Ибдегі тоғыс
| Ибдегі тоғыс | |
|---|---|
 Ӱгренҷі ибдегі тоғысты итче | |
| Тузаланчатхан чирі | ӱгредіг |
Ибдегі тоғыс (орыс. Дома́шнее зада́ние алай дома́шняя рабо́та) — преподаватель класстағы нимес занятиелерні пос алынҷа толдырар ӱчӱн пирчеткен тоғыс. Андағ тоғыс ӱгренген материалны пиктир ӱчӱн, теманы оңарып алғанын сыныхтир паза хатир пӧгіннең тузаланылча[1][2].
Тархын
Ибдегі тоғысты итчең ӱгредіг Пурунғы тилекейдӧк апарылҷаң: Пурунғы Египетте, Грецияда паза Римде школадағы заданиелердең пасха ибзер тоғыс пирілҷең[1].
XVIII чӱс чылда «чон школаларында» Священнай Рим империязында класс-урок системазы хатығ арах полған, андар пос алынҷа тоғыс кірҷең; ол модель Европаҷа тарадылған паза Россияда алылған. Кидеркі хазналардағы істезігҷілернің кӧрізінең, ибдегі тоғыстың амғы тустағы формазын американ реформатор Хорас Манн тарадыбысхан: аның пастаанаң XIX чӱс чылның ортызында США-да ӱгренҷілер ибде толдырҷаң чахығларны алҷаңнар[1][2].
XX чӱс чылда ибдегі тоғыс хоостыра таластар пар сыххан: США-ның ӱгретчілерінің кӧрізінең, олғаннарға уроктардаң пасха тоғыс пирчеткені хазыхха хорғыс ағылча, іди пірее штаттарда кічіг класстағы ӱгренҷілерге ӱр нимеске ибдегі тоғысты пирерге чаратпиныбысханнар. Ікінҷі тилекей чаа соонаң ибдегі тоғысты экономика сидіксіністері паза политика хайназы ӱчӱн кӧп пир сыхчаңнар, анаң ибдегі тоғыс кізінің чайаачызын чабыра пасча тіп халыхтың сағызы ӱчӱн хызырҷаңнар. Хомайлазалар даа, 1990 чӱс чылларнаң тиңнестірзе, XXI чӱс чылда США-ның ӱгренҷілері ибдегі тоғысты идерге ікі хати кӧп тус хоратчалар (4,5 часча)[3]; олох туста штат хоостыра пирілген чахығларның улии пасхалалча, пірее школаларда ибдегі тоғыс пирілбинче[4][5].
Финляндияда паза Скандинавияның хазналарының кӧп сабазында ибдегі тоғыс асхынах, ӧӧн хайығ айландырылча уроктарның качествозына паза критика сағынызына; олғаннар хығырчалар паза пос проекттерін занятиелерде тимнепчелер. Японияда ибдегі тоғыс синінде пирілче, ол пос алынҷа поларға паза чуртастағы кӧнігістерні тилідерге кӧніктірче. Италия, Ирландия, Польша паза Испания хазналарда ибдегі тоғысха неделяда 6-10 час парыбысча. Хыдатта даа олох тусча пирілче, анда ӱгренҷілер, ибдегі тоғыстаң пасха, ідӧк репетиторларнаң тоғынчалар[4][5].
Россияда
Ибдегі тоғыстаңар искіріглер XVII чӱс чылдаңнар, андада Россияда чон училищелері тӧстел сыхханнар. 1786 чылда «Россия империязының чон училищелеріне устав» кирілгеннең сығара, Фёдор Янкович класс-урок системазын пиктебіскен: ибдегі тоғыс ӱгредіг тоғызының хайди даа полҷаң чардығы полыбысхан, че ол ӧӧнінде нинҷе-нинҷе хатап хығырған нимені чоохтап пиреріне теелген. Андағ оңдайнаң ӱгредіг XX чӱс чыл пасталғалахха теере апарылған, анаң методисттер уроктарны пасха иде пӱдір сыхханнар; ибдегі тоғыс пола-пола хатаҷаң на нимес, че пілістернең тузаланҷаң тиріг полыбысхан[6].
