Тиксі тилекейдегі кӱлініс кӱні
| Тиксі тилекейдегі кӱлініс кӱні | |
|---|---|
 Смайлик-кӱлініс | |
| Тип | Пічікке кирілбеен ӱлӱкӱн |
| Тӧстелген | 1999 |
| Кӱні | чарыс айының пастағы пис хонығы |
| Палғалыстығ | кӱлініснең |
Тиксі тилекейдегі кӱлініс кӱні (орыс. Всемирный день улыбки) (алай Чоннар аразындағы кӱлініс кӱні; англ. World Smile Day) — чоннар аразындағы пічікке кирілбеен кӱлініс ӱлӱкӱні. Чыл сай чарыс айының пастағы пис хонығында таныхталча[1]. 199 чылда пол килген.
Тархын
Пу ӱлӱкӱннің тархыны США-дағы хоосчы Харви Боллнаң палғалыстығ. 1963 чылда «State Mutual Life Assurance Company of America» фирманың кізілері хоосчызар айланғаннар. Ол тусха компания Guarantee Mutual Company компанияны алып алған, тоғынҷылар, таңда оларны ниме сағыпчатханын пілбин, кӧңні чох тоғынғаннар. Компания, фирманың кізілерінің кӧңнін кӧдірер ӱчӱн, Боллны хоос сағынып аларға сурынған.
Хоосчы пастап кӱліністіг тегілекті чайап салған, че кӧңніне кірбеен, аны тискер айландырыбысса — тарынҷах сырай пол парча. Андада Болл ікі харах хоза хоостап салған, андада амды смайлик адалчатхан ниме пол килген. Ол тоғысты ол 10 пағат аразына чайап салған. Тоғызы ӱчӱн Харби Болл заказчиктең 45 доллар алған.
State Mutual Life Assurance Company of America компания, логотиптіг танығларны идіп,тоғынҷылар аразында тарадыбысхан. Телефон пастыра чоохтазығ тузында паза пасха чахығларны толдырчатса, тоғынҷылар кӱлінерге кирек полғаннар. Пірігіс 100 танығ ит саларға иткен, че тоғынҷылар оларны клиенттерге сыйлап сыхханнар, олар чон аразында тарап сыхханнар. Анаң 10 муңнаң танығлар иділ сыхханнар. 1971 чылда смайликтіг 50 млн танығ садыл парған. Ол чоннар аразындағы таныға айлан парған. США-да смайликтіг почта марказы сыхханнох.
Болл тузында смайликке автор правозын пічікке кир полбаан. Оолғының чооғынаң, ол анзына хаҷан даа хомзынмаан. Интервьюзының пірсінде хоосчы теен:
Тилекейнің тархынында паза искусствода піди алғым тарадылып, часка, ӧрініс ағылчатхан тоғыс полбаан. Піди оой иділген, че прайзына пілдістіг ниме чох полған.
Узах часха читкенде, Харви Болл Чир ӱстӱндегі позының ӧӧн киреен адабысхан — позын ол чоннар аразындағы часканың илҷізі чіли кӧрген.
1999 чылда парыс итпинчеткен Тиксі тилекейдегі кӱлініс чыындызын (англ. World Smile Foundation) тӧстеп алған. Ол смайликтің лицензиязынаң айғасча (Harvey Ball Signature Smiley садығ марказы) паза олғаннар проекттеріне хабасча. Смайликтернең тузаланған ӱчӱн ахча чыындыға парча паза полызығ пирҷең пӧгіннерге позыдылча. 1999 чылдох хоосчының пастаанаң пастағызын на Тиксі тилекейдегі кӱлініс кӱні таныхталған. Ӱлӱкӱнні Тиксі тилекейдегі кӱлініс чыындызы иртірче. Ӱлӱкӱнні сағынчатхан туста Болл аның хоостыра смайликтің коммерциализациязынаң паза интернетте тарапчатханынаң тоғыр полчатханын кӧзіт пирерге иткен[1].
Харви Боллның кӧрізінең, пу кӱн чахсы киректерге паза кізінің чахсы кӧңніне чарыдыларға кирек полған.
Ӱлӱкӱн чыл сай чарыс айының пастағы пис хонығында таныхталча. Чарыс айы — кӱскӱнің ортызы, кӧп кізінің пу туста тоғыс сині тӱсче (Кӱлініс кӱні кізінің ол кӧңнін сӱрібізерге кӧріл парған), пис хоных, тізең, ол ікі тынағ кӱні алнындағы кӱн, анзы кізіні ӧріндірче[2].
Ӱлӱкӱннің ӧӧн сағызы: «Чахсы кирек ит сал — піреезіне кӱлінерге полыс пир».
Таныхтаҷаң кибір
Тиксі тилекейдегі кӱлініс кӱнін чон, тиксі тилекейде чӧрімнер, флешмобтар, карнаваллар, концерттер, хоостар марығларын иртіріп, таныхтапча[3]. Пу ӱлӱкӱн олған садтарында, школаларда паза вузтарда даа таныхталча.
Социальнай сетьтерде интернет араласчылары смайликтіг ӧрчіліг селфилер итчелер. Кӧп хазналарда смайликтіг сувенирлерні сыйлаҷаң кибір пар.
Пірее компаниялар, партнёрлар алай клиенттер ӱлӱкӱнде смайликтіг заявкалар ысчатсалар, оларға ниме-ноо пазын тӱзірер полчалар[2].
Алған орын
- ↑ 1 2 Мир отмечает Международный день улыбки. РИА Новости (2 Чарыс айы 2009). Дата обращения: 4 Ӱртӱн айы 2025. Архивировано 6 Чарыс айы 2017 года.
- ↑ 1 2 Дарья Ивашкина. Всемирный день улыбки в 2025 году: история и традиции праздника. Семья / Комсомольская правда. Дата обращения: 27 Кічіг хырлас айы 2025.
- ↑ Ольга Чудина. 4 октября отмечают Всемирный день улыбки: как появился праздник. Учительская газета (4 Чарыс айы 2024). Дата обращения: 27 Кічіг хырлас айы 2025.