Спас-Преображенскай собор (Ағбан)

Рувики тiп сайттаң
Сын сабланыс тигірибі
Спас-Преображенскай собор
Cathedral in Abakan.jpg
53°44′31″ с. ш. 91°25′37″ в. д.GЯO
Хазна  Россия
Город Ағбан
Киртініс Сын сабланыстығ киртініс
Епархия Ағбандағы
Архитектура стильi Орыс-Византия
Проект авторы Алексей Крылов, А. В. Усов
Тӧстелген кӱні 1994
Строительство 1994—2005 чыллар
Придел Москвадағы митрополит ах-арығҷы Иннокентийнің; Худай Ӏҷезінің «Неопалимая купина» иконазының
Пӧзии 49,2
Материал кірпис[d]
Состояние Тоғынча
Сайт abakan-eparchy.ru/cafedr/
Логотип РУВИКИ.Медиа Медиафайлы на РУВИКИ.Медиа

Спа́с-Преображе́нскай собо́р (орыс. Спасо-Преображенский собор (Абакан)) — Ағбандағы сын сабланыс тигірибі, Орыс Сын сабланыс Тигірибінің Ағбандағы епархияның кафедралығ соборы.

Тархын

Храм полҷаң проектті ӧӧн инженер А. В. Усовтың устаандағы «Абакангражданпроект» институт тимнеен, проекттің архитекторы Крылов А. В. полған. Пӱдіріг тоғыстары 1994 чылда пасталғаннар, тӱрчедең, тізең, ахча хабазии чох пол парып, пӱдіріг тохтадылған[1].

1999 чылда Саяногорсктағы алюминий заводының  (орыс) (рус. хабазиинаң пӱдіріг тоғыстары хатап пасталғаннар, «Стройсервис» ООО подрядчик полыбысхан. 1999 чылның сілкер айының 27-ҷі кӱнінде устапчатхан Ағбандағы паза Кызылдағы епископ Викентий (Морарь) пудірілчеткен соборны чарыдып, аның тӧзіне пастағы тасты салыбысхан.

2001 чылның орғах айының 19-ҷы кӱнінде, Хан Худайның Хубулғаны  (орыс) (рус. ӱлӱкӱнде, Россияның наа чобағҷыларына паза азых искірігҷілеріне чарыдылып, алтынзархы храмны чарытчаң кибір иртірілген.

2001 чылның улуғ хырлас айының 23-ҷі кӱнінде, Хан Худайның Хубулғанына чарыдылып, кафедральнай соборның ӧӧркі храмын чарытчаң кічіг кибір ирткен[2].

2005 чылның орғах айының 19-ҷы кӱнінде тӧрт архиерей соборның ӧӧркі ӧӧн храмын илбек чарытчаң кибірні иртірібіскеннер.

2006 чылның орғах айының 19-ҷы кӱнінде алтыннаң чайған хооснаң чазалған ӧӧн иконостасты чарытчаң кибір ирткен. Олох чылда ӧӧркі храмға ікі саринаң приделлер хоза пӱдірілгеннер: сол сариндағызы Москвадағы митрополит ах-арығҷы Иннокентийге чарыдылған (2006 чылның арыс айының 6-ҷы кӱнінде чарытчаң кибір ирткен), оң сариндағызы, Худай Ӏҷезінің «Неопалимая купина» иконозына чарыдылған (2006 чылның чарыс айының 26-ҷы кӱнінде чарытчаң кибір ирткен)[2].

2010 чылда соборның туразында, пӱдіріг кирексіністері сайбалған ӱчӱн, хомай алызығлар таныхталғаннар. Подряднай пірігіс пастағы проекттең хайы парыбысхан ӱчӱн, кірпистер изел сыхханнар, чіктер сых парғаннар, тигіриб тӧзінің пӱдізі алыс сыххан паза тастын чапчаң материал хадыллан парған. Тигіриб изел парбазын тіп, чонға полызығ пирчеткен чыындының кӱзінең, ідӧк Ағбан городтың чуртағчылары паза предприятиелері араласханы хоостыра саайны хыйыстырҷаң тоғыс иртірілген[3].

2011 чылның орғах айының 29-ҷы кӱнінде Патриарх Кирилл  (орыс) (рус. чорығы хоостыра Спас-Преображенскай соборда паза Ағбандағы епархияның епархия устанызында пол парыбысхан. Предстоятель соборға худайға сын Сергий паза Герман Валаамскихтің образтарын сыйыхха пирібіскен[4][5].

2026 чылда собор анаң андар Ағбандағы епархияның духовнай чуртазының кіні полча. 2026 чылда Илбек Ораза тузында тигірибте уставча Худайға служба иртірілген, ол санда худайға сын Андрея Критскийнің Илбек канонын хығырҷаң кибір, ідӧк Сын сабланыс Торжествозы[6][7].

2026 чылның кӧрік айына устапчатхан архиерей, тигірибте Худайға службаларнаң устапчатхан кізі Ағбанның паза Хакас чирінің архиепискобы Ионафан полча[6].

Тигірибтегі ӱлӱкӱннер

Соборның ӧӧн тигіриб ӱлӱкӱні — Хан Худайның Хубулғаны (наа ондайҷа орғах айының 19-ҷы кӱнінде). Пу кӱнде чыл сай кірестіг чӧрістіг архиерей апарчатхан служба иртче[1].