Совет тузы соонаң ибдегі тоғыс школаның хыйа ит полбас чардығы чіли хал турған. XXI чӱс чыл аразында ол материалны пиктеҷең паза экзаменнерге тимненҷең оңдай чіли оңналған. Электроннай дневниктернең онлайн-платформалар аның формазын алыстырыбысхан. Олох туста ибдегі тоғыс кӧп арах полыбысхан: пис паза алты класс ӱгренҷілері удаа нинҷе-де предметче ибдегі тоғысты ікі-ӱс часча итчеңнер, улуғ класстар, тізең, аннаң даа ӱр[4][7].
2020 чыллар пасталғаннаң ибдегі тоғыстың тузазынаңар хатап чоохтан сыхханнар. Ӱгретчілернің паза халых деятельлерінің танығларынаң, амғы тустағы технологиялар ибдегі тоғысты форма ла саринаң идерге оңдай пирчелер, анда текст генераторы тузаланылча. Хазна думазының кнезі Вячеслав Володин 2025 чылның орғах айында ибдегі тоғысты «иртіре кӧп тоғыс ӱчӱн» паза искусственнай интеллект тилізінең ол удаа «тиктең не иділчеткен» тоғыс пол парчатханы ӱчӱн хыйа идерінеңер искірген. Ол туста істезіг паза чайаачы тоғыстар кізінің критика сағынызын пӱдірчелер, аннаңар пу сурығ ӱзӱріг кирексіпчеткенін таныхтаан[8].
2025 чылның ӱртӱн айының 1-ғы кӱнінең сығара Просвещение министерствозының 704 № чахиинҷа частары хоостыра пасхалалчатхан ӱгренҷілерге ибдегі тоғыстың нагрузказын паза тузын кӧрчеткен чахии чуртасха кирілген. Іди, пастағы класстағы паза 2-3 класстарның ӱгренҷілеріне ибдегі тоғысты идеріне пір час хорадарға чӧп пирілген, 4-5 класстарның ӱгренҷілеріне — ікі часха теере, 6-8 —2,5 час, 9-11 — 3,5 часха теере. Пічік Роспотребнадзорнаң хада тимнелген[9].
Пӧгіннер
Педагогика методикалары хоостыра, ибдегі тоғыстың ӧӧн пӧгіні урокта алған пілістерні пиктирі, хатиры паза «иртір салған» нимені чох идері. Андағ тоғыс ӱгренҷілерге полызығ чох оңарҷаң синні сыныхтирға, материалны сағыста тударға паза пазағы темаларға тимненерге оңдай пирче. Ол ідӧк ӱгретчіге материал чахсы оңарылғанын алай чох паалирға паза пазағы тоғысты апарарға полысча[1][10].
Пасха чахсы сари аразында хайығны, теманы істезер пілісті тилідері полча; ӱгренҷі пос алынҷа тоғынарға паза тузынаң устирға кӧнікче[2]. Ӱгретчілернің кӧрізінең, критика сағынызы ол санда істезіг проекттері паза литератураны пос алынҷа хығырғаны хоостыра тиліпче[9]. Амғы тустағы технологиялар хабазиинаң ӱгренҷілер посха килістіре оңдайны таллап алчалар (хығырығ, видео ӱзӱрии), анзы искірігні оңарҷаң аймах стильлерні санға аларға полысча. Пос алынҷа тоғыс посты оңарып аларға полысча: саарбахтар пос кирексіністерін чахсы оңарчалар паза алнында полар ниме-нооға пӧгін турғызарға ӱгренчелер[1].
Хазна думазының просвещениеҷе комитедінің пазы Ирины Белыхтың кӧрізінең, пірее предметтерні, литература чіли, класстағы тоғыс тузында ла иртібізерге оңдай чоғыл, аннаңар олғаннарның чайаачы оңдайларын тилітчеткен улуғ произведениелернің хығырии ідӧк ибдегі тоғыс полча[9].
