Ада чир-суғ іҷезі (Волгоград)

Рувики тiп сайттаң
Сыныхталған статья
Скульптура
«Родина-мать зовёт!»
Мамаев курган (4).jpg
48°44′32″ с. ш. 44°32′13″ в. д.GЯO
Хазна  Россия
Город Волгоград
Проект авторы Е. В. Вучетич,
Н. В. Никитин
Архитектор Белопольский, Яков Борисович[d] и Дёмин, Вениамин Алексеевич[d]
Тӧстелген кӱні 1959
Строительство 1959—1967 чыллар
Статус Объект культурного наследия народов РФ федеральнай синдегі Объект культурного наследия народов РФ федеральнай синдегі. Рег. № 381410012530236 (ЕГРОКН). Объект № 3410022020 (БД Викигида)
Пӧзии 85 м
Материал Бетон[d] и трос[d]
Сайт stalingrad-battle.ru
Логотип РУВИКИ.Медиа Медиафайлы на РУВИКИ.Медиа

Пу терминнің пасха даа тузалары пар, кӧр. Ада чир-суғ іҷезі (тузалар).

«Ада чир-суғ іҷезі хығырча! скульптура» (орыс. Скульпту́ра «Ро́дина-мать зовёт!») — Мамай кӱргеніндегі «Сталинградтағы чаалазығ Матырларына» хумартхы тас-ансабльының композиция кіні, Волгоградтың паза Волгоград облазының тании. Тилекейдегі иң пӧзік статуяларның пірсі паза Россияның иң пӧзік статуязы полча. «Россияның читі таңнастығ нимезінің» пірсіне саналча[1].

Тиксі чарыдығ

Хумартхы тасты специалисттернің улуғ ӧмезі тимнеен. Аның устағҷылары полғаннар скульптор Евгений Вучетичнең инженер Николай Никитин.

«Ада чир-суғ іҷезі» – «Сталинградтағы чаалазығ Матырларына» хумартхы тастың композиция кіні полча. Ол илеңнепчеткен кип-азахтығ, оң холында тигірзер устап хылысты тутчатхан ипчінің омазын кӧзітче. Чоон статуя Мамай кӱргенінең паза городтың аймахтарынаң, ол санда тастых чиріндегілернең, пӧзік турча. Скульптура, ыырҷыдаң тоғыр пірігіп, оолларын Ада чир-суун арачылирға хығырчатхан ипчі омазын таныхтапча.

Проекттер марии

Сталинградтағы чаалазығ иң хан тӧгілістіг чаалазығларның пірсі паза Илбек Ада чааның танығлығ чардығы полча. Город ӱчӱн чаалазығларда муңар солдат чат халған, аннаңар Сталинградта илбек хумартхы тасты пӱдірер сағыс чаалазығлар соонаңох пол килген. 1944 чылның ӱртӱн айынаң сығара 1945 чылға теере СССР-да иң артых проект марии ирткен. Анда саблығ архитекторлар, ідӧк чаа-чазы почтазынҷа кӧнізінең орамнаң тоғыстарын ысхан таныбас солдаттар араласханнар. Марокко, Шанхай кізілерінің дее тоғыстары кӧрілгеннер. Сағыстар аймах-пасха полғаннар. Кӧзідімге, архитектор Георгий Марцинкевич ӱстӱнде И. В. Сталиннің пӱдізі турчатхан пӧзік колоннаны турғызар сағызын чарытхан. Андрей Буров, тізең, пӧзии 150 метр, тасты хайылдырған танктарнаң иділген пирамиданы пӱдірер сағыстығ полған[2].

Евгений Вучетич пу марығда араласпаан. Ол тустағы чоохтар пастыра, Сталиннең алынҷа тоғазып, проектін ӱзӱрген[2].

Пӱдіріг

Скульптура «Ада чир-суғ іҷезі хығырча!» уғаа аар тимнелген инженер-техника пӱдірии полча. Аны тимниринде аймах областьтардағы кӧп специалисттер араласханнар.

