Тиксі тилекейдегі туризм кӱні

Рувики тiп сайттаң
Тиксі тилекейдегі туризм кӱні
Туристы фотографируются в храме.jpg
Тип Профессия ӱлӱкӱні
Закон хоостыра англ. World Tourism Day
Ідӧк орыс. Туризм кӱні
Тузазы Туризмнеңер чарыдары, пірге сағыстығ хазналарның экономика тилізіне хозымын тарадары паза чоннар аразындағы палғалысты тилідері
Тӧстелген 1979 чыл
Тӧстегҷі Тиксі тилекейдегі турист пірігізі
Таныхталчатхан орны Earth flag PD.jpg Чоннар аразындағы кӱн
Кӱні Ӱртӱн айының 27-ҷі кӱні
Палғалыстығ 1970 чылның ӱртӱн айының 27-ҷі кӱнінде Тиксі тилекейдегі турист пірігізінің уставы алылған.
Логотип РУВИКИ.Медиа Медиафайлы на РУВИКИ.Медиа

Тиксі тилекейдегі туризм кӱні (орыс. Всемирный день туризма, англ. World Tourism Day) — туризм киреенең палғалыстығ чоннар аразындағы профессия ӱлӱкӱні. Чыл сай 1980 чылның ӱртӱн айының 27-ҷі кӱнінең сығара таныхталча. 1983 чылдаң сығара — Россияда. Ӱлӱкӱнні Тиксі тилекейдегі турист пірігізінің Ӧӧн ассамблеязы тӧстеп алған.

Тархын

1925 чылда Гаагада  (орыс) (рус. Пічікке кирілген турист пірігістерінің чоннар аразындағы конгрезі тӧстелген. Аның пӧгіні — туризмні, парысты паза аймах хазналарның экономиказынаң палғалыстығ оңдайларны тилідері. 1967 чылда пірігіс Пічікке кирілген турист пірігістерінің чоннар аразындағы пірігізі адал парған. 1974 чылда Тиксі тилекейдегі турист пірігізі (ВТО)[1].

1971 чылда Нигериядағы туризм тилізі корпорациязының устағҷызы Игнациус Атигби «Тиксі тилекейдегі туризм кӱнін» тӧстебізер чӧпнең сыххан[2].

1979 чылда Испаниядағы Торремолиноста  (орыс) (рус. ВТО-ның Ӧӧн ассамблеязы «Тиксі тилекейдегі туризм кӱнін» тӧстеп алған. Таныхтаҷаң кӱнге ӱртӱн айының 27-ҷі кӱні алылған[1]:

1970 чылның ӱртӱн айының 27-ҷі кӱнінде Тиксі тилекейдегі турист пірігізінің уставы алылған.

Ӱлӱкӱннің пӧгіні — туризмнеңер, аның тилекейдегі экономикаа тузазын чонға чарыдары, аймах хазналар аразындағы чоннар палғалызын тилідері. Ідӧк пу кирекнең айғасчатхан тоғынҷыларны аарлап-чеестирі полча[1].

1980 чылның ӱртӱн айының 27-ҷі кӱнінде пастағызын на «Тиксі тилекейдегі туризм кӱні» таныхталған[2].

1997 чылның чарыс айында Стамбулда ВТО-ның Ӧӧн ассамблеязының XII чыылиинда чыл сай пайрамны тимнепчеткен хазнаны турғысчаң чарадығ алылған. Ол чоннар аразындағы синде иртірілчеткен ӧӧн пайрамнарның партнёры поларға кирек[2].

1983 чылдаң сығара «Тиксі тилекейдегі туризм кӱні» СССР-да таныхтал сыххан стал[1].

СССР-ның 4794 № почта марказы, 1977 чыл, Туризм СССР-дағы Олимпиада таниинда

Палғалыстығ кӱннер

Туризмнең палғалыстығ чоннар аразындағы профессия кӱннері:

  • Тиксі тилекейдегі экскурсовод кӱні (азығ айының 21-ҷі кӱні);
  • Памятниктер паза тархын орыннарының чоннар аразындағы кӱні (хосхар айының 18-ҷі кӱні);
  • Чоннар аразындағы музейлер кӱні (сілкер айының 18-ҷі кӱні).

Статистика

2023 чылда Euromonitor International компания иң кӧп туристтер пол парчатхан ӱс хазнаның рейтингін тимнеп салған[2]:

  1. Стамбул (Турция): 20 млн азыра кізі пол парыбысхан;
  2. Лондон (Великобритания): 19 млн-ҷа кізі пол парыбысхан;
  3. Дубай (Піріккен Араб Эмираттары): 17 млн-ҷа кізі пол парыбысхан.