Критика
Американ психолог Харрис Купернің 2000 чылларның ортызындағы істезіглері ибдегі тоғыстың улии паза академия маңнанызы асхынах полчатханын, ибдегі тоғыстың чахсы тузазы улуғ класстарда ла кӧрінчеткенін кӧзіткеннер[11]. 18 муң улуғ класстар ӱгренҷілерінің анализінҷе ибдегі тоғыстың кӧп пирілчеткені школа программаларынаң палғалыстығ, ӱгренҷілер аар материалны пос алынҷа піліп аларға киректер. 4,3 муң ӱгренҷі араласхан пасха істезіг хоостыра ибдегі тоғысха кӧп тус хоратчатхан ӱгренҷілер, урокта ӧткіннер, че оларның хазых хоостыра сидіксіністер парлар. Олох туста ибдегі кӧп тоғыс чуға чуртапчатхан сӧбірелернің маңнаныс синін тӱзірче, оларға ӱгренҷең оңдайлар паза хабазығ чидіспинче, материалны оңарбинчатхан іҷе-пабаларның полызии ӱрег дее ағылча[12][13].
Россиядағы ӱгретчілер ибдегі тоғыстың улиин ӱгредіг программазынаң чарытчалар. «Учитель» профсоюз кізізі Анна Штернбергтің сӧстерінең, алылған нормаларҷа ӱгренҷі «кӧп искірігні» піліп аларға кирек, анзы ибдегі тоғыс чох иділбинче. Ӱгретчінің кӧрізінең, ӱгредіг программазын алыстырарға, алғым ӱзӱріг апарарға кирек. Просвещение министерствозының хойнындағы халых чӧбінің кнезі Дмитрий Лутовинов ибдегі тоғыстың тиксі улии «сынап улуғ» тіп чарас салған, анзы ибдегі тоғыстың регламенті чохтаңар полча. «Учитель» профсоюзтың кнезі Дмитрий Казаков, 2025 чылның ӱртӱн айының 1-ғы кӱнінде алылған 704 № чахығны ӱзӱріп, наа нормативтерні чӧптер чіли ле кӧрерге кирек, полған на ӱгренҷіге ибдегі тоғысха нинҷе тус сынында кирек санап полбас тіп искірген[9].
Алған орын
- ↑ 1 2 3 4 5 Что такое ДЗ (домашнее задание): надо ли делать, обязательно ли, зачем выполнять и для чего, Умскул Журнал (20 Ӱртӱн айы 2024). Дата обращения: 22 Ӱртӱн айы 2025.
- ↑ 1 2 3 Кто придумал домашнее задание и зачем. SportZania. Дата обращения: 22 Ӱртӱн айы 2025.
- ↑ Pinsker, Joe. The Cult of Homework, The Atlantic. Дата обращения: 22 Ӱртӱн айы 2025.
- ↑ 1 2 3 Домашние задания в школе: история, международный опыт, плюсы и минусы, влияние на детей и перспективы отмены в России. obr.so. Дата обращения: 22 Ӱртӱн айы 2025.
- ↑ 1 2 Домашнее задание: есть ли в нем необходимость? — Центр развития интеллекта «Пифагорка» (неопр.). Центр развития интеллекта «Пифагорка». Дата обращения: 22 Ӱртӱн айы 2025.
- ↑ Бакулина Е. А., 2010, с. 156—157.
- ↑ Педсовет. Домашнее задание вызывает стресс (19 Хосхар айы 2008). Дата обращения: 22 Ӱртӱн айы 2025.
- ↑ Володин предложил обсудить отмену домашнего задания для школьников, РБК. Дата обращения: 22 Ӱртӱн айы 2025.
- ↑ 1 2 3 4 Депутаты подготовили единые требования к домашним заданиям в школах, РБК. Дата обращения: 22 Ӱртӱн айы 2025.
- ↑ Нужна ли домашняя работа в школе?, Блог «Школы Будущего Online». Дата обращения: 22 Ӱртӱн айы 2025.
- ↑ Стресс, конфликты, переутомление, недосып: почему школам пора отказаться от домашних заданий. Дата обращения: 22 Ӱртӱн айы 2025.
- ↑ Слепухина, Ирина. Учеба без передышки: почему домашние задания могут вредить школьникам. Дата обращения: 22 Ӱртӱн айы 2025.
- ↑ Cooper H., Robinson J. C., Patall E. A., 2006.
Литература
- Cooper H., Robinson J. C., Patall E. A. Does Homework Improve Academic Achievement? A Synthesis of Research, 1987–2003 (английский) // Review of Educational Research. — American Educational Research Association, 2006. — Т. 76, вып. 1. — doi:10.3102/00346543076001001.
- Бакулина Е. А. Перспективы использования домашнего задания в обучении математике (русский). — Проблемы и перспективы развития образования в России, 2010. — С. 156—159.