Чаа-кии кӱстерінің кӱні

Рувики тiп сайттаң
Чаа-кии кӱстерінің кӱні
12 августа День ВВС России.jpg
Тип Россия Федерациязының Тирігліг кӱстерінің танығлығ кӱні
Пасха «Россияның Чаа-кии кӱстерінің кӱні»
Тӧстелген Россия Федерациязының Тирігліг кӱстерінің Чаа-кии кӱстеріне чарыдып
(РФ-ның Президенті
Владимир Путиннің 2006 чылның сілкер айының 31-ҷі кӱнінде сыххан 549 № «Россия Федерациязының Тирігліг кӱстерінің профессиональнай ӱлӱкӱннерін паза танығлығ кӱннерін тӧстирінеңер» чахии хоостыра)
Таныхталчатхан орны  Россия
Кӱні орғах айының 12-ҷі кӱні (чыл сай)
Логотип РУВИКИ.Медиа Медиафайлы на РУВИКИ.Медиа

«Чаа-кии кӱстерінің кӱні» (орыс. День Вое́нно-возду́шных сил) — Чаа-кии кӱстерінің (ВВС) танығлығ кӱні; ӱлӱкӱнні Россия Федерациязының Тирігліг кӱстері паза авиациянаң айғасчатханнары таныхтапчалар. Пу кӱнге чарыдылған пайрам удаа орғах айының ӱзінҷі позырағына чылдырылча. Киидең тоғыр арачыланыстың (ПВО) войсколарынының чардығы ідӧк Чаа-кии кӱстеріне кірче, аннаңар ӱлӱкӱнін ідӧк пу кӱнде таныхтапча[1].

Ӱлӱкӱн 12 августта таныхталча[2]

МиГ-29, Су-27 паза Су-25 экипажтары 100 цифраның модельін Россияның Чаа-кии кӱстерінің чӱс чылына итчелер. 2012 чылның орғах айының 12-ҷі кӱні.

.

Тархын

Чаа-кии кӱстерінің кӱні Россияның хан тузындох  (орыс) (рус. алылған чахығҷа кирілген, аның хоостыра кииҷе чӱсчең алынҷа часть кирілген[2]. Ол паза Россияның президенті Владимир Путиннің 2006 чылның сілкер айының 31-ҷі кӱнінде сыххан 549 № «Россия Федерациязының Тирігліг кӱстерінің профессиональнай ӱлӱкӱннерін паза танығлығ кӱннерін тӧстирінеңер» чахии хоостыра, ӱлӱкӱн чыл сай 12 августта таныхталча[3]. Чахығ хоостыра, ӱлӱкӱн танығлығ кӱн статузын алған, че аны таныхтир кибір 1997 чылдаң сығара пасталған, кирек чахығны ол тустағы Россия президенті Борис Ельцин пирген[4].

Россияда паза Совет Союзында Чаа-кии флодының алынҷа танығлығ кӱні чох полған, аннаңар чаа авиациязы авиацияның пасха кӧстеглерінең хада ӱлӱкӱнін таныхтаҷаң[5]. Алынҷа восколар родына 1932 чылда читкен, пір чыл пазынаң Кии флодының кӱні кирілген[1].

Россия Федерациязында Чаа-кии кӱстерінің кӱні Кии-чаа кӱстерінің Ӧӧн командующайы Пётр Дейнекиннің  (орыс) (рус. хабазиинаң кирілген. Ӱлӱкӱнні тӧстир сағыснаң ол президентсер айланған. Тархын саринаң Чаа-кии кӱстерінің кӱнін таныхтиры «Авиация и космонавтика» наука журналында (№ 6, 1996 чыл) чарыдылған. Статьяда Россия империязының Чаа министерствозынаң ӱр нимеске устапчатхан инженер-генерал А. П. Вернандернің 397 № чахиинаңар чоох парча. Анда иргі оңдайнаң 1912 чылның От айының 30-ҷы кӱнінде, наа оңдайнаң орғах айының 12-ҷі кӱнінде хол салылған. Тиксі Россиядағы Император II Николайның [1911 чылның кічіг хырлас айының 22-ҷі кӱнінде сыххан чахии хоостыра, кииде учухчатхан армияның прай сурығлары Генеральнай штабха пирілче, паза Генеральнай штабтың устанызының кииде учухчатхан частьтарының штабы кирілче. Ол чахығ хоостыра Россия империязының чаа-кии флоды алынҷа сығарылған[6].

Совет Союзы тузында

Совет Союзында «СССР-дағы Кии флодының кӱні» (ідӧк Авиация кӱні) чыл сай таныхталҷаң, че аймах кӱннерге килісчең. Кии парадында хайди даа партия паза правительство пастарының сомнары кии шарларында полҷаң, самолеттар изерізі «ЛЕНИН», «СТАЛИН»… сӧстерні кӧріндіре иде учухчаң. Кии парадының пастағы пӧлиинде ОСОАВИАХИМ-ның летчиктері паза планеристтері устарын кӧзітчеңңер, Гражданскай Кии Флодының летчиктері устарынаң ӱлесчеңнер. Ікінҷі пӧлік Чаа-кии Кӱстеріне пирілҷең. «Красная пятёрка» пилотажы паза чаалазығ осхас ниме кӧзіділҷең.

Кии флодының пастағы кӱні пӧзік синде ирткен. Кии парадында И. В. Сталиннің устаанаң Совет правительствозының паза КПСС-тың Ӧӧн комитедінің членнері паза пасха хан чирі делегацияларының кізілері араласханнар[7].

