Чоннар аразындағы анимация кӱні
| Чоннар аразындағы анимация кӱні | |
|---|---|
| | |
| Тип | Профессия ӱлӱкӱні |
| Закон хоостыра | англ. International Animation Day |
| Ідӧк | орыс. Тиксі тилекейдегі анимация кӱні |
| Тузазы | Культураа паза халыхха теелчеткен анимация искусствозының аймах стильлеріне паза техникаларына чонның хайиин тартары, ідӧк анимация индустриязының чидіглерін улуғлиры. |
| Тӧстелген | 2002 чылда ЮНЕСКО |
| Тӧстегҷі | Чоннар аразындағы анимация кинозы ассоциация |
| Таныхталчатхан орны |
|
| Кӱні | Чарыс айының 28-ҷі кӱні |
| Палғалыстығ | 1892 чылның чарыс айының 28-ҷі кӱнінде Гревен Эмиль Рейно музейде пастағызын на праксиноскопта кӧрігҷілерге «оптическай театр» — «Пантографические панорамы» (мультфильм) — кӧзіт пирген. |
Чоннар аразындағы анимация кӱні (орыс. Международный день анимации, англ. International Animation Day) — анимациянаң паза мультипликация искусствозынаң палғалыстығ кізілернің чоннар аразындағы ӱлӱкӱні. Чыл сай чарыс айының 28-ҷі кӱнінде таныхталча.
Тархын
1877 чылның от айының 20-ҷі кӱнінде Францияда хоосчы паза сынағҷы Эмиль Рейно Француз академиязының кізілері алнында чоох тутхан, аның тузында ол пос иткен праксиноскопты кӧзіт пирген. Ол аппарат печенье коробказынаң паза кӧріндестіг барабаннаң иділік полған, анзы ӧтіре кӧрінчеткен лентада тибірепчеткен фигураларға тӧӧй фаза хоостарын кӧрерге оңдай пирген. Олох чылның орғах айының 30-ҷы кӱнінде ол аппарат патент алған[1].
1892 чылның чарыс айының 28-ҷі кӱнінде Гревен музейіндегі «Фантастика кабинеді» залда Эмиль Рейно праксиноскопта пастағызын на чонға «оптика театрын» кӧзіт пирген. Ол «пантография панорамалары» (экранда хыймырапчатхан хоостар — «Кружка пива», «Бедный Пьеро» «Клоун с собаками» мультфильмнер) полған[1][2].
2002 чылда Парижте ЮНЕСКО-ның Чоннар аразындағы анимация кинозы ассоциациязының пастаанаң «Чоннар аразындағы анимация кӱні» тӧстелген. Аны таныхтаҷаң кӱнге чарыс айының 28-ҷі кӱні алылған. Ол Эмиль Рейноның анимациязын пастағызын кӧзіткенінең 110 чыл толчатханына чарыдылған[1].
Тӧстелген кӱннің ӧӧн пӧгіні культураа паза халыхха теелчеткен анимация искусствозының аймах стильлеріне паза техникаларына чонның хайиин тартары, ідӧк анимация индустриязының чидіглерін улуғлиры полча[3].
2002 чылның чарыс айының 28-ҷі кӱнінде пастағызын на «Чоннар аразындағы анимация кӱні» таныхталған.
Плакаттар
Чыл сай «Чоннар аразындағы анимация кӱніне» Чоннар аразындағы анимация кинозы аасоциацияның хығыртиинаң саблығ хоосчы-аниматорларның пірсі плакат тимнепче. Кӧзідімге, 2022 чылда плакатты Чехиядағы аниматор паза кинорежиссёр Михаэла Павлатова тимнеен. Плакатта кізілернең аң-хустар кӧзіділік полған[1].
Мероприятиелер
«Чоннар аразындағы анимация кӱнінде» мындағ мероприятиелер иртірілчелер[1]:
- анимациялар кӧзідіглері;
- семинарлар паза конференциялар;
- кӧзідіглер паза пасхазы.
«Чоннар аразындағы анимация кӱніне» чыл сай тилекейнің 104 хазназының хоосчы-аниматорлары, ӱлӱкӱнні таныхтаҷаң кӱнде тоғыстарны кӧзідер ӱчӱн, пос фильмнерінің программаларынаң алысчалар[4].