Соборның хабырғаларындағы приделлернің пос престол ӱлукӱннері парлар:

  • Сол придел (Москвадағы митрополит ах-арығҷы Иннокентийге) — ах-арығҷы Иннокентийні хумартхылап (наа оңдайҷа чарыс айының 6-ҷы кӱні);
  • Оң придел (Худай Ӏҷезінің «Неопалимая купина» иконазының) — иконаа чарыдылғанын таныхтиры (наа оңдайҷа ӱртӱн айының 17-ҷі кӱні).

Архитектура

Собор тастынаң ахтаң хазартылған читі куполлығ тигіриб полча. Ӧӧркі храмның хабырғазында ікі придел паза 52 икона кірчеткен классика ондайлығ пис хадыллығ иконостас  (орыс) (рус. пар. Алтындағы храм — кіреске тӱзірҷең, анда кіреске тӱзірҷең баптистерий пар. Куполлар титан нитридінең чай салған металлнаң чабылыхтар. Колокольняда 12 саң пар[2], иң чооны 5670 кг пасча[8]. Кірҷең ӧӧн орын ӱстӱнде «Спас Нерукотворный» мозаика иконазы, ідок куранттығ час орныхча[8]. Соборның тиксі улии 1637 м² тиннелче, чирдең колокольняның пазына теере — 49,2 м, 1000 кізі сыып парар істіліг[9].

Реликвиялар

  • Святынялығ Ковчежец: Хан худайның Кірезінің чардығы, Мамврийскийнің дубының, Ах-арығ ап. паза ев. Марктың, худайға сын Герман Аляскинскийнің, Киевтегі митр. Ах-арығ чобағҷы Владимирнің, Москвадағы митр. Ах-арығ Филареттің, худайға сын Герасим Иорданскийнің, Хызылчар чирінің архиеп. Ах-арығ Луканың, Кесарийскай еп. Ах-арығ Иоанн Хозевиттің, худайға сын Илбек Евфимийнің, худайға сын Савва Сторожевскийнің, худайға сын Моисей Угриннің, Ах-арығ ап. Андрей Первозваннайның, Мирликийскай архиеп. Ах-арығ Николайның, Ах-арығ Иоасаф Белгородскийнің, Ах-арығ чахсы киртіністіг илбек кнес Александр Невскийнің, Москвадағы митр. Ах-арығ Филипптің, Ах-арығ илбек чобағҷы Анастасия Узорешительницаның, Москвадағы митр. Ах-арығ Иннокентийнің, Ах-арығ Тихон, Тиксі Россияның патриархының, Тверскойның архиеп. Ах-арығ чобағҷы Фаддейнің чардығы;
  • Сибирьдегі ах-арығларның иконазы Москвадағы митрополит Ах-арығ Иннокентийнің, Тобольсктағы митрополит Ах-арығ Иоанның, Тобольсктағы епископ ах-арығ чобағҷы Гермогеннің, чобағҷы Василий Мангазейскийнің, Томсктағы старец Ах-арығ прав. Феодорның, Ах-арығ блж. Матрона Москвадағы Ах-арығ блж. Матронаның сӧӧк чардығынаң хада;
  • Фавор тағдаң, Хан Худайның хубулған чирінең, тас;
  • Худай Ӏҷезінің «Скоропослушница» паза «Ӧрініс паза Ӱтертіс» иконалары, олар Ызых Афон Тағда (Греция) чарытчаң кибірні ирткеннер ;
  • Апокалипсис иконазы, Патмос олтырыхтағы Апокалипсис хуйдаң (Греция) килген чардыхтығ;
  • Мирликийскай архиеп. Ах-арығ Николайның иконазы, ол аның сӧӧгінде Бари городта (Италия) чарытчаң кибірні ирткен[2].

Алған орын

  1. ↑ 1 2 Спасо-Преображенский собор (Абакан). Азбука веры. Дата обращения: 6 Хосхар айы 2026.
  2. ↑ 1 2 3 4 Спасо-Преображенский кафедральный собор. Абаканская епархия. Дата обращения: 6 Хосхар айы 2026. Архивировано 15 Кӱрген айы 2019 года.
  3. ↑ Спасо-Преображенский собор в Абакане. Спасение храма всем миром (орыс), Историческийбагаж.рф. Дата обращения: 6 Хосхар айы 2026.
  4. ↑ Предстоятель Русской Православной Церкви посетил Спасо-Преображенский кафедральный собор города Абакана. Патриархия.ru (29 Орғах айы 2011). Дата обращения: 6 Хосхар айы 2026.
  5. ↑ Первосвятительский визит в Абаканскую епархию. Посещение Спасо-Преображенского кафедрального собора города Абакана и епархиального управления Абаканской епархии. Патриархия.ru (29 Орғах айы 2011). Дата обращения: 6 Хосхар айы 2026.
  6. ↑ 1 2 В Неделю Торжества Православия Правящий архиерей совершил Божественную Литургию в Спасо-Преображенском кафедральном соборе. Абаканская епархия (1 Кӧрік айы 2026). Дата обращения: 6 Хосхар айы 2026.
  7. ↑ Всенощное бдение накануне Недели 5-й Великого поста. Абаканская епархия (1 Кӧрік айы 2026). Дата обращения: 6 Хосхар айы 2026.
  8. ↑ 1 2 Спасо-Преображенский собор г.Абакан. kp.ru. Дата обращения: 6 Хосхар айы 2026.
  9. ↑ Wernerová P. Туристский потенциал Восточной Сибири. Univerzita Hradec Králové Pedagogická fakulta Katedra ruského jazyka a literatury. Дата обращения: 6 Хосхар айы 2026. Архивировано 15 Кӱрген айы 2019 года.
Алған орны - https://kjh.ruwiki.ru/w/index.php?title=Спас-Преображенскай_собор_(Ағбан)&oldid=151714