1933 чылның орғах айының 18-ҷі кӱнінде таныхталған СССР-дағы Кии Флодының пастағы кӱні Хызыл кии флодының  (орыс) (рус. 15-ҷі чылына паза Осоавиахим-ның 10 чылына киліс парған[8].

ВКС кӱні

2015 чылның орғах айының 1-ғы кӱнінде чаа-кии войсколары наа ла тӧстелген Россиядағы чаа-хан тигір войсколарына кірген соонда, Чаа-хан тигір кӱстерінің тӧстелгеніне чарыдылған ВКС кӱні кирілген. Ол чыл сай орғах айының 1-ғы кӱнінде таныхталча[5].

Чаа-хан тигір кӱстеріне авиаторлардаң пасха, ідӧк алынҷа войсколар полчатхан пасха армия подразделениелері кірген сылтаанда, ӱлӱкӱнні таныхтир кӱнні таллир сурығ кӧдірілген. Іди Кии-хан тигір кӱстерінің кӱнін орғах айының 12-ҷі кӱнінде иртірердеңер чарадығ алылған, іди чаа авиациязы позының тархын ӱлӱкӱнін артызып алған[9][5].

Іди Россияда пастағы августта Чаа-хан тигір кӱстерінің кӱні таныхталча, орғах айының 12-ҷі кӱнінде Чаа-кии кӱстерінің кӱні (ВВС (ВКС) кӱні)[5]. Хан тигір войсколарының кӱні чыл сай чарыс айының 4-ҷі кӱнінде таныхталча[10].

Таныхтиры

Совет тузында Кии флодының кӱнінде кибірли кии парады иртчең. Ағаа чарыдылған парадтар Москвадағы Тушино аэродромда 1935 — 1962 чылларда ирткеннер[11]. Чаа-кии кӱстерінің алынҷа ӱлӱкӱнін кирген соонда, ағаа чарыдылған нинҷе-нинҷе улуғ пайрам ирткен. Ӱлӱкӱнге чарыдылып, концерттер, кӧзідіглер, кинолар кӧзідіглері, пірее аэродромнарда экскурсиялар иртірілчелер[1].

Россия тархынында улуғ ӱлӱкӱн санында Чаа-кии кӱстеріне 100 чыл толчатханына чарыдылған пайрам полча. Ол хазнаның аймах регионнарында ирткен[12].

Чаа-кии кӱстеріне 100 чыл толчатханына чарыдылып, танығлығ медаль сығарылған[13].

Андағ улуғ пайрамнар Чаа-кии кӱстерінің 110 чыл толчатханына чарыдылғаннар[14].

Алған орын

  1. ↑ 1 2 3 12 августа — День ВВС России: когда отмечается, история, мероприятия. Известия (11 Орғах айы 2023). Дата обращения: 11 Орғах айы 2025.
  2. ↑ 1 2 День Военно-воздушных сил РФ. РИА Новости (12 Орғах айы 2023). Дата обращения: 11 Орғах айы 2025.
  3. ↑ Указ Президента Российской Федерации В. Путина от 31 мая 2006 года № 549 «Об установлении профессиональных праздников и памятных дней в Вооружённых Силах Российской Федерации». Официальный интернет-портал правовой информации (9 Орғах айы 2022). Дата обращения: 11 Орғах айы 2025.Архивная копия от 4 Кӧрік айы 2016 на Wayback Machine
  4. ↑ День ВВС 2025: история праздника Военно-воздушных сил России (8 Орғах айы 2025). Дата обращения: 11 Орғах айы 2025.
  5. ↑ 1 2 3 4 Крылья свободы: отмечаем день ВВС 12 августа 2023-го и рассказываем о его традициях. Life (11 Орғах айы 2023). Дата обращения: 11 Орғах айы 2025.
  6. ↑ Сегодня День Военно-воздушных сил (День ВВС) России. Информационное агентство «Оружие России» (12 Орғах айы 2018). Дата обращения: 12 Орғах айы 2015. Архивировано 15 Орғах айы 2015 года.
  7. ↑ Елисеев С. П. О двух датах празднования Дня Военно-Воздушных Сил. Военно-исторический журнал. Дата обращения: 16 Орғах айы 2023.
  8. ↑ Лидия Костарева. Первое празднование Дня Воздушного Флота в СССР. Российский государственный военный архив. Дата обращения: 11 Орғах айы 2025.
  9. ↑ Космические войска. Министерство обороны Российской Федерации. Дата обращения: 11 Орғах айы 2025.
  10. ↑ День Космических войск. Досье. ТАСС (3 Чарыс айы 2017). Дата обращения: 11 Орғах айы 2025.
  11. ↑ День Военно-воздушных сил РФ: история праздника и «крылатых героев». РЕН ТВ (11 Орғах айы 2023). Дата обращения: 11 Орғах айы 2025.
  12. ↑ Празднование 100-летия ВВС России. РИА Новости (2012 год). Дата обращения: 11 Орғах айы 2025.
  13. ↑ Приказ Министра обороны Российской Федерации от 13 июля 2012 года N№1855. Правовой уголок офицера. Дата обращения: 11 Орғах айы 2025.
  14. ↑ «Крылом к крылу 110 лет». Праздник ВВС пройдёт 12 августа на Соборной площади Главного храма ВС РФ. Одинцовский городской округ Московской области. Дата обращения: 11 Орғах айы 2025.

Ссылкалар

. ТАСС (11 Орғах айы 2017). Дата обращения: 11 Орғах айы 2025.

. РИА «Новости» (12 Орғах айы 2019). Дата обращения: 11 Орғах айы 2025.

Алған орны - https://kjh.ruwiki.ru/w/index.php?title=Чаа-кии_кӱстерінің_кӱні&oldid=140799