«Махачызы ӱчӱн» медаль (Россия)
| «Махачызы ӱчӱн» медаль | |||
|---|---|---|---|
|
|||
| II степень | |||
| III степень | |||
| Хазна |
|
||
| Тип | медаль | ||
| Статус | вручается | ||
| Статистика | |||
| Параметрлер | диаметр — 34 мм, чалама чалбаа — 24 мм | ||
| Тӧстелген кӱні | 2 мартта 1994 | ||
| Теес | |||
| Улуғ сыйых | ««Ада чир-сууна чахсы киректер иткен ӱчӱн» орден медальы | ||
| Кічіг сыйых | «Чалтамазы ӱчӱн» медаль | ||
«Махачызы ӱчӱн» медаль — чаалазығларда паза хазнаның хорғыс чох поларынҷа ӧнетін чахығларны толдырарында, чуртасха хорғыс ағылчатхан оңдайларда кізілернің конституция праволарын арачылирында махачызын кӧзіткен ӱчӱн пирілчеткен Россия Федерациязының хазна сыйии.
Тархын
Россия Федерациязының Ӧӧркі Чӧбінің Президиумының 2 мартта 1992 чылда сыххан 2424-1 № чахиинаң, Россия Федерациязының хазна сыйыхтарынаңар наа закон алылғанҷа, ӱр нимеске адалған киректер ӱчӱн Совет Союзында полған «Махачызы ӱчӱн» медальнаң сыйыхтирға чарадылған[1]. Чахығ хоостыра медальның чарыдиин Россия Федерациязының хазна танығларына килістіре ит саларға кӧріл парған, іди медальның сын сариндағы танк алтында «СССР» пазылғаны чох иділген.
1994 чылның кӧрік айының 2-ҷі кӱнінде Россия Федерациязының Президентінің 442 № чахиинаң, Россияның хазна сыйыхтарының системазында «Махачызы ӱчӱн» медаль тӧстелген. Медальда совет медальының тастындағы кӧрімі халған (1992 чылдағы тӱзедіглернең хада), че медальның диаметрі 34 мм теере хызырылған, ол чис-никель сплавынаң иділ сыххан. Сыйыхтастың ӧӧн сылтаа ідӧк «кізінің махачызы» халған[2].
Россия Федерациязының Президентінің 1 июньда 1995 чылда сыххан 554 № чахиинаң, медальны, 1994 чылға теере полған чіли, кӱмӱснең идері кӧріл парған[3].
Соонаң медальның Положениезіне ӱреен соонда сыйыхтирынаңар тӱзедіг кирілген[4], ідӧк медальліг кӱннің сай хаптыр чӧрчең кічіг версиязы тӧстелген[5].
Медальның положениезі
«Махачызы ӱчӱн» медальнаң хазнаның хорғыс чох поларынҷа пӧгіннерін толдырчатхан, чонның чуртазын паза хазиин хайраллапчатхан Россия Федерациязының чааҷылары, істіндегі киректер органнарының тоғынҷылары, Росгвардия войсколарында служба апарчатхан кізілер, толдырығ ӱлгӱзінің федеральнай органнарының пасха тоғынҷылары паза Россия Федерациязының пасха кізілері, хайзылары пос махачызын кӧзіт пиргеннер[6]:
- Ада чир-суун паза Россия Федерациязының хазна кирексіністерін арачылапчатхан чаалазығларда;
- Россия Федерациязы хазнаның хорғыс чох поларынҷа ӧнетін чахығларын толдырған туста;
- Россия Федерациязының хазна хырығларын арачылаан туста;
- чуртасха хорғыс ағылчатхан оңдайларда чааҷы, служба, гражданскай киреен апарчатханда, кізілернің конституция праволарын арачылаанда паза пасха киректерде.
«Махачызы ӱчӱн» медаль ӱреен соонда даа сыйыхталча.
«Махачызы ӱчӱн» медаль кӧксінің сол саринда хазалча, Россия Федерациязының пасха медальлары полза, «Ада чир-сууна чахсы киректер иткен ӱчӱн» орден медальы соонаң орныхча.
Пірее киректерде алай кӱннің сай медальны хаптыр чӧрчеткен улусха, «Махачызы ӱчӱн» медальның кічіг версиязын ал чӧрері кӧріл парған, хайзы кічіг «Ада чир-сууна чахсы киректер иткен ӱчӱн» орден медальы соонаң хазалча.
Форма кип-азаанда «Махачызы ӱчӱн» медальның чаламазын планкада кис чӧрчетсе, ол «Ада чир-сууна чахсы киректер иткен ӱчӱн» орден медальының чаламазының соонда полча[4][5].
