2025 чылның конклавы

Рувики тiп сайттаң
Паба конклавы
за сілкер айы 2025
Айы

Сикстинскай капелла,

Апостол ӧргезі, Ватикан
Ӧӧн сановниктер
Декан Джованни Баттиста Ре
Вице-декан Леонардо Сандри
Камерленго Кевин Фаррелл
Протопресвитер Михаил Мичаи Китбунчу
Протодьякон Доминик Мамберти
Хачызы Илсон де Джесус Монтанари
кӧрік айы 2013

2025 чылның Конклавы (ит. Conclave 2025; англ. Conclave 2025) — 2025 чылның хосхар айының 21-ҷі кӱнінде Паба I Франциск ӱреен соонда наа Рим пабазын табарға чыылған конклав (кардинал-табығҷылар чыылии). Конклав пасталған 2025 чылның сілкер айының 7-ҷі кӱнінде[1][2]. Наа паба, XIV Лев, 2025 чылның сілкер айының 8-ҷі кӱнінде табылған[3].

Конклав

Конклав правилолары

Конклав «Universi Dominici Gregis» Апостол конституциязы оңдайларынҷа хығыртыларға кирек, аны 1996 чылда II Иоанн Павел чарыхха сығарған паза XVI Бенедикт нааҷылаан[4]. Конклав Паба ӱреен соонда алай отставкаа парыбысса, иң асхынах 15 кӱн пазынаң паза Паба престолына вакансия азылғаннаң иң орай 20 кӱн пазынаң иртерге кирек. Ол тустаң ирте арах пастирға чарир, че «прай кардинал-табығҷылар полары пілдістіг поларға кирек»[5].

Конклавта 80 часха читкелек кардиналлар ла (оларны кардинал-табығҷылар чіли пілерге киректер) ӱннерін пирер праволығлар. Паба ӱреен соонда алай отставка парыбысса, Кардиналлар коллегиязының деканы прай кардиналларға Паба ӱреннеңер паза конклавты хығыртардаңар искіріг тарадары ӱчӱн нандырча. Конклавты иртірер ӱчӱн, кардинал-табығҷылар, табырах Ватиканзар киліп, Domus Sanctae Marthae — Ах арығ Петр соборынының хоза пӱдіриинде — тохтирға киректер[6]. Анда кардиналлар тилекейде полчатхан киректердең тастыхтилар — телефоннар, телевизорлар, радио паза газета конклав тузында чарадылбинчалар[7].

Амды кардиналлар коллегиязының деканы 91 частығ Джованни Батиста Ре полча, ол конклавты тимнепче[8].

Конклав алнында прай кардиналлар, ол санда, 80 ас парғаннары ӧӧн паза пос алынҷа «конгрегацияларда» араласчалар. «Ӧӧн конгрегация», хайзына прай кардиналлар кірчелер, «Universi Dominici Gregis» хоостыра «улуғ сурығлар» пӧкче, олох туста «тың улуғ нимес сурығларны, кӱннің сай алай пола-пола пол килчеткеннерін» «пос алынҷа конгрегация» пӧкче.

Ӧӧн конгрегация, ол санда, Сикстинскай капелланы наа Пабаны табығларына тимнир ӱчӱн нандырча, ідӧк — «постарының сын ӱгредиинең, хыйғазынаң, нравственнай авторитедінең сабланчатхан» ікі абысха кардиналларға тигірибтің сидік сурығларынаңар паза пазағы Пабаны табардаңар сағыстарны тимнирге чахығ пирче[5].

Специалисттернің кӧрізінең, 2025 чылнын конклавының ӧӧн сурығларының пірсі секснең палғалыстығ тартыстар полча, Оларны ілезіне сығарары католиктер тигірибінің авторитедін тӱзірче. «Табылар Паба кандидады андағох киректерге тартылбаанына ізеніс пар ба?», — Нотр-Дам университедінде теология профессоры Ульрих Ленер таныхтаан[9].