Олох чылда Россиядағы туриндустрия пірігізі хазнада істіндегі туризм хоостыра иң кӧп туристтер пол парчатхан ӱс городтың рейтингін тимнеп салған[2]:

  1. Краснодар крайы (44 %);
  2. Кавказтағы Минерал Суғлары (21 %);
  3. Абхазия (12 %);

2024 чылда, UN Tourism (ВТО) сан пирізі хоостыра, хырығ озаринзар чорыхха 790 млн азыра турист сыххан (иң кӧп Катарзар, Албаниязар, Саудовскай Аравиязар, Танзаниязар чӧргеннер)[3].

Ат туризмі. Туристтер отряды Туюк ойның иністерінде (Шебалин аймағы, Алтай Республика)

Кӱннің ӧӧ

«Тиксі тилекейдегі туризм кӱнінің» пічікке кирілген ӧӧ — кӧк (талай паза тигір ӧӧ кізінің кӧңніне чахсы теелче)[2].

Кӱннің девизі

Тиксі тилекейдегі туристтер пірігізі ӱлӱкӱннің ӧӧн сағызын полған на чыл чарлапча:

  • 1980 — Туризмнің культура ис-пайының хайраллирына, амыр хоныхха паза удур-тӧдір пілізеріне хозымы
  • 1981 — Туризм паза чуртас качествозы
  • 1982 — Чорыхтың артығы: чахсы аалҷылар паза чахсы ээлер
  • 1983 — Чорыхтар паза тынағ кӱннері — прайзының правозы ла нимес, ідӧк нандырии полча
  • 1984 — Туризм чоннар аразында удур-тӧдір пілізері, амыр чуртиры паза палғалыс тудары ӱчӱн
  • 1985 — Чииттер туризмі: культура паза тархын ис-пайы амыр чуртас паза ынархас ӱчӱн
  • 1986 — Туризм — тиксі тилекейде амыр хоных полар ӱчӱн чуртас кӱзі
  • 1987 — Туризм тиліс ӱчӱн
  • 1988 — Туризм: ӱгредіг прайзына
  • 1989 — Туристтернің пос алынҷа чорыхха сыхханы наа тилекейні тӧстепче
  • 1990 — Туризм — санға алылғалах индустрия, чуртасха кирер сервис. («Гаагадағы Туризм Декларациязы»)
  • 1991 — Палғалыс, искіріг паза ӱгредіг: туризмнің ӧӧн тиліс кӧстеглері
  • 1992 — Туризм: социальнай паза экономика саринаң пір чӧптіг поларын паза чоннарны таныстырчатхан ӧзіс кӧстее
  • 1993 — Туризмні тилідері паза ибіркі чир-чайаан хайраллиры: ӱр ынағ чуртасха удур
  • 1994 — Пӧзік устығ тоғынҷылар, качестволығ туризм
  • 1995 — ВТО: тилекей туризмнінің службазында 20 чыл
  • 1996 — Туризм — улуғлас паза амыр хоных факторы
  • 1997 — Туризм: чибіргі пір чӱс чылдағы тоғыс орыннарын пирҷең паза ибіркі чир-чайаанны хайраллаҷаң улуғ кӧстег
  • 1998 — Хазна паза кізі холындағы палғалыс: туризмні тилідер паза алғыдар оңдай * 1999 — Туризм: тилекей ис-пайын наа муң чылға хайраллиры
  • 2000 — Технология паза чир-чайаан: чибіргі пір чӱс чылдағы туризмнің ікі аар пӧгіні * 2001 — Туризм: цивизизациялар аразындағы амыр хоныхха паза чоох алызарына хығырығ
  • 2002 — Экотуризм — пик тиліске чол
  • 2003 — Туризм — чуға чуртастаң тоғыр кӱрезер оңдайы, тоғыс орыннарын тӧстирі паза чонның удур тӧдір пілізерін пиктирі
  • 2004 — Спорт паза туризм: удур-тӧдір пілізеріне, культураа, халых тилізіне кирек ікі кӱс
  • 2005 — Чорыхтар паза транспорт: Жюль Верннің сағынған сағыстарынаң 21 чӱсч чылның сын чуртазына
  • 2006 — Туризм пайытча
  • 2007 — Туризм ипчілерге ізіктер асча
  • 2008 — Туризм климат алызығларына тимде
  • 2009 — Туризм — аймах полчатханының чидии
  • 2010 — Туризм пайытча
  • 2011 — Туризм кульутраларны піріктірче
  • 2012 — Туризм паза пик энергетика
  • 2013 — Туризм паза суғ ресурсары: пістің пірге алнындағы чуртазыбысты хайраллиры
  • 2014 — Туризм паза общиналар тилізі
  • 2015 — Пір миллиард турист — пір миллиард оңдай
  • 2016 — Туризм прайзына — Туризм прайзына азылчатханын сыйыхтиры
  • 2017 — Пик туризм — тиліс тирии
  • 2018 — Туризм паза саннығ алызығ
  • 2019 — Туризм паза тоғыс орыннары: прайзына артых алнындағы чуртас
  • 2020 — Аал паза экология туризмі
  • 2021 — Туризм инклюзия ӧзізіне
  • 2022 — Туризмнеңер наа оңнағ
  • 2023 — Туризм паза кӧк от инвестициялар
  • 2024 — «Туризм паза тилекей» (Грузия);
  • 2025 — «Туризм паза пик алызығ» (Малакка, Малайзия)[4].
Саналығ чылҷаң туризм. ТАКТ клубтың туристтері (Томск) Тигір Тіс сынҷа (Поднебесные Зубья) саналығ чорыхта.

