Чиңіс диктанты

Рувики тiп сайттаң

Экспертиза РАН

Logo-ran.png
Россияның Наукалар Академиязының
экспертиразы иртірілген
Алғыда
Aprove.svg

РАН экспертизазы

Arrow-Right.png
Logo-ran.png
Россияның Наукалар Академиязының
экспертизазы иртірілген
Алғыда
Чиңіс диктанты
Диктант Победы.jpg
Тип тест
Администратор Единая Россия, Россиядағы тархын пірігізі, Россиядағы чаа-тархын пірігізі, Чиңіс волонтёрлары, Россотрудничество
Сыныхталча Илбек Адалығ чаадаңар пілістер
Проекттің пасталғаны 2019
Узарааны 45 пағат
Регион тиксі тилекей
Тест тілі орыс, англия, француз, хыдат, испан, поляк, серб, моол, грек
Паазы тикке
dictantpobedy.ru

Чиңіс диктанты (орыс. Дикта́нт Побе́ды) — Илбек Адалығ чаадағы Чиңіс кӱнін таныхтирына чарыдылған чоннар аразындағы чарыдығлығ паза Ада чиріне хыныснаң палғалыстығ чӧрім. 2019 чылдаң сығара «Единая Россия» партияның «Тархын хумартхызы» проекті хоостыра иртірілче[1].

Чӧрімнің партнёрлары Россиядағы тархын пірігізі, Россиядағы чаа-тархын пірігізі, «Чиңіс волонтёрлары» чӧрім, ідӧк министерстволар, ведомстволар, хазнани нимес паза халых пірігістері, хазна корпорациялары полчалар. Чӧрімде кӱс ведомстволары ӧткін араласчалар: Арачыланыс министерствозы, Росгвардия, МВД, МЧС.

Тархын

Пастағызын на «Чиніс диктанты» 2019 чылның сілкер айының 7-ҷі кӱнінде иртірілген. Ол Илбек Адалығ чаадағы Чиңістің 74 чылына чарыдылған. Аның ӧӧн пӧгіні Россияның чаа тархынын ӱгренеріне россияннарның паза пасха хазналарның чуртағчыларның хайиин кӧдірері полыбысхан[2].

Диктант Россияның 85 регионының паза 23 пасха хазнаның 1 300 ачығында ирткен. Анда 9 частаң пасти 90 часха читіре 105 819 кізі араласхан[3].

Аның соонда «Чиніс диктанты» чӧрімні чыл сай иртірҷең чарадығ алылған.

2020 чылда коронавирус пандемиязы паза часхыдағы карантин ӱчӱн диктант ӱртӱн айының 3-ҷі кӱніне кӧзірілген.

2021 чылда мероприятие хосхар айының 29-ҷы кӱнінде ирткен.

2022 чылда «Чиніс диктанты» ӱртӱн айының 3-ҷі кӱнінде ирткен.

2023 чылда чӧрім хосхар айының 27-ҷі кӱнінде ирткен. Анда Россия Федерациязының 89 регионының паза 46 пасха хазнаның 1,8 млн азыра кізізі араласхан. 923 муң араласчы 21 муң азыра ачыхта аны очнай ондайнаң пасхан.

2024 чылда чӧрім пір кӱнде, хосхар айының 26-ҷы кӱнінде, ирткен. Анда диктантпобеды.рф сайтта, ідӧк Россияның прай регионнарының паза 61 пасха хазнаның 28 муң орнында аралазарға чарир полған[4][5]. Пір муң чарым азыра ачых Арачыланыс министерствозының  (орыс) (рус., Росгвардияның, МВД-ның паза МЧС-тың чааҷы частьтарында, подразделениелерінде, ӱгредіг заведениелерінде тимнелген. Аэропорттарда, пассажир самолёттарында, тимір чол вокзалларында, ыраххы чолға парчатхан поездтерде сурығларға нандырҷаң ондай полған.