Конклав кардиналлары кірӧске тӱскен иреннернің хайзын даа таап алар оңдайлығлар, че 1389 чылдаң сығара олар хаҷан даа коллега-кардиналны тапчаңнар. Пабаларның табығларын кӧрчеткен кізілер кандидаттарға нинҷе-дее кардиналны иң килістіре кӧрчелер — ол «папабили», papabile тіп итальян сӧзінің кӧп саны, ол «паба пол полар кізі» чіли тілбестелче. «Папабили» — прессаның спекуляция нимезі полчатханда, позына алынҷа хайығ тартпаан кізіні пабаға табары олаңай кирек поладыр. Іди, папабильлер полбааннар XXIII Иоанн, I Иоанн Павел паза II Иоанн Павел[7].

2025 чылның хосхар айының 21-ҷі кӱніне Римдегі Католиктер тигірибінде 252 кардинал саналча, оларның 135-і — 80 часха читкелек. Олох туста Romano Pontifici eligendo алғаннаң пеер, конклавта иң кӧп 120 кардинал аралазар оңдайлығ[10].

Нинҷе кӱнге конклав узарадылар 2025 чылның хосхар айында пілдістіг полбаан. Кӧзідімге, 1268 чылдағы конклав ікі чыл азыра ирткен[7].

Конклав хрониказы

Конклав 2025 чылның сілкер айының 7-ҷі кӱнінде иртен Пабаның табығларынаңар мессанаң пасталған. Мессаны апарған Кардиналлар коллегиязының деканы Джованни Баттиста Ре[2].

Ах арығ Петрның соборындағы месса 2025 чылның сілкер айының 7-ҷі кӱніндегі Конклав пасталар алнында

Конклавтағы пастағы ӱн пирізі сілкер айының 7-ҷі кӱнінде 17:30 мск ирткен, аның салтары полбаан — Сикстинскай капелла трубазынҷа хара ыс сыххан[11]. Сілкер айының 8-ҷі кӱнінең сығара, кардинал-табығҷылар кӱнде тӧрт хати ӱн пиргеннер, ікі хати иртен паза ікі хати кӱнорте[12].

Ӱн пирізінің ікінҷі чардығы сілкер айының 8-ҷі кӱнінде иртен ирткен, че ідӧк салтарларға ағылбаан[13]. Москва тузынҷа 17:00 часта конклав наа Рим пабазын тапханы пілдістіг пол парған. Сикстинскай капелланың хырындағы трубазынаң ах ыс сыххан[14]. Паба XIV Лев кардинал Роберт Фрэнсис Прево полыбысхан (Robert Francis Prevost) — тархында пастағы понтифик США-даң сыххан. Аның ады «папабильлернің» пастағы он кізі санына кірбеен, аннаңар американ кардинал табылғаны сағыбаан ниме полған.

Папабили 2025

2025 чылдағы СМИ-ларның публикацияларында «Папабильлер» аразында нинҷе-де кізі саналған. Оларның аразында иң удаа адалчатханнары:

Кардинал Пьетро Паролин[ru] (Италия), аны «прайзынаң артых Ватиканның дипломаты» тіп адапчалар. 70 частығ кардинал Франциск Пабаның хазна хачызы полған. 2015 чылда США паза Куба палғалызын амыратхан аразындағы кізі полған, ідӧк 2018 чылда Ватиканнаң Хыдаттың аразындағы чӧптезігні тимнееннер санында полған[15].

Кардинал Луис Антонио Тагле[ru] (Филиппиннер) — инклюзивность паза евангелизация сариндағы кізі, Чоннарның евангелизация Конгрегациязынаң устаҷаң тоғыста опыттығ кізі. 67 частығ кардинал Францисктің чағын кізілерінің киртістіг кізізі полған[9].