Чахығлар

Чыл сай «Тиксі тилекейдегі туризм кӱні» кӱнде ООН-ның Ӧӧн хачызы тилекейҷе чахығлар сығарча:

Туризм чонны піріктірче.

Пӱӱн, Тиксі тилекейдегі туризм кӱнінде, туризмнің паза тилекейнің тирең палғалызынаңар сағынчабыс. Туризм хонҷыхтар аразындағы экономика палғалызын тыыдар оңдайлығ, хада-пірге тудынарға паза амыр тилісті апарарға полысча. Туризмнің тузазын таныхтаза, чорыхта нандырығлығ тудынаалар, культуралар паза чоннар аразында удур-тӧдір улуғлас ползын.

Амыр хоных паза прайзы ӧңненісте чуртир ӱчӱн хада туризм пирчеткен оңдайларнаң тузалан поларбыс.Антониу Гутерриш, 2025 год, [5]

Мероприятиелер

«Тиксі тилекейдегі туризм кӱнінде» мындағ мероприятиелер иртчелер[6]:

  • экскурсиялар,
  • кӧзідіглер,
  • мастер-класстар,
  • концерттер,
  • чӧрімнер,
  • фестивальлар,
  • спорт марығлары
  • турист компанияларының тоғынҷыларын аарлап-чеестирі,
  • конференциялар паза семинарлар паза пасх.

2025 чылда Малаккада чыл сай иртчеткен 7-ҷі Тиксі тилекейдегі туризмҷе конференция ирткен[4].

Россияда

2014 чылда Калининградта «Фестивальлар фестивальы» ирткен, анда областьтағы паза городтағы чоннар аразындағы фестивальларның кӧзідии ирткен. «Аалҷылапчатханынҷа талант» марығның чиңісчілерін пайрамни таныхтааннар, мындағ категориялар адалғаннар: иң чахсы гид-экскурсоводтар, иң чахсы отель, иң часхы турист компаниязы. Мындағ ачыхтар тоғынғаннар: хум скульптураларның кӧзідии, «Оптимисттер» чарызы, кӧлдегі блоб-джампинг, велоэквилибристтернің, скейтерлернің кӧзідии, фехтование, ас-тамахты амзаҷаң, сомнарға суурынҷаң[7].

2019 чылда Хызылчарда «Бобровый лог» Фанпаркта ӱс кӱн «Енисейская Сибирь 2019» спорт паза туризм фестивальы ирткен. Хызылчардағы Столбтар паркча экскурсия, «МегаВатт» марафон, «Енисейская вертикаль», «Енисейский трейл», «MW-трейл» чарыстар ирткеннер[8].

2024 чылда Москвада чыл сай иртірілчеткен "Москвадағы тархыннар"культура паза чарыдығлығ чӧрім хоостыра мындағ орыннарҷа экскурсиялар ирткеннер: город парктарынҷа, музейлерҷе, библиотекаларҷа, городтың тархын чирдерінҷе (кӱнде 500 азыра экскурсия, прай 76 ачых тоғынған, 300 экскурсовод араласхан)[9]

Олох чылда Алтай крайында ӱс кӱн «Туризм кӱні Алтай крайында» тіп фестиваль ирткен. Анда полған[10]:

  • Орыс география пірігізінің лекциязы, «Алтайзар кил пар» Турист искіріг кінінің лекциязы;
  • Барнаулнаң Бийскче квестер;
  • «Хыйға игротека» клубтың «Хайхастығ Алтай» интерактивнай ойыны;
  • Музей экскурсиялары: В. М. Шукшиннің музей-заповеднигі, В. В. Бианкинің адынаң Бийсктегі чир-суғ ӱгренҷең музей, Чуйскай тракттың музейі, Р. И. Рождественскийнің хумартхы музейі, «Тағ аптеказы» турист кіні, Алтайдағы хазна чир-суғ ӱгренҷең музейі паза пасх.;
  • Чорых экскурсиялар: «Совет тузындағы Барнаул городтың тилізі», «Садығҷылар тузындағы Барнаул городтың тилізі», «Горнозавод тузындағы Барнаул городтың тилізі».
Наука туризмі. Наука предприятиезінҷе экскурсия.