«Пу чӧрімнің ӧӧн пӧгіні тӧллер палғалызын хайраллиры, Илбек Адалығ чаадаңар сынны арачылап халары, Гитлер Германиязын унатханында Хызыл армияның паза Совет Союзының пӧгістіг тузазынаңар читір пирері полча. Пістің кӱннерде онарлап муң Россияның солдады паза офицері, ирткен чыллардағы пілістерні алып, ағазының паза ағазының пабазының кӧзідімнері хоостыра, холда тиріг тудынып, Ада чирібістің хырығларын арачылапчалар, неонацист чабалынаң хазнабысты арачылапчалар. Россияның чахсы хайчатхан кӧп миллион кізізі фронтха хабасча. Аның хоостыра „Чиніс диктанты“ — ол чарыдығлығ ла нимес, ідӧк килкім гражданскай чӧрім — пістің хазнабыстың чуртазынаң палғалысты паза анда араласханын кӧзітчең оңдайларның пірсі полча»

— Сергей Нарышкин, Россиядағы тархын пірігізінің кнезі[6]

2025 чылның хосхар айының 25-ҷі кӱнінде «Чиңіс диктанты» Россияның паза тилекейнің 90 азыра пасха хазназының 35 муң ачығында ирткен[7]. Тархын тестіне Илбек Адалығ чаадаңар 25 сурығ кірген. Чӧрімне иртіргеннернің сӧстерінең, чиңісчілер дипломнар, аарлығ сыйыхтар алғаннар, ідӧк оларға 1941—1945 чыллардағы Илбек Адалығ чаа Чиңізінің 80 чылына чарыдылған Чиңіс парадында пол парыбызар оңдай пирілген[8]. Курск облазының правительствозында диктантта 94 частығ чаа службазының ветераны, учухчы, тыл істенҷізі Виктор Шатохин араласхан тіп искіргеннер[9].

Сурығлар

Чиңіс диктантына ікі вариант кірче, полғанында ла 25 сурығ пирілче. Нандырҷаң тус — 45 пағат.

Сурығларда аймах чахығлар пирілче: текстте иртірілген сӧстерні турғыс саларға кирек, чааға чарыдылған поэманың авторын пас саларға, пирілген кизекче городты, полған киректі алай чаа киректерінің араласчызын адап пирерге. Пірее сурығлар Илбек Адалығ чааға чарыдылған хоос фильмнернең паза монументтернең палғалыстығлар. Хырығ озаринда диктантха орындағы чирнең палғалыстығ сурығлар хоза пирілерге айабас.

Пілістерні сыныхтаҷаң чӧрімге азынада тимненіп алар ӱчӱн, онлайн ондайнаң регистрация иртіп, диктанттың тӧстегҷілері иткен, чӧрімнің сайтында сығарылых тимнег тесттерні иртерге кирек[10]. Чӧрімні иртірчеткеннер Россиядағы тархын пірігізінің материалларынаң тузаланарға чӧп пирчелер.

Сурығлар сыныхтағ кӱнінде ле пілдістіг пол парчалар. Кӧзідімге, 2023 чылда сурығлар Сталинградтағы  (орыс) (рус. паза Курсктағы чаалазығларға, Нюрнбергтегі процесске, Донбассты немец-фашист оккупациязынаң позытханына, Ленинград хурчаан талаанына теелгеннер.

2024 чылда диктанттың сурығлары Ленинградтың пӱкӱлеезінең позыдылғанына 80 чыл толчатханына, совет восколарының СССР-ның хырығларына сыхханына, писатель-фронтовиктернің пайрамнарына паза пасха танығлығ кӱннерге чарыдылғаннар[11][12]. Сурығлар 8 тілге тілбестеліктер: англия, француз, испан, поляк, серб, моол, хыдат, грек[4]. 25 сурығны Россиядағы тархын паза Россиядағы чаа-тархын пірігістерінің эксперттері тимнееннер. Оларның 20-зі тиксі чаа-тархын тематикаа чарыдылчалар, 5-зі регионнаң палғалыстығ[13].

Араласчаң ондайлар

  • Чиңіс диктанты очнай оңдайнаң (чӧрімнің ачыхтарында) паза онлайн иртче.
  • Анда нинҷе дее частығ паза хайдағ даа гражданстволығ полған на кізі аралазар оңдайлығ.
  • Дистанционнай оңдайнаң аралазар ӱчӱн, чӧрімнің пічікке кирілген сайтындағы пос кабинедінде регистрация иртібізерге кирек. Регистрацияда фамилияны, атты, паба адын, тӧреен кӱнін паза чуртапчатхан чирін кӧзіт саларға кирек. Аның соонда киречілепчеткен смс килер.
  • Тестті ондайн пасчатса, аның салтары сах андох сайттың пос кабинедінде кӧзіділер. Ӏдӧк пос кабинедінде араласчыларның паза чиңісчілернің аттығ дипломнарын пос алынҷа посха киріп алҷаң ондай пар.
  • «Чиңіс диктанты» чӧрімнің регионнардағы ачыхтарында араласчыларға пос идентификация номерлері пирілчелер. 13 саннығ номерлер салтарны піліп аларға киректер. Олар сыныхтағ иртчеткен кӱнде ачыхта бланктарнан хада пирілчелер[14].
  • Очнай оңдайнаң регион ачыхтарында ирткен сыныхтағ хоостыра пӧзік салтарлар паза балларның иң кӧп санын алған абитуриенттер, вузтарзар кірчетсе, хоза баллар алчалар[15]