Пӱдіріг тоғыстарын апарар орын городтың иң пӧзік чирінең (102-ҷі пӧзии) 200 метр оортах орында табылған. Аны ӧскірібіскеннер. Монумент 1959 чылдаң сығара сигіс чыл пӱдірілген. 1967 чылның чарыс айының 15-ҷі кӱнінде хумартхы тас пайрамни азылған.

Пастап Вучетич пасха чаа композициязын чайирға тимненген. Хазнаның устағ-пастаа чаратхан пастағы проекті хоостыра, ипчінең хости тізекке тӱскен, хылысты пирчеткен солдат турарға кирек полған. Че пӱдіріг тоғыстары пасталыбысханда, объекттернің чардығы тимде полғанда, Вучетич проектін саңай алыстырыбысхан. Солдат фигуразы чох пол парған, хылыс ипчінің холында пол парған. Кирілген алызығларны скульптор піди чарытхан: Сталинградтағы чаалазығда чаа тоозылбаан, аннаңар солдат пірдеезіне хылысты пир полбасчых Іди Мамай кӱргенінде статуя тӧзіне кӧдірілчеткен, ол тусха тимнел парған, пасхыстар, чох пол парғаннар. Оларның орнына тӧңҷе толғалыстығ чолыҷах позыдылған. Чолыҷах хыринда Совет Союзы Матырларының, Сталинградтағы чаалазығ араласчыларының 37 гранит хумартхы тазы орныхча[1]. Андох 62-ҷі армияның командующайы, Сталинградтағы чаалазығ араласчызы, Совет Союзының Маршалы Василий Чуйковты чыып салғаннар. Кӱргенде, «Ада чир-суғ іҷезі хығырча!» статуя алтында, Илбек Ада чаада ӱреен прай 34 500 солдаттың паза олаңай кізінің сӧӧгі чатча[3]. Хумартхы тастың улии даа алыс парған. Пастағы проектче, скульптура пӧзии 25 метр полған. Соонаң ол 36 метрге чит парған. Никита Хрущевтың чахиинҷа, «Ада чир-суғ іҷезі» 52 метрге теере ӧс парған. КПСС ЦК-ның Пастағы хачызы совет мемориалы Нью-Йорктағы Свобода статуязынаң (46 метр тӧзі чох) хайди даа пӧзік ползын тіп сағынған.

«Ада чир-суғ іҷезі» Совет Союзында тимір-бетоннаң иділген пастағы хумартхы тас полған. Чаа соонаң ол иң ниик турчатхан материал полған. Че аның ӱчӱн пір чыл пазынаң сидіксіністер пасталғаннар. Хумартхы ансабльы азылғаннаң пазағы чылында скульптурада оох чіктер пол килгеннер. Чыл сай скульптураның пазын паза холларын суғны хайы итчеткен нименең чапчаңңар[2].

Ікінҷі сурығ хылыснаң палғалыстығ полған. Пастап ол татабинчатхан молатнаң иділген паза аның тасты титан лизінең тартылған. Че чил ӱбӱрчетсе, хылыс чайхалып, кӱзӱреҷең. 1972 чылда аны ӧнетін тизіктіг молат хылысха алыстырыбысханнар.

Скульптура істінде комнаталарға тӧой улуғ нимес кӧні пулуңнығ уйалар парлар. Фигураның хадыллары Мамай кӱргенінде урылғаннар. Скульптураның пазы, холлары паза шарфы алынҷа чирде урылғаннар. Оларны башня кранынаң турғысханнар. «Ада чир-суғ іҷезі» хумартхы тастың халыны хадыл нимес — 25-30 сантиметрҷе. Конструкция хатығ ползын тіп, 117 арғамҷы системазы тузаланылған. Олар скульптураның пастағы хадылынаң пасти холларына паза шлейфтеріне теере тартылчалар[1].

«Ада чир-суғ іҷезінің» алылған омазы

Кӧп таластар соонда, искусствоведтер пір сағысха килгеннер: Вучетичтің скульптуразы Парижтегі Триумф арказындағы «Марсельеза» барельефіне паза античнай Ника Самофракийскай скульптуразына тӧстенче. Ол палаларын ыырҷылардаң тоғыр кӱрезерге хығырған.