Россияда
2007 чылның чарыс айының 28-ҷі кӱнінде Россияда пастағызын на «Чоннар аразындағы анимация кӱні» таныхталған. Ӧӧн мероприятиелер Санкт-Петербургта ирткеннер. Программа режиссёр-аниматор, «Пилот» анимация студиязының тӧстегҷізі А. М. Татарскийнің хумартхызына чарыдылған («Пластилиновая ворона», «Следствие ведут Колобки», «Падал прошлогодний снег»)[1].
2020 чылда Санкт-Петербургта «Ленфильм» киностудияда «Ленфильм-клуб» хоостыра режиссёр И. В. Евтееванаң чайаачы тоғазығ ирткен, ідӧк аның «Авентур» тоғызы кӧзіділген[5].
2025 чылда Москвада ВДНХ-да «Союзмультпарк» мультимедия кінінде ӱлӱкӱнге чарыдылған программа тимнелген. Аның хоостыра «Союзмультфильм» киностудияның анимация матырлары шоу кӧзіт пиргеннер, хынған матырны тимнирінҷе «Фотобутафория» мастер-клазы, «Анимация матырын тілирі» ойын ирткен. Киноның ӧӧн хазна музейінде «Гофманиада» кӧклолер мульфильмі кӧзіділген, А. К. Петровтың анимация фильмнерінің кӧзідии ирткен. Анда аниматорның пос чыындызының паза музейнің чыындызының 200 азыра тоғызы чон алнына сығарылған: фильмнер кизектері, графика тоғыстары, анимация хоостарына этюдтар. «Азербайджан» 14 № павильонның оранжереязында High Time Orchestra «Вселенная Disney» ойыны ирткен[6].
Фестиваль
Пу кӱнге чарыдылып чыл сай Мультфильмнернің улуғ фестивальы иртче (Москва, Воронеж, Иркутск, Красноярск, Нижний Новгород, Хабаровск, Норильск, Тольятти, Липецк). Фестивальда фильмнер, хысхаҷах анимацияларның тема хоостыра программалары тимнелчелер, саблығ хоосчыларнаң паза режиссёрларнаң тоғазығлар, анимацияның аймах техникаларынҷа мастер-класстар иртчелер. Прай мероприятиелерні Россияның культура министерствозы иртірген[1].
2020 чылда мероприятиелер онлайн оңдайнаң ирткеннер[1].
2021 чылда ікі оңдайнаң[1]:
- Кічіг хырлас айында онлайн-кӧзідіглер полғаннар.
- Улуғ хырлас айының 1-15 кӱннерінде мероприятиелер Москваның 30 ачығында ирткеннер, анда 30 муң азыра кізі араласхан. Кӧзідіглер «multfest.online» онлайн-платформада ирткеннер (тиксі тилекейдегі 350-ҷе мультфильм кӧзіділген, оларны 250 муң кізі кӧріп алған). YouTube-каналда 20 тоғазығ ирткен, анда аймах хазналарның 100 режиссёры араласхан.
2022 чылда Москвада чарыс айының 27-ҷі кӱнінең сығара кічіг хырлас айының 7-ҷі кӱніне теере «multfest.online» платформада марығ программазының 300 фильмі кӧзіділген (толдыра мультфильмнер, автор анимациязының кӧзідіглері, олғаннарға паза іҷе-пабаларға улуғ программа). КАРО паза Москино, «Иллюзион» кинотеатрларында, Третьяковскай галереяда, 2 филармонияда паза пасха орыннарда кинолар кӧзіділгеннер[1].
Палғалыстығ киректер
- 2005 чылдаң сығара Россияда чыл пічікке кирілбеен «Мультипликация кӱні» таныхталча. Ол орғах айының 30-ҷы кӱніне килісче (пу кӱнде Эмиль Рейно праксиноскопха патент алған). 2005 чылның орғах айында Россияның Кинематографисттер пірігізі, анимация студиялары, СМИ-лар, интернет-сайттарның устағ-пастағлары пу кӱнні пічік хоостыра иртірер ӱчӱн пір муң азыра кізінің хол салғанын чыып алғаннар. 2006 чылда Россиядағы Анимация кинозының ассоциацияның чӧбі ӱлӱкӱнні тӧстеп алар ӱчӱн РФ-ның Культура министерствозынзар хатап айланыс ысхан[7].