Туризм кӧрімнері

Туризм кӧрімнері мындағ полчалар[1]:

  • Рекреация;
  • Имнег паза хазых пиктеҷең;
  • Культура паза ӱгредігліг;
  • Спорт;
  • Деловой;
  • Киртініс;
  • Экология;
  • Ас-тамах;
  • Хан тигір;
  • Хара  (орыс) (рус..

Россиядағы турист чирлері

Россияда туризмнің иң тиліпчеткен чирлері[1]:

  • Краснодар крайы;
  • Кавказтағы Минерал Суғлары;
  • Крым;
  • Калининград облазы;
  • Санкт-Петербург паза Ленинград облазы;
  • Москва паза Москва облазы.
    Суғ туризмі. Swift Kipawa каноэзі Темагамиҷе ікі неделяа чорыхта (Канада)

Чапсых танығлар

  • Пурунғы Римнің чуртағҷылары пастағы «туристтерге» саналчалар. Олар Грециязар саблығ искусство произведениелерін паза архитектураны істезерге чӧрҷеңнер[11];
  • «Туризм» сӧс француз тіліндегі «tour» сӧстең килген, ол «айланҷаң чорых» таныхтапча[11];
  • Париж — тилекейде иң кӧп турист пол парыбысчатхан чир (чылда 30 млн азыра турист)[11];
  • 1841 чылда турист агенті, бизнесмен Томас Кук турист поезтең пастағы чорыхха сыххан[11];
  • Пірее хазналарда чапсых орыннарзар килчеткен туристтер санын хызырар ӱчӱн правилолар кирілчелер. Кӧзідімге, 2024 чылның от айынын 1-ғы кӱнінең сығара Японияда Фудзияма тағ пазына сығар ӱчӱн ¥2000 тӧлирге кирек, ол пір мӱн салковайҷа (кӱнде 4 муң кізідең кӧп нимес чарадылча)[2].

Алған орын

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 Всемирный день туризма 2025: какого числа отмечается, история праздника, традиции, Lenta.RU. Дата обращения: 25 Ӱртӱн айы 2025.
  2. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 День туризма в 2024 году. Что это за праздник и когда его отмечают, РБК Life. Дата обращения: 25 Ӱртӱн айы 2025.
  3. ↑ 27 сентября — Всемирный день туризма: как отмечают праздник, тема 2024 года, Известия (26 Ӱртӱн айы 2024). Дата обращения: 25 Ӱртӱн айы 2025.
  4. ↑ 1 2 Всемирный день туризма 2025: Туризм и устойчивая трансформация. www.untourism.int. Дата обращения: 25 Ӱртӱн айы 2025.
  5. ↑ Nations, United. Послание Генерального секретаря | Организация Объединенных Наций, United Nations. Дата обращения: 25 Ӱртӱн айы 2025.
  6. ↑ Анна Пынзарь. День туризма. secrets.tbank.ru (20 Хандых айы 2025). Дата обращения: 25 Ӱртӱн айы 2025.
  7. ↑ Выходной. День туризма, или «Событийный туризм — шанс для Калининграда» (неопр.). day-off39.ru. Дата обращения: 25 Ӱртӱн айы 2025.
  8. ↑ Фестиваль «Енисейская Сибирь» стартует в Фанпарке «Бобровый лог», НИА-Красноярск (17 Ӱртӱн айы 2019). Дата обращения: 25 Ӱртӱн айы 2025.
  9. ↑ Козлова, Алена. 🌍 День туризма в России 2024: Празднуем вместе! 🗺️ Узнайте дату и идеи экскурсий, Победа РФ | Новости, история, патриотизм (16 Ӱртӱн айы 2024). Дата обращения: 25 Ӱртӱн айы 2025.
  10. ↑ Программа фестиваля «День туризма в Алтайском крае». деньтуризма.рф. Дата обращения: 27 Орғах айы 2025.
  11. ↑ 1 2 3 4 Горелая, Александра. Всемирный день туризма в 2025 году: почему путешествия — это не побег, а возвращение к себе, ВФокусе Mail (2 От айы 2025). Дата обращения: 25 Ӱртӱн айы 2025.

Ссылки

Алған орны - https://kjh.ruwiki.ru/w/index.php?title=Тиксі_тилекейдегі_туризм_кӱні&oldid=126709