Волгоградтағы статуяның алылған омазы хоостыра аймах сағыстар парлар. Удаа тоғасчатхан версияларның пірсінҷе, скульпторның пӱдізі совет спортсмен-дискоболы [[Думбадзе, Нина Яковлевна|Нина Думбадзени], сырайы – ипчізі Верани. Аймах танығлар хоостыра, Никитин скульптураны Барнаулдағы ӱгретчілер училищезінің студентказы Анастасия Пешкованаң[4], Волгоград чуртағчылары Валентина Изотованаң[5] алай Екатерина Гребневанаң[6]пасхан поларға айабас.

Ӱстің пірсі

«Ада чир-суғ іҷезі» — алынҷа хумартхы тас нимес. Ол композицияның ікінҷі чардығы полча. Андар ідӧк Магнитогорсктағы «Тыл — фронтха» паза Берлиндегі «Чааҷы-позыдығҷы» кірче. Оларны прайзын Чиңіс хылызы піріктірче.

Техника танығлары

Пӱдіріг

Скульптура азынада тыыдылған тимір-бетоннаң иділген. Андар 5500 тонна бетон паза 2400 тонна тимір конструкциязы парыбысхан. Скульптураның тӧзі саналбинча.

Скульптураның иң пӧзік орны — хылыстың пазына читіре тиксі пӧзии — 85 метр, плитазынаң хада — 87 метр. Ипчі пӱдізі 52 метрге читче, ол кізі сынынаң 30 хати кӧпке саналча[1]. Статуя 2 метр пӧзік плитада турча, плита, тізең, 16 метр тирең хазылған тӧзінде турча. Анын ӧӧн чардығы чир алнында, аннанар ол кӧрінминче дее. Хумартхы тастың кӧдірімі — 8 муң азыра тонна.

Пӱдірігнің пик турарын Н. В. Никитин санабысхан. Ол Москвадағы Останкино телебашняны пӱдірген.

Нааҷылааны

2019 чылда нааҷылааны

2009 чылда BBC кӧзідіг корпорациязында «Ада чир-суғ іҷезі», чир алтындағы суғларның ӱчӱн хыйын парыбызып, хорғыс ағылча тіп искірігні сығарған[7]. Ол материалда статуя, тӧзіне тудылбин, анда олаңай ла турча, аның тӧзі уламох хыйын парыбысса, фигура аңдарыл парар тіп искірілген.

2010 чылда хумартхы тас тиксі саринаң істезілген: тимір-бетонын паза аның тӧзін кӧргеннер[8].

2013 чылның от айының пастағы кӱннерінде статуя тӱрчедең аңдарыл парар, аның чуға тӧзі сигіс тонналығ пӱдіріге сыдабас тіп искірілген. Ідӧк бетон хылызын алыстырарға киректелген. Іди нааҷылаҷаң тоғыс паазы саңай ӧс парыбысхан[9].

Тоғыстар проекті сигіс чыл, 2016 чылға теере, тимнелген[10]. 2010 чылның кӱскӱзінде статуя хорғызын хыйыстырар тоғыс апарыл сыххан[8]. 2017 чылда саайлардаң тоғыр тоғыстар апарылғаннар: статуя істіндегі канаттар алыстырылғаннар, ол істінде тыхталған, чарытхы, ӧртті ӱзӱрҷең системалар нааҷылалғаннар.

2019 чылның кӧрік айының сығара 2020 чылның сілкер айына теере статуяның тасты иптелген. Чиңістің 75-ҷі чылына тоғыс иділ парған[11]. Тыхтағ тоғыстары тузында скульптура ибіре 30 хадыл пӱдіріг констукциязы тимнелген. Оларның кӧдірімі 270 тоннаа читкен[12]. Статуяның кірін, торбазын, бетондағы чіктерін чох иткеннер (тиксі узуны 13 км), пастағы ӧӧн айландырғаннар. Татап парған арматура чардыхтары нааҷылалғаннар[13]. Столь масштабная комплексная реставрация памятника проводилась впервые[12].

