Чоннар аразындағы кино кӱні
| Чоннар аразындағы кино кӱні | |
|---|---|
 GPT-5.1 кӧріміндегі Чоннар аразындағы кино кӱні | |
| Тип | Пічікке кирілбеен, чоннар аразындағы |
| Тузазы | Кинематограф искусствозын таныхтиры паза кино индустриязының саблығ кізілерін аарлап-чеестирі |
| Таныхталчатхан орны | Тиксі тилекейде |
| Кӱні | Улуғ хырлас айының 28-ҷі кӱні |
| Таныхталчатханы | Кинолар кӧзідіглері, фестивальлар, ретроспективалар, фильмнернің пастағы кӧзідіглері, кӧзідіглер, мастер-класстар, лекциялар |
| Кибiрлер | Классика фильмнерін кӧзідері, кинематографисттерні чеестирі, сыйыхтас, кинотеатрларнаң культура кіннерінде ӱлӱкӱнге чарыдылған мероприятиелерні иртірері |
| Палғалыстығ |
Люмьер харындастарның чон алнына сығарылған пастағы кино сеанзы (1895 чылның улуғ хырлас айының 28-ҷі кӱні) Россия кинозының кӱні (орғах айының 27-ҷі кӱні) |
Чоннар аразындағы кино кӱні (орыс. Междунаро́дный день кино́) — кинематографтың прай кізілерінің паза аны паалап пілчеткен кізілернің пічікке кирілбеен ӱлӱкӱні, чыл сай тиксі тилекейде улуғ хырлас айының 28-ҷі кӱнінде таныхталча. 1895 чылда Парижте тархында пастағызын на киноның ахчаа кӧзіділгеніне чарыдылған[1].
Тархын паза тиліс
Ӱлӱкӱннің тӧстелгені
Кинематографнаң айғасхан пастағы кізілер француз сынағҷылар Огюст паза Луи Люмьер харындастар полғаннар. 1895 чылның азығ айының 13-ҷі кӱнінде хыймаранчатхан хоостарны суурчатхан паза кӧзітчеткен постары сағын таап алған «Синематограф» аппаратха патент алғаннар. Томас Эдисонның посха кӧрерге кӧріл парған алнындағы кинетоскобынаң пасха Люмьерлернің аппарады фильмні кӧп чонға улуғ экранда кӧзідерге оңдай пирген[2][3]. Пастағы чабых кӧзідіг 1895 чылның кӧрік айының 22-ҷі кӱнінде нанҷылар аразында ирткен. Анда «Выход рабочих с фабрики Люмьер» хысхаҷах фильм кӧзіділген. Киноның тӧреен кӱніне, тізең, 1895 чылның улуғ хырлас айының 28-ҷі кӱні саналча: пу кӱнде Парижтегі Капуцинок бульварының «Гран-кафе» оразында Люмьер харындастар пастағызын на ахчаа кино кӧзіткеннер. Кӧрігҷілер нинҷе-де хысха фильмнең танысханнар, ол санда «Прибытие поезда на вокзал Ла-Сьота»[2].
Чоннар аразындағы кино кӱні пічікке кирілбеен кӱн, аны пір дее чоннар аразындағы пірігіс тӧстебеен. Ӱлӱкӱн кинематографисттернің паза киноның энтузиасттарының пастаанаң пол килген. Пола-пола улуғ хырлас айының 28-ҷі кӱнін кинематографтың тӧреен кӱні чіли таныхтир кибір тиксі тилекейҷе тарадылған[4].
Таныхтаҷаң кибірнің тилізі
XX чӱс чылда улуғ хырлас айының 28-ҷі кӱні, мӱчелге пічік хоостыра кирілбеен кӱн полза даа, ретроспективалар, лекциялар, чайаачы иирлер оңдайынаң таныхталған. Пу кӱнде киноның пастағҷыларын сағысха киріп, ідӧк тоозылчатхан кино чылының салтарын итчеңнер.