- 2022 чылда «Россия анимациязының кӱні» тӧстелген, ол чыл сай хосхар айының 8-ҷі кӱнінде таныхталча — пу кӱнде 1912 чылда хазнада пастағызын на В. А. Старевичтің «Прекрасная Люканида» мульпликация кӧклӧлер фильмінің кӧзідии ирткен[8].
Саблығ аниматорлар
- Уолт Дисней: Микки Маус матырлығ пастағы табыстығ анимацияны чайап салған. Ӧңніг пастағы толдыра «Белоснежка и семь гномов» мультфильні тимнеп салған, аның ӱчӱн 8 Оскар (1 улуғ, 7 кічіг) алған. Пу индустрияда стандартха алылған анимация оңдайларын тӧстеп алған. Анимация контентін тӧстирінҷе студияны азып алған[3][4].
- Хаяо Миядзаки: Studio Ghibli студияның тӧстегҷізі полча. Философия сағыстығ, культура кибірлерін кирчеткен анимация фильмнерін чайап салған («Унесённые призраками», «Принцесса Мононоке» паза пасх.)[3].
- Джон Лассетер: Pixar Animation Studios студияның тӧстегҷізі полча, компьютер графиказының анимациязында тоғынған («История игрушек», «Тачки», «Корпорация монстров»)[3].
- И. А. Ковалёв: «Пилот» хоос студиязының тӧстегҷізі полча (Симпсоны, 1991 чыл — хоосчы-мультипликатор)[3].
Чапсых танығлар
- 1906 чылда Россия империязында кино паза мультипликация фильмнерінің пастағы режиссёры А. В. Ширяев 12 кӧклӧ-матыр ойнапчатхан пастағы мультфильмні кӧзіт пирген[4].
- 1936 чылда Москвада «Союзмультфильм» киностудия азылған[4].
- 1995 чылда Уолт Дисней киностудиязы «Тарзан» мультфильмні чайап салған, мультипликацияның тиксі тархынында ол иң аарлығ пол парған, аны тимниріне 145 млн азыра доллар хорадылған[9].
- 1995 чылда «История игрушек» тіп пастағы компьютер мультфильмі тимнел парған[9].
- 2011 чылда Москвада хазнадағы иң килкім анимация музейі азылған — Анимация кинозының музейі[4].
- 2007 чылда Скрудж Макдак мультфильмнің матырына Глазго муниципалитеді «Городтың аарластығ чуртағҷызы» ат пирілген[9].
- «Рататуй» фильмнің Реми матырының идінде 1,15 млн сас хоосталых (кізінің 110 муңнаң аспинча)<ref
Алған орын
- ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Международный день анимации, РИА Новости (28 Чарыс айы 2022). Дата обращения: 28 Кічіг хырлас айы 2025.
- ↑ Международный день анимации, Издательство AST. Дата обращения: 28 Кічіг хырлас айы 2025.
- ↑ 1 2 3 4 5 День анимации: история и значение - Школа анимации "Медиа Основа" (англ.). animation-school.pro. Дата обращения: 27 Кічіг хырлас айы 2025.
- ↑ 1 2 3 4 5 Всемирный день анимации 28 октября. www.izocenter.ru. Дата обращения: 27 Кічіг хырлас айы 2025.
- ↑ На «Ленфильме» отметят Международный день анимации. spbvedomosti.ru. Дата обращения: 28 Кічіг хырлас айы 2025.
- ↑ На ВДНХ подготовили программу ко Дню анимации. ВДНХ. Дата обращения: 27 Кічіг хырлас айы 2025.
- ↑ День Мультипликации, 30 августа. ulin.ru. Дата обращения: 28 Кічіг хырлас айы 2025.
- ↑ Международный день анимации отмечают 28 октября. Дата обращения: 28 Кічіг хырлас айы 2025.
- ↑ 1 2 3 Вначале было чудо: Всемирный день анимации отмечает день рождения, ему исполнилось 130 лет – Учительская газета, Учительская газета (27 Чарыс айы 2022). Дата обращения: 28 Кічіг хырлас айы 2025.