Пасха статуяларнаң тиңнестіріг

  • «Ада чир-суғ іҷезі хығырча!» скульптура Гиннесс рекордтары киндезіне тилекейдегі иң улуғ (ол туста) скульптура-статуя чіли кирілген[14]. Аның пӧзии — 52 метр, хол узуны — 20 паза хылыстың узуны — 33 метр. Скульптураның тиксі пӧзии — 85 метр. Монумент кӧдірімі — 8 муң тонна, хылыстың — 14 тонна[15].
  • Пасха саблығ скульптураларнаң (постаменттері чох) тиңнестірзе, Свобода статуязының пӧзии 46 метрге читче, орыс. Христос-Искупитель статуяның (Рио-де-Жанейро) — 38 метр, «Рабочий и колхозница»— 25 метр. Пӱдіріл парған тусха «Ада чир-суғ іҷезі хығырча!» скульптура СССР-да ланимес, тилекейде дее иң пӧзік статуя полған. Ол Гиннесс рекордтары киндезіне кирілген. 2018 чылға теере Индияда пӧзии 182 метр орыс. «Статуя единства» пӱдірілгеенҷе, киртініснең палғалыстығ нимес иң пӧзік статуя полған[1]. Амғы туста тилекейдегі турчатхан статуялар аразында иң пӧзік он статуя санына кірче паза Россияда иң пӧзікке саналча[16].
  • Сол саринаң оң саринзар пӧзиинең тилекейдегі иң чоон стуяларнаң тиңнестіріг (ол санда пьедестал): орыс. Статуя Единства, орыс. Будда Весеннего Храма, оырс. Статуя Свободы, Ада чир-суғ іҷезі, орыс. статуя Христа-Искупителя паза «Давид» (Микеланджело).

    Сол саринаң оң саринзар пӧзиинең тилекейдегі иң чоон стуяларнаң тиңнестіріг (ол санда пьедестал): орыс. Статуя Единства, орыс. Будда Весеннего Храма, оырс. Статуя Свободы, Ада чир-суғ іҷезі, орыс. статуя Христа-Искупителя паза «Давид» (Микеланджело).

  • Сол саринаң оң саринзар пӧзиинең Россиядағы иң чоон стуяларнаң тиңнестіріг (ол санда пьедестал): Чиңіс монументі, орыс. Покорителям космоса, I Петрға хумартхы тас (Москва)]], Ада чир-суғ іҷезі, Тоғысчынаң колхозница, Волга-Дон каналы алнындағы Лениге хумартхы тас, Илбек Ада чаа тузындағы Совет Заполярье арачылағҷыларына

    Сол саринаң оң саринзар пӧзиинең Россиядағы иң чоон стуяларнаң тиңнестіріг (ол санда пьедестал): Чиңіс монументі, орыс. Покорителям космоса, I Петрға хумартхы тас (Москва)]], Ада чир-суғ іҷезі, Тоғысчынаң колхозница, Волга-Дон каналы алнындағы Лениге хумартхы тас, Илбек Ада чаа тузындағы Совет Заполярье арачылағҷыларына

Галерея

  • Маньчжурия городтағы (Хыдат) скульптураның хобырылғаны

    Маньчжурия городтағы (Хыдат) скульптураның хобырылғаны

  • Россия Банкының танығлығ тимір ахчазы, 2015 чылның 30 улуғ хырлас айында сыххан.

    Россия Банкының танығлығ тимір ахчазы, 2015 чылның 30 улуғ хырлас айында сыххан.

  • Россия Банкының танығлығ тимір ахчазы, 2013 чылның 22 сілкер айында сыххан.

    Россия Банкының танығлығ тимір ахчазы, 2013 чылның 22 сілкер айында сыххан.

  • Россияның почта блогы России, 2002.

    Россияның почта блогы России, 2002.

