс) ирткеннер. Сынағларны кӧрген правительство комиссиязы, анынаң устаан Совет Союзының Маршалы, ракета войсколарының главнокомандующайы К. С. Москаленко. Термоядернай зарядты апарарға «ТУ-95» самолёт таллалған. Аның экипажына ӧнетін тимнег ирткен 9 кізі кірген, сынағның ӧӧн штурманы майор И. Н. Клещ полған. Чара чачырас 11 сағатта 33 пағатта кӧстеге алылған чирнің 4000 метр ӱстӱнде пол парған. Пу сынағлар ол тустағы науканың килкім технология чидии полыбысхан[3].

СССР-ның Ӧӧркі Чӧбінің Президиумының 7 мартта 1962 чылда сыххан чахиинаң, «кии ядернай сынағларны иртіріп, махачызын кӧзіткен паза матыр тудынған ӱчӱн» Ту-95 самолёт-носительнің ӧӧн лётчигі Совет Союзының Матыры атха турысхан, ағаа Ленин ордені паза 11127 номерліг «Алтын Чылтыс» медаль читірілген[3].

1964 чылда Андрей Дурновцев запасха ызылған. Киевте чуртаан. 1976 чылның чарыс айынын 24-ҷі кӱнінде ах чарыхтаң парыбысхан[3].

Ідӧк Хызыл Чылтыс орденінең паза медальларнан сыйыхтатхан[3].

Хумартхы

Каратуз аймаандағы Нижние Куряты аалның орымах школазының туразында Советс Союзының Матыры Дурновцевке хумартхы чарды хызылған[4].

Алған орын

  1. А. С. Кривошеев. Кабак Николай Пантелеевич. — Энциклопедия «Хакасия» (Хакасско-Минусинская котловина). — Абакан., 2022. — Т. 5. — С. 154. — 496 с. — ISBN 5-09-002630-0.
  2. Дурновцев Андрей Егорович. krskstate.ru. Дата обращения: 4 Кӧрік айы 2025.
  3. 1 2 3 4 5 Андрей Егорович Дурновцев. «Герои страны» сайт.
  4. Мемориальная доска Герою Советского Союза А. Е. Дурновцеву. местопамяти.рф. Дата обращения: 20 Кічіг хырлас айы 2025.

Литература

  • Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс., Рег. № в РКП 87-95382.

Ссылкалар