XX чӱс чылның ікінҷі чардығында хазналарның кӧп сабазында киноның пос национальнай кӱннері тӧстел сыхханнар, олар удаа орындағы кинематографтың тархынының ӧӧн киректерінең палғалыстығ полғаннар. СССР-да 1980 чылда Совет кинозының кӱні тӧстелген, соонаң ол Россия кинозының кӱні адал сыххан, орғах айының 27-ҷі кӱнінде таныхталча[5].
XXI чӱс чылда социальнай сетьтер, онлайн-кинотеатрлар паза стриминг платформалары пастыра ӱлӱкӱнні кӧп чон таныхтап сыххан: пу кӱнде чӧрімнер, виртуальнай фестивальлар паза аймах ӱзӱріглер иртірілчелер[6][7].
Таныхтиры
Чоннар аразындағы кино кӱні тынағ кӱні нимес, че аны тилекейнің кӧп хазналарында таныхтапчалар. Ӱлӱкӱнде кинофестивальлар, классика фильмнерінің ретроспектива кӧзідіглері, ӱлӱкӱнге чарыдылған кӧзідіглер, индустрияның ӧӧн кізілерінің лекциялары паза мастер-класстары иртчелер[4].
Россияда
Россияның килкім кинотеатрлары Чоннар аразындағы кино кӱніне хазнада суурылған наа фильмнерні кӧзітчелер, совет паза Россия кинематографының классика ретроспективаларын тимнепчелер. Культура кіннері, музейлер паза библиотекалар кинематографтың тархынына чарыдылған ӧнетін кӧзідіглер, лекциялар паза кӧзідіглер иртірчелер. Телевидение пастыра пу кӱнде саблығ режиссёрларның паза актёрларның чайаачызынаңар фильмнер паза документальнай программалар кӧзідіге сығарылчалар[4].
Орғах айының 27-ҷі кӱнінде таныхталчатхан Россия кинозының кӱнінде кино искусствозының саблығ кізілерін пайрамни сыйыхтарнаң таныхтапчалар, ідӧк кӧрігҷілерге аймах чӧрімнер кӧріл парғаннар, ол санда ада чирінде суурылған фильмнернің тикке кӧзідіглерін иртірчеткен «Кино хараазы» чӧрім[5].
Тилекейде
Улуғ хырлас айының 28-ҷі кӱнінде Францияда Люмьер харындастарның ис-пайына чарыдылған мероприятиелер иртчелер. США-да Голливудта сыххан саблығ фильмнер кӧзіділчелер паза пайрамни сыйыхтас чӧрімнері иртчелер. Тилекейдегі иң килкім кино индустриялығларның санындағы Индияда улуғ хырлас айының 28-ҷі кӱнінде национальнай паза хырығ озариндағы саблығ фильмнерні чонға кӧзітчелер. Италияда ӧӧн хайығ ӱгредіг чардығына салылча: кинематографисттер чолын наа ла пастапчатхан улусха режиссураҷа паза актёр узынҷа мастер-класстар иртірілчелер.
Алған орын
- ↑ Международный день кино, РИА Новости. Дата обращения: 5 Улуғ хырлас айы 2025.
- ↑ 1 2 Братья Люмьер: история изобретения кинематографа, Парламентская газета. Дата обращения: 5 Улуғ хырлас айы 2025.
- ↑ Краткая история кино – основные особенности ранних периодов развития киноискусства - ТВТОК. tvtok.ru. Дата обращения: 21 Кічіг хырлас айы 2025.
- ↑ 1 2 3 28 декабря — Международный день кино: история и традиции праздника, Известия (27 Улуғ хырлас айы 2024). Дата обращения: 5 Улуғ хырлас айы 2025.
- ↑ 1 2 27 августа — День российского кино: история, традиции, интересные факты, Известия (26 Орғах айы 2025). Дата обращения: 5 Улуғ хырлас айы 2025.
- ↑ Прощай, пленка: краткая история цифрового кино. Искусство кино. Дата обращения: 5 Улуғ хырлас айы 2025.
- ↑ Статьи - Кино XXI века: тенденции и перспективы. РЕВИЗОР.РУ. Дата обращения: 5 Улуғ хырлас айы 2025.
Ссылкалар
 |
|---|