  • Волгоград облазының гербі

    Волгоград облазының гербі

  • СССР марказы, 1973

    СССР марказы, 1973

  • СССР-ның почта блогы 1973 ч. 4212 №. Памятник-ансамбль «Сталинградтағы чаалазығ Матырларына»

    СССР-ның почта блогы 1973 ч. 4212 №. Памятник-ансамбль «Сталинградтағы чаалазығ Матырларына»

  • СССР почтазы, 1971

    СССР почтазы, 1971

Алған орын

  1. ↑ 1 2 3 4 5 Мамаев курган. Скульптура «Родина-мать зовет!» // Волгоградская область.
  2. ↑ 1 2 3 «Родина-мать зовет!» 10 фактов о монументе (орыс), culture.ru. Архивке ызылған 29 Кӱрген айы 2018 чылда. Дата обращения: 27 Азығ айы 2017.
  3. ↑ Надежда Кузьмина. 7 малоизвестных фактов о скульптуре «Родина-мать зовет!» // Аргументы и факты. — 2013. — 31 От айы.
  4. ↑ Иванушкина Полина. «Слушайте! Я — Родина-мать!» // Аргументы и факты : газета. — 2013. — № 17 (1694) за 24 апреля. — С. 69.
  5. ↑ Родину-мать зовут Валей. // Волгоград-Инфо (15 Хандых айы 2003). Дата обращения: 17 Чарыс айы 2010. Архивировано из оригинала 28 Хосхар айы 2009 года.
  6. ↑ Галкина Анна. Родина-мать обосновалась на Семи Ветрах (недоступная ссылка — история). // Ваша газета (8 Хандых айы 2011). Дата обращения: 15 Кічіг хырлас айы 2011. Архивировано 4 Азығ айы 2012 года.
  7. ↑ Richard Galpin. Russia's massive leaning statue (англ.) // BBC News. — 2009. — 8 May.
  8. ↑ 1 2 Григорий Стацкий. «Родина-Мать» ушла на «больничный» // V1.ru. — 2010. — 18 Чарыс айы.
  9. ↑ Kirill Braga. Iconic Volgograd Statue Could Collapse At Any Time - Expert (англ.) // RIA Novosti. — 2013. — 10 July.
  10. ↑ А. Серебряков. По колено в лесах: как ремонтируют самый высокий памятник в России. NGS24.ru (29 Хандых айы 2019). Дата обращения: 23 Ӱртӱн айы 2019. Архивировано 23 Ӱртӱн айы 2019 года.
  11. ↑ В Волгограде к 75-летию Победы завершена реставрация скульптуры «Родина-мать». Новости. Первый канал. Дата обращения: 27 Хандых айы 2021. Архивировано 22 Кӱрген айы 2022 года.
  12. ↑ 1 2 А. Ларина. Реставрация монумента «Родина-мать зовет» завершится осенью. RG.ru (25 От айы 2019). Дата обращения: 23 Ӱртӱн айы 2019. Архивировано 23 Ӱртӱн айы 2019 года.
  13. ↑ Тринадцать километров трещин. Реставрация монумента «Родина-мать зовет». РИА Новости (25 Ӱртӱн айы 2019). Дата обращения: 25 Ӱртӱн айы 2019. Архивировано 25 Ӱртӱн айы 2019 года.
  14. ↑ Скульптуре «Родина-мать зовет!» придадут статус особо ценного объекта Архивная копия от 3 Азығ айы 2022 на Wayback Machine
  15. ↑ Памятник "Героям Сталинградской битвы" на Мамаевом кургане в Волгограде. Дата обращения: 3 Азығ айы 2022. Архивировано 3 Азығ айы 2022 года.
  16. ↑ Мария Волуйская. Скульптура «Родина-мать» в цифрах и фактах. Справка // Аргументы и факты : сайт. — 2017. — 15 Чарыс айы.

Ссылкалар

Внешние изображения
Родина-мать
(Сферическая панорама у подножья монумента)
Скульптура Родина-мать зовет

. Мемориальный комплекс Мамаев курган. Дата обращения: 2 Азығ айы 2017. Архивировано из оригинала 5 Азығ айы 2017 года.

Алған орны - https://kjh.ruwiki.ru/w/index.php?title=Ада_чир-суғ_іҷезі_(Волгоград)&oldid=144769