Чарыдығ
«Махачызы ӱчӱн» медаль кӱмӱс полча. Ол тоғылах, диаметрі 34 мм тиңнелче. Аның сын сариның ӱстӱндегі чардығында ӱс учухчатхан самолёт хоосталых. Оларның алтында — ікі чолға «Махачызы ӱчӱн» пазылых, алтында, тізең, танк. Медальдағы прай хоостар рельефтіглер, пасхан нимезі кире пазылых, хызыл сырнаң сырлалыхтар.
Медальның арған саринда медальның номері пазылых.
Кольцонаң паза тизігінең медаль пис пулуңнығ торғы муар пора ӧңніг. Хыринда ікі кӧк чоллығ колодканаң піріктірілче. Чалама чалбаа — 24 мм, чоллар чалбаа — 2 мм.
Форма кип-азаанда «Махачызы ӱчӱн» медальның чаламазын ал чӧрчетсе, пӧзии 8 мм планка тузаланылча, чалама чалбаа — 24 мм[4].
«Махачызы ӱчӱн» медальның кічіг версиязы колодкаа хаптырылча. Медальның хобырылған кічіг версиязының диаметрі — 17 мм[5].
Медальнаң сыйыхтатхан кізілер
1. Медальнаң сыйыхтатхан пасха хан кізілері
Александр Иванович Синанов — Украина кізізі (30 апрельде 2008 чылда)[7].
Халед Гассан Аль-Хатыб — штаттағы нимес автоном коммерция нимес «ТВ-Новости» пірігістің хабарҷызы, Сирия Араб Республиканың кізізі (ӱреен соонда) (9 апрельде 2018 чылда)[8].
Мухаммад Сулейман Хамхам — автоном коммерция нимес «ТВ-Новости» пірігістің автомобиль водительі, Сирия Араб Республиканың кізізі (9 апрельде 2018 чылда)[8].
Муутаз Сулейман Якуб — автоном коммерция нимес «ТВ-Новости» пірігістің операторы, Сирия Араб Республиканың кізізі (9 апрельде 2018 чылда)[8].
Алған орын
- ↑ Указ Президиума Верховного Совета Российской Федерации от 2 марта 1992 года № 2424-1 «О государственных наградах Российской Федерации». Rusorden.ru. Дата обращения: 2014-3-11. Архивировано 20 От айы 2020 года.
- ↑ Указ Президента Российской Федерации от 2 марта 1994 года № 442 «О государственных наградах Российской Федерации» (недоступная ссылка — история). Дата обращения: 11 Кӧрік айы 2014. Архивировано 1 Хандых айы 2012 года.
- ↑ Указ Президента Российской Федерации от 1 июня 1995 года № 554 «О внесении изменений в Указ Президента Российской Федерации от 2 марта 1994 г. № 442 „О государственных наградах Российской Федерации“». Дата обращения: 11 Кӧрік айы 2014. Архивировано из оригинала 11 Кӧрік айы 2014 года.
- ↑ 1 2 3 Указ Президента Российской Федерации от 7 сентября 2010 года № 1099 «О мерах по совершенствованию государственной наградной системы Российской Федерации». Дата обращения: 11 Кӧрік айы 2014. Архивировано из оригинала 31 Кӧрік айы 2013 года.
- ↑ 1 2 3 Указ Президента Российской Федерации от 16 декабря 2011 года № 1631 «О внесении изменений в некоторые акты Президента Российской Федерации». Дата обращения: 11 Кӧрік айы 2014. Архивировано из оригинала 31 Кӧрік айы 2013 года.
- ↑ Указ Президента Российской Федерации от 19.11.2021 г. № 665 «О некоторых мерах по совершенствованию государственной наградной системы Российской Федерации» : [арх. 16.01.2022] // Kremlin.ru. — 2021. — 19 Кічіг хырлас айы. — Дата обращения: 16.01.2022.
- ↑ Указ Президента Российской Федерации от 30 апреля 2008 года № 640 «О награждении медалью „За отвагу“ Синанова А. И.» Дата обращения: 27 Орғах айы 2021. Архивировано 27 Орғах айы 2021 года.
- ↑ 1 2 3 Указ Президента Российской Федерации от 9 апреля 2018 года № 149 «О награждении государственными наградами Российской Федерации иностранных граждан». Дата обращения: 27 Орғах айы 2021. Архивировано 25 Орғах айы 2021 года.
Литература
- Награды новой России. — Библиотека газеты «Всемирный коллекционер». — СПб.: Докар, 1997. — 112 с. — ISBN 5-85952-071-9.
- Ордена и медали России и СССР / М. А. Изотова, Т. Б. Царёва. — Ростов н/Д.: Владис, 2010. — 736 с. — ISBN 978-5-9567-0960-3.
Ссылкалар
. Государственные награды Российской Федерации. Дата обращения: 2014-3-11.
- Статистика и список награжденных // Сайт «Награды России».