Кардинал Петер Эрдё[ru] (Венгрия) — 72 частығ канон правозының учёнайы, кибірліг католиктер ӱгредиине паза доктриналарына тудынча. Аның алнында Европадағы епископтар конференцияларының чӧбінің пазы полған. Ол постта ортодоксальнай позициялары ӱчӱн полған[9].

Кардинал Питер Тарксон[ru] (Гана) — 76 частығ библеист, хыныстығ, нымзах хылыхтығ кізее саналча, че гомосексуализмге, экологияа либеральнай кӧрістері пасха кардиналларнаң, позының хазназындағы епископтарнаң даа тоғырласха ағылча. Олох туста тилекейде пазағы Паба католиктер саны ӧсчеткен Африкадаң табылар тіп кӧп чоох парча. Халғанҷы кӱрең понтифик 492—496 чылларда I Геласий Паба полған, ол бербер чоннаң сыххан[9].

2025 чылның хосхар айының 21-ҷі кӱніне хазналар паза регионнар пастыра конклав пӱдізі
     Италия 17
     Халған Европа 36
     Алтынзархы Америка 20
     Ӱстӱнзархы Америка 17
     Африка 18
     Азия 23
     Океания 4
Прай табығҷылар саны 135

Алған орын

  1. ↑ Conclave to elect new pope to start on May 7, source says (англ.). Reuter's (28 Хосхар айы 2025).
  2. ↑ 1 2 Pro eligendo Pontifice: выборы Папы – это возвращение Петра - Vatican News (7 Сілкер айы 2025). Дата обращения: 7 Сілкер айы 2025.
  3. ↑ Кардиналы на конклаве избрали нового папу римского, Interfax.ru (8 Сілкер айы 2025). Дата обращения: 8 Сілкер айы 2025.
  4. ↑ Losacco, Riccardo Maria. Что такое Конклав и как избирается новый Папа?, Agenzia Nova (21 Хосхар айы 2025). Дата обращения: 21 Хосхар айы 2025.
  5. ↑ 1 2 Cindy Wooden. Pope Francis has died. Here’s what happens next. - OSV News (амер. англ.). www.osvnews.com (21 Хосхар айы 2025). Дата обращения: 21 Хосхар айы 2025.
  6. ↑ Papal Conclave: how the next pope is elected, Theos Think Tank (24 Азығ айы 2025). Дата обращения: 21 Хосхар айы 2025.
  7. ↑ 1 2 3 How is a new pope chosen? The papal conclave process explained., Business Insider (21 Хосхар айы 2025). Дата обращения: 21 Хосхар айы 2025.
  8. ↑ What happens after a Pope dies: The Vatican’s process of papal succession explained - CNBC TV18, CNBCTV18 (21 Хосхар айы 2025). Дата обращения: 21 Хосхар айы 2025.
  9. ↑ 1 2 3 4 The Next Pope: Who Are The Frontrunners to Succeed Pope Francis? (англ.). The Newsweek (21 Хосхар айы 2025).
  10. ↑ Here's how a conclave elects a new pope | CBC News, CBC. Дата обращения: 21 Хосхар айы 2025.
  11. ↑ Первое голосование на выборах Папы Римского не принесло результата, TACC. Дата обращения: 7 Сілкер айы 2025.
  12. ↑ Sistine Chapel prepared to host Cardinals for conclave on May 7 - Vatican News (3 Сілкер айы 2025). Дата обращения: 7 Сілкер айы 2025.
  13. ↑ Второй тур голосования на конклаве не привел к избранию Папы Римского, TACC (8 Сілкер айы 2025). Дата обращения: 8 Сілкер айы 2025.
  14. ↑ В Ватикане избрали нового папу римского, Коммерсантъ (8 Сілкер айы 2025). Дата обращения: 8 Сілкер айы 2025.
  15. ↑ Who will the next pope be – and how are they chosen?, The Week (5 Хосхар айы 2023). Дата обращения: 21 Хосхар айы 2025.
Алған орны - https://kjh.ruwiki.ru/w/index.php?title=2025_чылның_конклавы&oldid=146404