Социальнай архитектор
| Социальнай архитектор | |
|---|---|
 | |
| Тузаланчатхан чирі | Хазна паза муниципальнай устаныс |
| Сыххан тузы | 2020 чыллар |
Социальнай архитектор (орыс. Социальный архитектор) — чонға кирек сурығларны пӧгерге кӧріл парған социальнай практикаларны паза пастағларны тимнепчеткен паза чуртасха кирчеткен специалист. Социальнай архитектура хоостыра ол аймах социальнай группалар, институттар паза хазна структуралар аразында турча.
2025 чылның ӱртӱн айының 1-ғы кӱнінең сығара Москвадағы хазна университеді паза Финанс университеді Россияда социальнай архитектураҷа магистр программазын асхан пастағы ӱгредіг заведениелері полыбысханнар[1].
Специальность
«Социальнай архитектор» оңнағ 2020 чылларда пол килген. Пу сӧс кізінің амғы тустағы тилізіне кірче, аның пӧгіні хазна, бизнес, кізілерні піріктірчеткен проекттер пастыра гражданскай халыхты тӧстирі полча.
2025 чылның орғах айында социологтар социальнай архитекторны алнындағы чуртастың профессиязы тіп адааннар. Социальная істезіглернің эксперт институдының эскперт пірігізінің палғалызынҷа устағ директоры Фирдус Алиевтің чооғынаң, социальная архитектура — кӧп синніг конструкция[2]:
Социальнай архитекторның тоғызы — Россияда технологияларны, культураны паза социальнай прогнозирование паза социальнай проектирование практиказын тилідері паза тарадарға полызары полча, анзы прай компетенцияларны, экспертизаны, искіріг ресурстарын алынҷа специалисттернің паза пірігістернің хада-пірге тоғызы хоостыра иділче. Пістің пӧгінібіс чағдапчатхан туста — алнындағы чуртастың кӧрімін тимнеҷең тоғысты иптебізері полча, ол аймах синдегі социальнай проекттерҷе чуртасха кирілер.
Социальнай архитекторлар, субъект пазының орынҷылары полып, регионнардағы устағ-пастағларда тоғынар оңдайлығлар. Олар демография политиказы, сӧбіре кибірлері, чоннар аразындағы теелістер ӱчӱн нандырарлар. Тиксі Россиядағы ВЦИОМ-ның пазы Валерий Фёдоровтың танығларынаң наа специальностьты ӱлгӱнің вертикальына кирер ӱчӱн килістіре «пейзаж» тимнелген[3]:
Социальнай архитектура ортызында турча, аның алнында пу сӧс орнына «дисциплиналар аразы» тузаланылған, амды интегрированностьтаңар чоохтанчалар.
Наа специальностьы кирзе, вузтар постарына килістіре компетенцияларға хайығ айландырарлар тіп кӧрілче. Кӧзідімге, МГУ политологияа хайиин айландырар, ВШЭ — медиакоммуникацияларға, РАНХиГС — хазна устанызына.
Ӱгредіг
2025 чылның ӱртӱн айының 1-ғы кӱнінде Россияда пастағызын социальнай архитектураҷа магистр программалары азылғаннар: МГУ-ның политология факультедінде паза РФ-ның правительствозының финанс университедінің социальнай наукалар паза массовай коммуникациялар факультедінде. Ідӧк Россиядағы хазна гуманитарнай университедінде хоза ӱгредіг курстары пол килгеннер.
Ӱгредіг планына социальнай архитектурадағы политика стратегияларынҷа, искіріг-аналитика сопровожденизінҷе дисциплиналар кірчелер. Магистранттар теорияны ӱгренерлер, практиканы иртерлер, политология, социология, коммуникациялар паза халых проекктерінең устағ пілістерін аларлар.
МГУ-ның политология факультедінің деканы Андрей Шутовтың чооғынаң, магистратураны тоосханнары халых, ӱлгӱ паза бизнес аразындағы тоғысты табарлар, чонға тузалығ проекттерні тимнирлер паза аймах социальнай группалар аразындағы палғалысты пӱдірерлер[4].
РФ-ның президентінің устанызының мониторинг сурығларынҷа паза социальнай процесстер анализінҷе пастығы Александр Харичев амғы оңдайларда пілістіг паза анынаң чуртаста тузаланчатхан паза наа сурыныстарға табырах хайчатхан специалисттер кирек тіп искірген[5].
Социальнай архитектура регионнарда
2024 чылда таныхталған Киров городтың 650 чылына ӱлгӱ регионның столицазы «Орыс Севернің ізии» тіп метафораны сағынып алған. Аннаң пеер турист проекттері паза архитектура чарадығлары пу теманаң палғалыстығлар.
Якутияның губернаторы Айсен Николаев саха кинозына уламох хайығ айландырылчатханынаңар искірген. Аның чооғынаң, республика Москва соонаң Россияда сығарчатхан фильмнер хоостыра ікінҷі орында турча.
Мурманск облазында «Северде чуртирға» кампания иртір сыхханнар. Чуртағҷылар пу лозунгха чахсы хайғаннар, регионнын тиліс чолын ідӧк адап салғаннар[6][7].
Алған орын
- ↑ В России впервые стартовали магистерские программы по социальной архитектуре, ВЗГЛЯД.РУ (1 Ӱртӱн айы 2025). Дата обращения: 26 Ӱртӱн айы 2025.
- ↑ Социологи назвали социального архитектора профессией будущего - Российская газета, Российская газета (8 Орғах айы 2025). Дата обращения: 26 Ӱртӱн айы 2025.
- ↑ Экспертиза по любым вопросам, Коммерсантъ (8 Орғах айы 2025). Дата обращения: 26 Ӱртӱн айы 2025.
- ↑ В России впервые стартовали магистерские программы по социальной архитектуре, ВЗГЛЯД.РУ (1 Ӱртӱн айы 2025). Дата обращения: 26 Ӱртӱн айы 2025.
- ↑ В российских вузах впервые начали готовить социальных архитекторов (1 Ӱртӱн айы 2025). Дата обращения: 26 Ӱртӱн айы 2025.
- ↑ В университетах начнут учить на социальных архитекторов, Ведомости (26 Ӱртӱн айы 2025). Дата обращения: 26 Ӱртӱн айы 2025.
- ↑ Наш Север | Благоустройство. nashsever51.ru. Дата обращения: 26 Ӱртӱн айы 2025.