Почта марказы

2024 чылның хосхар айының 26-ҷы кӱнінде «Чиңіс диктанты» чӧрімге чарыдылған марка почта айланызына сыххан. Анда тархын-чарыдығлығ чӧрімнің эмблемазы кӧзіділік. Хоза пастағы кӱннің конверттері чарыхха сыхханнар паза ӧнетін гашение итчең штемпельлер иділгеннер: Москваға, Волгоградха, Мурманскха, Пензаға, Рязаньға, Тверьге, Якутскха паза Ярославльға[16].

«Чиңіс диктанты» почта марказы

Хоза искіріг

Алған орын

  1. ↑ Диктант Победы. Единая Россия. Дата обращения: 9 Хосхар айы 2026.
  2. ↑ Анастасия Сивякова. Как принять участие в «Диктанте Победы» 26 апреля и где пройдет тестирование. РИАМО (18 Хосхар айы 2024). Дата обращения: 9 Хосхар айы 2026.
  3. ↑ В акции "Диктант Победы" приняли участие около 100 тысяч человек. РИА Новости (7 Сілкер айы 2019). Дата обращения: 9 Хосхар айы 2026.
  4. ↑ 1 2 «Диктант Победы» напишут в 58 странах мира. Россотрудничество (17 Хосхар айы 2024). Дата обращения: 9 Хосхар айы 2026.
  5. ↑ Игорь Геращенко, Александр Хинштейн. Диктант Победы 2024: дата проведения, ответы на вопросы, официальный сайт, сертификат, регистрация, тема, результаты. Дата обращения: 9 Хосхар айы 2026.
  6. ↑ 61 страна, 28 тысяч площадок: «Единая Россия» в шестой раз провела «Диктант Победы». Единая Россия (26 Хосхар айы 2024). Дата обращения: 9 Хосхар айы 2026.
  7. ↑ В Белоруссии больше тысячи человек зарегистрировались на "Диктант Победы", РИА Новости (24.04.2025). Дата обращения: 9 Хосхар айы 2026.
  8. ↑ «Диктант Победы» стартовал в 90 странах мира. Новости. Первый канал (25 Хосхар айы 2025). Дата обращения: 9 Хосхар айы 2026.
  9. ↑ В Курской области 94-летний ветеран принял участие в "Диктанте Победы", РИА Новости (25.04.2025). Дата обращения: 9 Хосхар айы 2026.
  10. ↑ Диктант Победы – 2024. Российская государственная детская библиотека (22 Хосхар айы 2024). Дата обращения: 9 Хосхар айы 2026.
  11. ↑ "Диктант Победы" пишут на центральной площадке в Музее Победы в Москве - Российская газета, Российская газета (26 Хосхар айы 2024). Дата обращения: 9 Хосхар айы 2026.
  12. ↑ Акция "Диктант Победы". Моро-Орловская средняя общеобразовательная школа (18 Хосхар айы 2024). Дата обращения: 9 Хосхар айы 2026.
  13. ↑ Михаил Дорофеев. Состоялась VI Международная историко-просветительская акция «Диктант Победы». Российское историческое общество (26 Хосхар айы 2024). Дата обращения: 9 Хосхар айы 2026.
  14. ↑ Как принять участие в «Диктанте Победы» 26 апреля и где пройдет тестирование. РИАМО (18 Хосхар айы 2024). Дата обращения: 9 Хосхар айы 2026.
  15. ↑ 26 апреля 2024 года состоится ежегодная Международная просветительско-патриотическая акция «Диктант Победы». Российское историческое общество (16 Хосхар айы 2024). Дата обращения: 9 Хосхар айы 2026.
  16. ↑ 26 апреля в почтовое обращение вышла марка, посвящённая Международной историко-просветительской акции «Диктант Победы». rusmarka.ru (26 Хосхар айы 2024). Дата обращения: 9 Хосхар айы 2026.
  17. ↑ «Единая Россия» провела «Автопробег Победы» в Москве, Нижнем Новгороде и Севастополе, Единая Россия (25 Хосхар айы 2024). Дата обращения: 9 Хосхар айы 2026.
Алған орны - https://kjh.ruwiki.ru/w/index.php?title=Чиңіс_диктанты&oldid=152259